136
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
El-ferec Ba'de'ş-Şidde'de motif incelemesi (İlk yirmi hikaye)
Kırk iki hikâyeden oluşan Türkçe El-Ferec Ba'de'ş-Şidde'nin ilk yirmi hikâyesi üzerine yaptığımız bu çalışmada Türkiye'de yapılmış tenkitli metni (Hasan Kavruk, Süleyman Çaldak, Kazım Yoldaş, El-Ferec Ba'de'ş-Şidde, Malatya 2000) esas aldık.El-Ferec Ba'de'ş-Şidde, Türk halk edebiyatını etkilemiş önemli eserlerdendir. Bilhassa masalları anımsatan özellikleriyle öne çıkan Türkçe El-Ferec Ba'de'ş-Şidde'ler, oluşturulduğu dönemin kültürel dokusunu yansıtan önemli bir kaynaktır. Bu kaynağın derinliklerine inmek maksadıyla yaptığımız motif tespit çalışmasında hem sosyal ve kültürel dokuya dair veriler hem de hikâye kurgularının nasıl oluşturulduğuna dair ipuçları elde etmeyi amaçladık.Çalışmayı giriş ve sonucun dışında iki bölüm halinde ele aldık. Giriş bölümünde motif konusuna açıklık getirmeye çalıştık. Birinci bölümde El-Ferec Ba'de'ş-Şidde'ye dair bilgiler vererek esas konumuza zemin hazırladık. Bu bölümde ele eldığımız yirmi hikâyenin özetini vererek El-Ferec Ba'de'ş-Şidde hikâyeleri hakkında genel bir kanı oluşmasını amaçladık. İkinci bölümde ise belirlediğimiz esaslar doğrultusunda ilk yirmi hikâyede tespit ettiğimiz motifleri sunduk. Bunları diğer halk anlatılarında tespit ettiğimiz motiflerle temellendirdik. Bu motifleri sadece sosyal ve kültürel dokunun sembolleri olarak görmeyip aynı zamanda bunların kurgularda işlevleri olan etkin öğeler olduğunu da göstermeye çalıştık.Anahtar Sözcükler1. El-Ferec Ba'de'ş-Şidde2. Motif3. İşlev4. Sembol5. Kültürel Doku
Çocuk hakları öğretiminde oyun yönteminin başarıya, kalıcılığa ve tutuma etkisi
Bu çalışma, oyunla desteklenmiş çocuk hakları öğretiminin, öğrencilerin akademik başarılarına, öğrenilenlerin kalıcılığına ve çocuk haklarına ilişkin tutumlarına etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın çalışma grubu, 2010-2011 öğretim yılında Adıyaman ili merkez ilçede bulunan 50. Yıl İlköğretim Okulu'nda öğrenim gören beşinci sınıf öğrencileri arasından seçilmiştir. Araştırmada, öntest puan ortalamaları birbirine denk olan iki sınıftan 5-B sınıfı öğrencileri deney grubu, 5-A sınıfı öğrencileri kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma 27'si deney grubu ve 29'u kontrol grubu olmak üzere toplam 56 öğrenci ile yürütülmüştür.Öğretim süreci, deney grubunda MEB tarafından yapılandırmacı öğretim yaklaşımına göre hazırlanmış olan öğretmen kılavuz kitabında yer alan etkinlikler doğrultusunda gerçekleştirilmiş ve araştırmacı tarafından ünitenin kazanımlarına uygun hazırlanan eğitsel oyunlarla desteklenmiştir. Kontrol grubunda ise öğretmen kılavuz kitabı doğrultusunda öğretim gerçekleştirilmiş ve ek bir etkinlik yapılmamıştır.Araştırmada öntest?sontest kontrol gruplu deneme modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak öğrencilerin akademik bilgilerini ölçmek için araştırmacı tarafından başarı testi hazırlanmıştır. Uygulama öncesi ve sonrası öğrencilerin çocuk haklarına yönelik tutumlarındaki değişimi belirlemek için Kepenekçi (2006) tarafından geliştirilen ?