91
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
M-konveks fonksiyonlar için uyumlu kesirli integraller içeren integral eşitsizlikler
Bu tez çalışmasında öncelikle konveks fonksiyon kavramı ve çeşitli özellikleri incelenmiştir. Konveks fonksiyon türleri üzerinde durulmuş ve konveks fonksiyonlar ile ortalamalar arasındaki yakın ilişki ortaya konmuştur. Daha sonra kesirli türev ve integral kavramları tanıtılmıştır. Son yıllarda birçok araştırmacı tarafından çalışılmaya başlanan ve birçok matematiksel problemin çözümüne ışık tutan kesirli türev ve integral operatörlerinin çeşitleri yeniden hatırlatılmıştır. Uyumlu kesirli integral operatörü kullanılarak elde edilmiş ve literatürde mevcut olan bazı eşitsizlikler sunulmuştur. Araştırma bulgularında ise uyumlu kesirli integraller yardımıyla m-konveks fonksiyonlar sınıfı için yeni integral eşitsizlikleri ispat edilmiştir.
Fen bilimleri öğretmen adaylarının üç aşamalı tanı testi ile geometrik optik konusundaki zihinsel modellerinin belirlenmesi
Fizik derslerinde birçok konuda soyut kavramlar ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle kavramları somut hale getirilmesi ve böylece anlamanın kolaylaştırılması gerekmektedir. Bu amaçla derslerde çeşitli görselleştirmeler ve görsellerle birlikte kavramsal metinler kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı literatürden alınan Geometrik Optik ile ilgili üç aşamalı tanı testi kullanılarak fen bilimleri öğretmen adaylarının geometrik optik konusundaki mental modellerini belirlemektir. Çalışmada veri toplama aracı olarak literatürden alınan geometrik optik ile ilgili üç aşamalı tanı testi kullanılmış ve öğretmen adaylarının geometrik optik konusundaki mental modelleme seviyeleri bu üç aşamalı tanı testi ile tespiti tespit edilmiştir. Çalışmanın örneklemini Erzurum Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi 3.sınıfta öğrenim gören 50 fen bilimleri öğretmen adayı oluşturmuştur. Veriler ön bilgi ve akıl yürütme stratejilerinin her birinin görev içerisinde tanımlandığı, tekrarlayan, doğrusal olmayan sabit karşılaştırma yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda öğretmen adaylarının genel olarak geometrik optik ünitesinin yansıma konusunda kavramsal bilgiyi ifade etmede yeterli seviyede oldukları fakat kavramsal bilgiye ait çizimleri belirleyemedikleri belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının ışığın kırılması konusunda hem kavramsal bilgiyi ifade etmede hem de kavramsal bilgiye ait özel ışınlar ve görüntü oluşumunu çizmede yetersiz oldukları anlaşılmıştır. Ayrıca örneklemi oluşturan fen bilimleri öğretmen adaylarının ışığın doğası konusunda neden sonuç ilişkisi kuramadıkları üç aşamalı tanı testi ile belirlenmiştir. Öğretiminde güçlük yaşanan Fizik dersi Geometrik Optik konusunda öğrencilerin ön bilgilerini, varsa kavram yanılgılarını ve yanlış anlamalarını belirlemek ve öğretimi bu doğrultuda yapmak önerilmektedir. Öğretmen adaylarının hayal etme becerilerini geliştirmeye ve kavramları şekillerle göstermeye yönelik çalışmalar yapılmalıdır.
