Klinik Eczacılık Anabilim Dalı (disiplinlerarası)

Kinolon kullanımı ve QT aralığı uzaması: Risk değerlendirmesi ve klinik eczacının olası rolü

Mikrobiyal hastalıkların tedavisinde uzun zamandır kullanılan kinolonların neden oldukları çeşitli advers etkiler bilinmektedir. Bunlardan birisi de QT aralığı uzamasıdır. QT aralığı uzaması sonucunda ölümcül bir aritmi olan torsades de pointes gelişebilmektedir. QT aralığı uzaması kinolon gibi çeşitli ilaçlardan kaynaklanabileceği gibi QT aralığı uzamasına yol açabilecek başka faktörler de bulunmaktadır. Bu nedenle ilaç kaynaklı QT aralığı uzamasını değerlendirirken bu risk faktörlerinin de göz önünde bulundurulması giderek önem kazanmaktadır. Bu kapsamda çeşitli risk skor sistemleri ve algoritmalar geliştirilmektedir. Çalışmamızda Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği'nde kinolon tedavisi planlanan hastalarda QT aralığı uzamasına bağlı riskleri en aza indirmek için bir klinik eczacılık doktora öğrencisi tarafından Tisdale Risk Skoru kullanılarak bir algoritma geliştirilmiştir. Bu algoritma kapsamında, hasta bazında elektrolit ve elektrokardiyogram (EKG) takip planları oluşturulmuştur. Çalışmaya 32 hasta dahil edilebilmiştir. Hastaların 13'ü kadın, 19'u erkektir. Hastaların 1'i yüksek risk, 14'ü orta risk ve 17'si yüksek risk sınıfındadır. Toplam 11 hastada günlük EKG takibi yapılmıştır. Hastaların aldıkları kinolon tedavileri incelendiğinde hastaların en çok levofloksasin tedavisi aldığı görülmüştür. Takip EKG'lerindeki QTc değerleri ile risk puanları arasında pozitif korelasyon olduğu görülmüştür (p<0,05). Risk puanları ile potasyum değerleri arasında da negatif korelasyon olduğu görülmüştür (p<0,05). Bu çalışma sonucunda, kinolon tedavisi sırasında görülebilecek QT aralığı uzaması riski ile ilgili bir farkındalık oluşturulmuştur. Ayrıca eczacının önerdiği çeşitli müdahalelerle hasta sonuçlarının iyileştirilmesine katkı sağlanmıştır. Bunlar, klinik eczacının ilaçtan kaynaklanan QT aralığı uzamasını öngörme ve yönetme sürecinde aktif rol alabileceğine işaret etmektedir.