Yapay zekânın oluşturduğu müzik üzerindeki fikrî hak sahipliği

Günümüzde ulaştığı seviye itibariyle yapay zekâ teknolojisi; kendisine sunulan eğitim verisi üzerinden öğrenebilme ve eğitim setindeki ürünlerin kopyası olmayan sanat eserleri oluşturabilme yeteneğine sahiptir. İnsan bilincine sahip olmadığı için Zayıf Yapay Zekâ olarak adlandırılan günümüzün yapay zekâ türü, yine de insanın zihinsel becerilerini taklit edebilmekte ve müzik alanında çoğunlukla stil/tür taklidi veya aktarımı şeklindeki müzik kompozisyonlarını meydana getirebilmektedir. AIVA, Amper gibi yapay zekâ müzik uygulamaları, hem müzisyenlerin hem de müzik bilgisi veya deneyimi olmayan kullanıcıların müzik parçaları ortaya çıkarabilmesine imkân sağlamaktadır. Bu şekilde bir müzik kompozisyonunun üretilebilmesi ise, telif hukuku bakımından, bu bestelerin eser niteliğinde olup olmadığı ve eser kabul edilecekse eser sahibinin kim olacağı sorularına yol açmaktadır. Fikrî hukukta eser kavramı, hususiyet/orijinallik ölçütü üzerinden insan unsuruna; benzer biçimde, eser sahibi kavramı da, insan olma gerekliliğine atıf yapmaktadır. Yapay zekânın insan olmayan bir varlık olması; oluşturduğu müziğin eser niteliği taşımaması ve yapay zekânın eser sahibi olamaması sonucunu doğurmaktadır. Bu durumu aşmak için, insana bağımlı olan sübjektif orijinallik anlayışının değiştirilmesi önerilmektedir. Böylece, yapay zekâ müziğinin bir insan elinden çıkma besteden ayırt edilemeyecek denli yaratıcılık sergilemesi yeterli olacak ve bu müzik ürünleri orijinal kabul edilerek eser niteliğini kazanabileceklerdir. Böyle bir durumda yapay zekâ insan olmadığından, bestelediği ve eser vasfına sahip müzik parçaları kamu malı olacaktır. Eser sahibi kavramındaki insan olma koşulunun aşılabilmesi için de yapay zekânın müzik oluşturma sürecine katılan programcı veya son kullanıcı gibi insanların eser sahibi olması önerisi getirilmektedir. Bunun için, mevcut telif hakkı düzenlemelerindeki bazı olanakların genişletilerek uygulanabileceği düşünülmekte ve bu kapsamda, ABD'deki work made for hire doktrini veya İngiltere örneğindeki computer-generated works uygulamasının örnek teşkil edebileceği belirtilmektedir. Diğer bir alternatif ise, veri tabanı koruması örneğinde olduğu gibi sui generis hak ile yatırımcının çıkarlarının korunabileceği önerisidir. Eser sahipliğine yönelik tüm seçeneklerin, hem destekleyici hem de karşısında olan gerekçeleri bulunmaktadır. Sonuç olarak, yapay zekâ insana benzer eserler üretmektedir ve bunun hukuk alanında bir yansımasının olması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: yapay zekâ, müzik, yapay zekâ müziği, eser kavramı, eser sahipliği