Sıçanlarda cisplatin ile oluşturulan nörotoksisiteye karşı ferulik asit' in etkisinin araştırılması
Bu tez çalışması, deneysel olarak oluşturulan Cisplatin kaynaklı akut beyin dokusu hasarının hafifletilmesinde çok sayıda biyolojik etkinliğe sahip olan Ferulik asit' in olası yararlı etkilerini ortaya koymak amacıyla planlandı. Çalışmamızda otuz adet erkek rat kullanıldı. Deneklerimiz her grupta 6 rat olacak şekilde randomize olarak 5 gruba ayrılarak gruplar Kontrol, Cisplatin, Etanol, Ferulik asit ve Ferulik asit+Cisplatin şeklinde oluşturuldu. Kontrol grubu ratlara herhangi bir ilaç uygulaması yapılmadı. Cisplatin grubu ratlara intraperitoneal olarak tek doz 10 mg/kg cisplatin uygulanarak 24 saatlik model ile Cisplatin indüksiyonu sağlandı. Ferulik asit grubunda ise 5 gün boyunca 100 mg/kg Ferulik asit intraperitoneal olarak uygulandı. Ferulik asit+Cisplatin grubu ratlara Ferulik asit ve Cisplatin ilaç uygulamaları kombine olarak uygulandı. Deneyin son gününde tüm denekler yüksek doz anestezi ile sakrifiye edilerek hızlıca beyin dokuları alındı. Doku örneklerinde süperoksit dismutaz (SOD) aktivitesi ile glutatyon (GSH), malondialdehit (MDA) seviyeleri değerlendirildi. Elde ettiğimiz biyokimyasal sonuçlara göre, beyin dokusu örneklerinde MDA seviyeleri Cisplatin grubunda artış gösterirken, bu seviyelerin Ferulik asit+Cisplatin tedavi grubunda azaldığı tespit edildi. Dahası SOD aktivitesinin, yalnızca cisplatin uygulanarak beyin dokusu hasarı oluşturulan grupta belirgin olarak azaldığı; buna karşın Ferulik asit+Cisplatin birlikte uygulanan tedavi grubunda ise arttığı değerlendirildi. Ayrıca, Kontrol grubu ve sadece Ferulik asit uygulanan grup ile karşılaştırıldığında Cisplatin uygulamasının, sıçan beyin dokusunda GSH düzeyini düşürdüğü gözlendi. Biyokimyasal sonuçlarımız değerlendirildiğinde, cisplatin kaynaklı oksidatif beyin dokusu hasarında Ferulik asit' in koruyucu bir ajan olabileceğini ifade edebiliriz.
Sıçanlarda sisplatin ile indüklenmiş karaciğer hasarında fraksin'in etkisinin araştırılması
Bu çalışma Sisplatin kaynaklı karaciğer hasarında çeşitli biyolojik özelliklere sahip Fraksin' in etkisinin değerlendirilmesi amacıyla tasarlandı. Çalışmamız kapsamında 24 adet Wistar cinsi albino rat randomize olarak Kontrol, Fraksin, Sisplatin ve Fraksin+Sisplatin grupları oluşturulacak şekilde ayrıldı. Sisplatin 12 mg/kg i.p., Fraksin 40 mg/kg dozlarda oral yolla uygulandı. Deneyin sonunda ratlar sakrifiye edilerek karaciğer dokuları hızlı bir şekilde alındı. Biyokimyasal, histopatolojik ve immünohistokimyasal değerlendirmeler yapılıncaya kadar karaciğer doku örnekleri uygun koşullarda muhafaza edildi. Biyokimyasal bulgularımıza göre, Sisplatin grubunda MDA seviyesinin yükseldiği, antioksidan enzim aktivitelerinin ise azaldığı görülürken Fraksin+Sisplatin grubunda MDA seviyesinin azaldığı antioksidan enzim aktivitelerinin ise arttığı görüldü. İmmünohistokimyasal değerlendirmede ise TNF-α ve Caspase-3 ekspresyonu kontrol ve Fraksin gruplarında negatif gözlenirken, Sisplatin grubunda şiddetli düzeyde olduğu ancak Fraksin+Sisplatin tedavi grubunda ise hafif düzeyde olduğu gözlendi. Ayrıca, Sisplatin grubunda hepatositlerde hidropik dejenerasyon, sinüzoidlerde dilatasyon, koagülasyon nekrozu ve hiperemi gibi patolojik göstergelerin artışı biyokimyasal ve immünohistokimyasal bulgularımızla uyumlu olduğunu gösterdi. Sisplatin kaynaklı karaciğer hasarının hafifletilmesinde Fraksin'in koruyucu etkilere sahip olduğu biyokimyasal, immünohistokimyasal ve histopatolojik bulgularımız ile ortaya konulmuştur.