Çocuk Hakları Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerini elde etmek için deney grubu öğrencilerine oynatılan her oyundan sonra günlük yazdırılmıştır. Araştırmaya katılan gruplara uygulama öncesi öntest, uygulama sonrası sontest, uygulamanın bitiminden 30 gün sonra kalıcılık testi uygulanmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS programı kullanılarak bağımlı ve bağımsız gruplar t-testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi ile çözümlenmiştir.Araştırmada elde edilen istatistiksel sonuçlar, oyunla desteklenmiş öğretimin yapıldığı deney grubu öğrencileri ile yapılandırmacı öğretimin uygulandığı kontrol grubu öğrencilerinin denel işlem öncesi akademik başarıları ve çocuk haklarına yönelik tutumları arasında anlamlı bir fark bulunmadığını ortaya çıkarmıştır. Denel işlem sonrası ise deney grubu ile kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve çocuk haklarına yönelik tutumları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır. Ancak, denel işlemden 30 gün sonra yapılan kalıcılık testinde her iki grubun sontest ile kalıcılık testleri arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir.Araştırmanın nitel kısmını oluşturan günlükler incelendiğinde, öğrencilerin oyun oynarken çok eğlendikleri, mutlu oldukları ve heyecanlandıkları belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin oyunlar sayesinde dersi ve dersin öğretmenini daha çok sevdikleri ve oynayarak öğrendikleri sonucu ortaya çıkmıştır.
El-Ferec Bade'ş-Şidde'de birleşik fiiller
El-Ferec Ba'de'ş-Şidde'de Birleşik Fiiller başlıklı çalışma, Eski Anadolu Türkçesinin güzide eserlerinden biri olan Ferec'deki birleşik fiilleri tespit ederek bunları yapı bakımından bir tasnife tabi tutma ve anlamlarını verme üzerine kuruludur.Giriş bölümünde, konu ve amaç belirtildikten sonra birleşik fiil, yardımcı fiil ve deyim hakkında bilgiler verilmiş ve bu terimler üzerine bugüne kadar söylenenler sıralanarak yorumlanmıştır.Birinci bölümünde, Ferec hakkında bilgiler verilerek birkaç başlık altında Ferec geleneği, nüshaları, dönemi ve dili tanıtılmıştır.Çalışmamızda kaynak kitap olarak kullandığımız metin, Ferec'in Süleymaniye-Hamidiye nüshasının Süleymaniye-Fatih nüshası ile karşılaştırılmalı olarak 2000 ve 2004 yıllarında iki cilt hâlinde yayımlanan çeviri yazılı metindir. Birinci bölümde, öncelikle iki cilt halindeki bu metin taranarak birleşik fiiller tespit edilmiş ve yapı bakımından, isim+fiil ve fiil+fiil yapısında olanlar olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İsim+fiil bölümünde, birleşik fiiller, almış oldukları yardımcı fiillere göre tasnif edilirken fiil+fiil bölümünde ise; almış oldukları özel anlamlı yardımcı fiillere göre sınıflandırılmıştır. İkinci başlık altında ise; tespit edilen birleşik fiilerin karşılarına hem metin içinde geçtiği sayfa numaraları hem de anlamları yazılmıştır. Bir birleşik fiil olup da deyim özelliği taşıyanlar ise italik yazılarak diğerlerinden ayrılmıştır.Anahtar kelimeler:1. El-Ferec Ba'de'ş-Şidde2. Fiil3. Birleşik fiil4. Yardımcı fiil5. Deyim.
