Yatırım gelişme yolu yaklaşımı: Türkiye üzerine bir değerlendirme (1980-2020)

Küreselleşme sürecine bağlı olarak yabancı sermaye hareketliliğinin dünyada gittikçe artan bir öneme sahip olduğu görülmektedir. Dünya üzerinde gerçekleşmekte olan sermaye hareketlerinin büyük bir kısmını ise sermaye yatırımları oluşturmaktadır. Ülkelerin ekonomik faaliyetlerinde meydana gelen artışa bağlı olarak özellikle 1980 ve 1990'lı yıllarda yabancı sermaye yatırımlarının attığı görülmektedir. Bu yüzden doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını açıklayan teorilere ihtiyaç duyulduğu görülmektedir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını açıklamaya çalışan çeşitli teorilerin ortaya çıktığı görülmektedir. Fakat geliştirilen bu teorilerin hepsinin statik yaklaşımlar olduğu görülmektedir. Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını açıklayan tek dinamik yaklaşım Yatırım Gelişme Yolu Yaklaşımıdır. Yatırım Gelişme Yolu Yaklaşımı çok uluslu şirketlerin aldığı yatırım kararlarını ülkedeki ekonomik büyüme seviyeleri ile ilişkilendirip, söz konusu faaliyetlerin aşamalarını açıklamaktadır. Bir ülkenin ekonomik büyümesinin artmasına bağlı olarak Yatırım Gelişme Yolunda ilerleyebilmekte ve doğrudan yabancı sermaye yatırım girişlerini arttırdığı görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin 1980- 2020 dönemine ait net doğrudan yatırım pozisyonundaki gelişimine ilişkin eğilimleri grafik analiz yöntemi, regresyon yöntemi ve endeks yöntemi kullanılarak Yatırım Gelişme Yolu Yaklaşımı çerçevesinde incelenmektedir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda Türkiye'nin Yatırım Gelişme Yolunun üçüncü aşamasında yer alan bir ülke konumunda bulunduğu ifade edilebilmektedir.