Mikrodalga yöntemi ile bazı imin türevlerinin sentezi ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Bu tezde, mikrodalga yöntemi kullanılarak sinnamaldehit ve parametoksi sinnamaldehitin çeşitli amin türevleriyle kondenzasyonu sonucu farklı yapıda 8 adet Schiff bazı türevi sentezlendi. Bu çalışma kapsamında önerilen sentez yöntemi ile literatürde henüz bilinmeyen N-(4-metoksi sinnamiliden)-2-bromoanilin, ayrıca mikrodalga yöntemiyle ilk kez sentezi gerçekleştirilen N-(sinnamilidene)-4-bromoanilin, N- (4-metoksi sinnamiliden) anilin, N- (4-metoksi sinnamiliden) - 4-floro anilin, N- (4-metoksi sinnamiliden) - 3-kloro anilin, N- (4-metoksi sinnamiliden) - 4-kloro anilin, N- (4-metoksi sinnamiliden) - 4 - bromo anilin ve mikrodalga ile sentezi literatürde olan N-(sinnamiliden)anilin bileşikleri sentezlendi. Bileşikler FTIR spektroskopisi, NMR spektroskopisi ve elementel analiz metodu kullanılarak karekterize edildi. Sentezlenen bileşiklerin antibakteriyal aktiviteleri araştırıldı. İki bakteri (Acinetobactercalcoaceticus strain ve Pediococcus acidilactici) üzerine çalışıldı. 8 adet Schiff bazının her birinin bakteri hücre duvarına bağlanarak yapısını bozduğu ve bakteri gelişimini engellediği belirlendi. Ayrıca bu bileşiklerin hCA-I ve hCA-II izoenzimlerinin hidrataz aktiviteleri üzerindeki inhibitör etkileri incelendi ve IC50 değerleri hesaplanarak referans inhibitör acetazolamideden daha güçlü inhibitör etkilere sahip oldukları belirlendi.
GEANT4 ve FLUKA Monte Carlo simülasyon kodları kullanılarak bazı minerallerin Am-241/Be nötron kaynağının zırhlanması için kullanılabilirliklerinin değerlendirilmesi
Radyasyon içeren uygulamalar teknolojinin gelişimine bağlı olarak günümüzde son derece yaygındır. Radyasyonun canlı organizmalara verdiği zararlar bilinmektedir. Bu zararlardan korunmanın üç yolu mesafe, zaman ve zırhlama olarak sıralanabilir. Bu çalışmanın amacı hem 4,5 MeV nötron yayınlayan hem de 59,54 keV enerjili gama ışınımına sebep olan ve özellikle nükleer araştırmalarda sıkça kullanılan Am-241/Be kaynağı için mineral tabanlı yeni bir zırh ve kolimatör malzemesi önermektir. Bu çalışmada doğada bulunan on farklı mineralin Am-241/Be kaynağını zırhlama kapasiteleri araştırılmıştır. FLUKA ve GEANT4 Monte Carlo simülasyon kodları 4,5 MeV enerjili nötron ve 59,54 keV enerjili gama tesir kesiti hesaplamaları için kullanılmıştır. Minerallerin radyasyon soğurma performanslarının değerlendirilebilmesi için ayrıca en sık kullanılan yapı malzemelerinden beton için de aynı simülasyon hesaplamaları yapılmıştır. Mineraller için elde edilen sonuçlar beton ile karşılaştırılmıştır ve minerallerin betondan daha iyi zırhlama kapasitesine sahip oldukları belirlenmiştir. Çalışmanın en önemli sonucu Anyuiite mineralinin hem gama hem de nötron radyasyonuna karşı kullanılabileceğinin belirlenmiş olmasıdır.