Kâfzâde Fâizî'nin Leylâ vü Mecnûn Mesnevîsi, inceleme-tenkidli metin-dizin
XVII. yüzyıl Osmanlı şairlerinden Kâfzâde Fâizî'nin Leylâ vü Mecnûn adlı tamamlanamamış mesnevîsini konu alan bu yüksek lisans tez çalışması giriş, iki ana bölüm, sonuç, ekler ve dizinden oluşmaktadır. Giriş kısmında Kâfzâde Fâizî'nin hayatı ve eserleri hakkında bazı öz bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ana bölümleri inceleme ve metinden oluşmaktadır. Birinci bölümde, mesnevî; şekil, dil, üslûp ve muhteva özellikleri bakımından incelenmiş ve mesnevînin hikâye kısmı Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn mesnevîsiyle (sadece hikâyenin ilgili kısmı) karşılaştırılmıştır. İkinci bölümde, tenkidli metnin hazırlanmasında kullanılan nüshaların tanıtımı yapılmış ve bu nüshalar arasındaki bağı belirlemek için bir nüsha şeceresi oluşturulmuştur. Tenkidli metninin hazırlanmasında izlenen yol anlatıldıktan sonra mesnevînin yedi nüshaya dayanan tenkidli metnine yer verilmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmada elde edilen veriler özetlenmiştir.Ekler kısmında, nüshalar arasında bulunan metin ve başlık farklılıklarını ve nüshaların bulundukları yerleri toplu olarak gösteren tablolar bulunmaktadır. Ayrıca, mesnevînin bir nüshasının tıpkıbasımı ve örnek olarak diğer nüshalardan birer sayfa bu kısma eklenmiştir.Dizinde, mesnevîde tespit edilen özel isimler yer almaktadır.
Adıyaman İndere (Zey) Köyü ağzı
Teknolojinin gelişmesi ve iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte kültürel bir zenginliğimiz olan ağızlarımız gün geçtikçe değişime ayak uydurmakta ya da bütünüyle ortadan kaybolmaktadır. Sözlü geleneğimizin bu değerlerini yazılı hâle getirip onların kalıcılığını sağlamak, dilimizin zenginliğini yaşatmak demektir.XI. yüzyılda Türkistan bölgesinden batıya doğru başlayan göç birkaç asır devam etmiştir. Göç eden Oğuz boyları Anadolu'nun çeşitli yerlerine küçük gruplar hâlinde yerleşmişlerdir. Türkiye Türkçesindeki ağız çeşitliliğinin temel nedeni budur.?Adıyaman İndere (Zey) Köyü Ağzı? başlıklı bu çalışmada çevre köylerden etnik yapı ve ağız özelliği bakımından apayrı özellikler taşıyan bir yöremizin ağız özellikleri incelenmiştir. Bu incelemeyle, XVI. yüzyılda bölgeye Azerbaycan'ın Erzincanî bölgesinden göç eden yöre halkının ağız özelliklerinin Azerbaycan Türkçesi ve Erzurum-Kars yöresi ağız özellikleriyle benzerliklerinin ve yazı dilimizle farklılıklarının belirtilmesi amaçlanmıştır.Adıyaman İndere (Zey) köyünü kapsayan bu çalışmada veri toplamak için, köyde ağız özelliğini kaybetmemiş kişilerle görüşülmüş, bu görüşmeler kayıt altına alınarak yazıya geçirilmiş ve oluşturulan metinler incelenmiştir. Bu incelemelerde, dış faktörlerin etkisine ve aradan uzun yıllar geçmiş olmasına rağmen bölge ağzının birtakım özelliklerinin Azerbaycan Türkçesi ve Erzurum-Kars ağızlarıyla ?özellikle de fonetik açıdan- benzerlikler taşıdığı tespit edilmiştir.
Nergisî İksîr-i Sa'âdet: İnceleme-metin-dizin
17. yüzyılın ilk yarısında Saraybosna'da doğan Nergisî'nin asıl adı Mehmed'dir. Birçok yerde kadılık ve müderrislik görevlerinde bulunan Nergisî, IV. Murad tarafından vakanüvis olarak atandığı Revan seferine giderken attan düşüp hayatını kaybetmiştir.17. yüzyılda süslü nesirle yazmış olduğu eserleriyle ün kazanan yazar, edebiyatımızda tek mensur hamse sahibidir. Çalışmış olduğumuz eser, Nergisî'nin hamsesi içerisinde yer alan İksîr-i Sa'âdet'tir. Yazar bu eseri İmam Gazâli'nin Kimyâ-yı Sa'âdet adlı eserinden çevirmiştir.Bu çalışma üç ana bölümden oluşmuştur. Birinci bölüm yazarın hayatı, edebî kişiliği ve eserlerini içermektedir. İkinci bölümde eser hakkında bilgi verilmiştir. Son bölüm ise eserin tenkitli metni ve dizinden meydana gelmiştir.
İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin kültürel miras ile ilgili başarı düzeyleri ve tutumlarının bazı değişkenlerle incelenmesi: Adıyaman örneği
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin kültürel miras ile ilgili başarı düzeylerini ve tutumları bazı değişkenler ile incelemektir.Araştırmanın kuramsal çerçevesinde eğitim-kültür ilişkisi, sosyal bilgiler dersinde kültürel mirasın önemi ve eğitimi ele alınmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama yönteminin kullanıldığı bu çalışma, Adıyaman ili ve Kâhta ilçesindeki 14 okulda toplam 425 öğrenciye uygulanmıştır. Bu araştırma sonucunda, uygulamaya dâhil edilen 7. sınıf öğrencilerinin kültürel mirasa yönelik başarılarının orta düzeyde olduğu, kültürel mirasa yönelik tutumlarının ise olumlu olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda kültürel mirasa yönelik tutum ile başarı arasında pozitif bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kısacası kültürel mirasa yönelik başarı arttıkça kültürel mirasa yönelik tutum da artmıştır. Tersinden okursak kültürel mirasa yönelik tutum arttıkça kültürel mirasa yönelik başarı da artmıştır.Bu araştırma sonucunda cinsiyetin kültürel mirasa yönelik tutumu ve başarıyı etkilemediği fakat Sosyo ekonomik düzeyin kültürel mirasa yönelik başarıyı ve tutumu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Geliri asgari geçim seviyesinin altında olan ailelerin çocuklarının kültürel mirasa yönelik başarıları ve tutumları düşmektedir. Anne- babanın eğitim seviyesi arttıkça başarı ve tutum da artmaktadır.Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras Eğitimi, Sosyal Bilgiler, Başarı, Tutum, Adıyaman
Faaliyet tabanlı maliyetleme ve tekstil (halı) işletmesinde bir uygulama
Küresel rekabetin yaşandığı günümüzde işletmelerin başarılı olabilmesi için kendilerini sürekli yenilemeleri ve geliştirmeleri kaçınılmazdır. Artık geçmişte uygulanan üretim ve ticaret anlayışı geçerliliğini yitirmeye başlamıştır. Geçmişte mamullerin üretilmesi, fiyatlandırılması ve pazarlanması gibi konular üzerinde ciddi anlamda durulmamaktaydı ve söz konusu faaliyetler her hangi bir yönteme dayandırılmamaktaydı.Günümüzde, iletişim araçlarının yaygınlaşması, tüketici haklarının daha çok bilinir ve korunur olması ve müşterilerin istedikleri pazarlara ulaşıp mamuller arasında fiyat, kalite gibi konularda seçim yapabilir hale gelmesi; işletmeleri mamullerin üretilmesi, fiyatlandırılması ve pazarlanması gibi konularda daha doğru ve güncel bilgilerle çalışmaya yönlendirmiştir.Bunun sonucunda ortaya çıkan stratejik maliyet yöntemlerinden biri olan Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, daha doğru ve güvenilir bir maliyet bilgisi sunmak amacıyla geleneksel maliyet yöntemlerine bir alternatif olarak ortaya çıkmıştır. Geleneksel maliyet sistemleri, maliyetleri hacim tabanlı olarak mamullere yüklediğinden; bazı mamullere olduğundan daha çok, bazılarına ise olduğundan daha az maliyet yüklenmesine sebep olmaktadır. Geleneksel maliyet sistemi, kaynakları mamullerin tükettiği varsayımına dayanmaktadır.Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ise, maliyetleri hacim tabanına göre değil faaliyet tabanına göre mamullere yüklemektedir. Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, ilk olarak üretim işletmeleri için tasarlanmış ilerleyen yıllarda Faaliyet Tabanlı Maliyetlemenin hizmet işletmeleri için de uygun bir yöntem olacağı tespit edilmiş ve bu işletmelerde de uygulanmaya başlanmıştır.Tezde de bir halı üretim işletmesinde uygulama yapılmıştır.Anahtar kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyet, Geleneksel Maliyet Sistemi, Genel Üretim Giderleri, Maliyet, Kaynak.