Türkiye'de kullanımdaki bazı tekstil ürünlerinin radyasyon azaltma özelliklerinin araştırılması
Türkiye'de kullanımda olan bazı tekstil ürünlerinin radyasyon azaltma özellikleri farklı enerjili fotonlar için örneklerin kütle soğurma katsayıları (m/r cm2/gr) ölçülerek araştırılmıştır. Bu amaçla örnekler Am?241 ve Ba?133 radyoaktif nokta kaynaklardan yayımlanan 16?362 keV enerji aralığındaki fotonlar ile ışınlandı. Her örnek ve enerji için, kaynaktan gelen soğurulmamış Io şiddeti ve numune tarafından soğurulduktan sonraki I şiddeti MCA ile birleşik bir NaI(Tl) dedektör transmission geometrisi kullanılarak ölçüldü. Daha sonra kütle soğurma katsayıları bu şiddetler kullanılarak belirlendi. İncelenen tekstil ürünlerinin radyasyon zayıflatma özelliklerinin karşılaştırılması için sonuçlar grafiksel olarak çizildi. Bu grafiklerden tekstil ürünlerinin radyasyon azaltma özelliklerinde örneklerin tipine ve içeriğine bağlı olarak önemli farklılıklar olduğu görülmüştür.
Bazı şifalı bitkilerin dalga boyu dağılımlı X-ışını floresans (WDXRF)ve taşınabilir enerji dağılımlı X-ışını floresans (EDXRF) spektrometreler ile elementel analizi
Bitkisel çay veya ilaç olarak kullanılan bazı bitkilerin elementel konsantrasyonları dalga boyu dağılımlı X-ışını floresans (WDXRF) ve taşınabilir enerji dağılımlı X-ışını floresans (P-EDXRF) spektrometreler kullanılarak belirlenmiştir. Genellikle yaprak şeklinde olan bütün numuneler aktarlardan alınmıştır. Farklı şifalı bitkilerin X-ışını floresans (XRF) analizleri bitkilerin elementel kompozisyonları ve konsantrasyonlarının belirlenmesinde metodun güvenilir olduğunu göstermiştir.
Pomza taşının radyason zırhlama özelliklerinin araştırılması
Pomzanın radyasyon zırhlama özellikleri farklı foton enerjileri için kütle soğurma katsayıları ölçülerek araştırlmıştır. 59,5, 80,9, 295,5 ve 361,3 keV enerjili fotonları elde etmek için 241Am ve 133Ba radyoaktif nokta kaynaklar kullanılmıştır. Her bir numune ve enerji için kaynaktan gelen soğurulmamış Io şiddeti ve numune tarafından soğurulduktan sonraki I şiddeti MCA ile birleşik bir NaI(Tl) dedektör transmission geometrisinde kullanılarak ölçüldü ve kütle soğurma katsayıları bu şiddetler kullanılarak belirlendi. Foton (X-ışını veya ?-ışını gibi) azaltma kabiliyetini belirlemek için pomza için elde edilen sonuçlar kurşun, çimento ve farklı konsatrasyonda pomza ihtiva eden (%0, %25, %50 ve %75) kurşun ve çimento agregaları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, kütle soğurma katsayılarının deneysel değerleri, Monte Carlo simülasyonu ve WinXCom yazılım ile elde edilen teorik değerler ile karşılaştırılmıştır. Genellikle, standart hata sınırları içerisinde deneysel ve teorik değerler arasında bir uyum vardır.
E - 80 uluslararası karayolunun Gürbulak Hudut Kapısı – Erzurum bölümünde toprakta trafik kaynaklı ağır metal kirliliğinin araştırılması
Bu çalışmada E-80 uluslararası karayolunun Gürbulak hudut kapısı – Erzurum arasında kalan kısmında trafik kaynaklı olarak toprakta meydana gelebilecek ağır metal kirliliği araştırılmıştır. Bunun için Gürbulak hudut kapısından Erzurum'a kadar olan güzergâh üzerinde seçilen 15 farklı yerden otoyola 0, 10 ve 20 metre uzaklıktaki noktalardan 5 cm derinlikten toprak örnekleri alınmıştır. Toplanan örnekler gerekli işlemlerden geçirildikten sonra ICP – MS (Inductively coupled plasma mass spectrometry) ile örneklerdeki element (B, Al, V, Cr, Mn, Fe, Ni, Cu, Zn, As, Se, Mo, Cd, Sb, Ba, Au, Hg ve Pb) konsantrasyonları tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar her bir nokta için trafik yoğunluğu ve çevre koşulları dikkat alınarak birbirleriyle karşılaştırılmış ve ağır metal birikimleri için kabul edilebilir sınır değerleri üzerinde bir kirliliğin oluşup oluşmadığı araştırılmıştır.