İspanyol gribinin dünya ve Osmanlı Devleti üzerindeki etkiler
20. yüzyılın en büyük felaketlerinden bir tanesi Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru ortaya çıkan salgın hastalıktır. 1918 yılının ilkbaharında Amerika'nın Kansas City şehrinde ortaya çıkan ve İspanyol gribi olarak adlandırılan grip salgını, Birinci Dünya Savaşı'nı etkilemekle kalmamış aynı zamanda milyonlarca insanın ölümüne yol açmıştır. Savaş dönemi olması nedeniyle sosyal hareketliliğin fazla olması bu hastalığın dünyanın dört bir yanına rahat bir biçimde yayılmasını oldukça kolaylaştırmıştır. Bu dönemde pek çok insan silâhaltına alındı veya mülteci olarak başka topraklara gitmeye mecbur bırakılmıştır. Salgını önlemek için yeni aşı denemeleri yapılmış ve yeni ilaçlar üretilmiştir, ancak bu çabalar gribin yayılmasını engelleyememiştir.Bu salgın neticesinde, dünya genelinde ölü sayısı ile ilgili olarak çeşitli sebeplerden dolayı bir ihtilaf olsa da bu sayı 50 milyon civarındadır. Dünyada genel ölüm ortalaması binde 2,5 ve 5 arasındadır. Gribin yol açtığı demografik yıkımın yanı sıra Birinci Dünya Savaşı'ndaki ordular bu salgından öylesine muzdarip olmuşlardır ki grip savaşın bitmesinde azımsanamayacak derecede etkili olmuştur.İspanyol gribi hemen hemen bütün dünyayı etkilerken Osmanlı Devleti de bu salgın hastalıktan kaçamamıştır. Salgın muhtemelen Avrupa üzerinden Osmanlı'ya giriş yapıp Anadolu'nun pek çok yerine ulaşmıştır. Salgınla mücadele edebilmek için okul gibi kamuya açık mekânların kapatılması gibi önlemler alınmıştır. Mevcut kaynakların yetersiz olması nedeniyle Osmanlı'da ölenlerin sayısı ile ilgili olarak tam net bir sayı ortaya koyulamasa da şu söylenebilir: Sadece başkentte İstanbul şehremanetine göre 6403 kişi hayatını kaybetmiştir. İstanbul'daki ölü sayısı ortalaması binde 5,6'dır.
282 numaralı Hısn-ı Mansûr (Adıyaman) Şer'iyye Sicili (H. 1315-1316/M. 1898-1899)
Osmanlı Devleti'nin en önemli yargı organı Şer`i Mahkemelerdir. Devletin muhtelif devirlerdeki hukukî, iktisadî, dinî, askerî ve idarî müesseseleri hakkında çok değerli bilgiler bu mahkemelerin defterlerinde bulunmaktadır. Bu belgeler din, dil, renk farkı gözetmeksizin bütün teb`a ile ilgili olayları ve bu olayları ilgilendiren mahkeme kararlarını ve idari düzenlemeleri ihtiva etmektedir.Bu çalışma 282 numaralı Hısn-ı Mansûr (Adıyaman) H. 1315/1316 M.1898/1899 Şer`iyye Sicilidir. Çalışmamızın başında Osmanlı hukuk sistemi ve Şer`iyye Sicillerinin tanımı, ortaya çıkışı, tarihi gelişimi, Şer`iyye Sicillerinin önemi ile 282 numaralı Adıyaman Şer`iyye Sicilini ana hatlarıyla ele alarak izah etmeye çalıştık.Çalışma da toplam 114 belgenin içerisinde darp, cerh, hırsızlık, ziraat ürünlerinin tahrip edilmesi, haneye tecavüz gibi konular bulunmaktadır. Bu davaların mahkemeye intikali ve mahkemenin nasıl karar verdiğini işlemektedir.