3
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Radyoterapide kullanılan yüksek enerjili foton dozimetrisinde berilyum oksit (BEO) optik uyarmalı lüminesans (OSL)'ın kalite kontrol amaçlı kullanılabilirliğinin araştırılması
Radyoterapi tedavisinin temel amacı tümör kontrol olasılığını arttırırken çevresindeki normal dokuda komplikasyon olasılığını azaltmak olarak tanımlanmaktadır ve karmaşık bir süreçten oluşmaktadır. Bir radyoterapi kliniğinde tedavi başarısını arttırmak ve radyasyondan korunmak için uluslararası standartlara uygun bir kalite güvence (QA) ve kalite kontrol (QC) programlarının oluşturulması gerekmektedir. Günümüzde periyodik olarak yapılması gereken dozimetrik kalite kontrol testlerinde sekonder standart dozimetri laboratuvarları tarafından kalibre edilmiş paralel plakalı ya da silindirik iyon odalarının kullanımı tavsiye edilmektedir. Ancak iyon odaları hacimleri ve geometrileri nedeniyle in vivo doz ölçümlerinde kullanılamamaktadır. Bu çalışmada BeO OSL'nin genel kullanımı olan cilt dozu okuma (in-vivo), kişisel dozimetre olarak kullanılma gibi alanlara ek olarak, radyoterapi kliniğinde rutin olarak yapılması gereken dozimetrik kalite kontrol ölçümlerinde iyon odasını tamamlayıcı bir dozimetri sistemi olup olamayacağı araştırılmıştır. BeO OSL'lerin AAPM TG 191'de tavsiye edilen tüm testlerinin yapılıp, tüm faktörlerinin ortaya konulması ve kullanım alanının genişletilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın sonunda oluşturulan protokol ile lineer hızlandırıcılarda dozimetrik kalite kontrol sistemine daha kolay ve daha ucuz bir sistemle ulaşılması hedeflenmiştir. Bu tez çalışmasında BeO OSL dozimetre sisteminin lineer hızlandırıcı cihazların dozimetrik kalite kontrollerinde, tedavi öncesi hastaya özel kalite kontrol testlerinde ve in-vivo doz ölçümlerinde kullanılabilirliği ortaya konulmuştur. Çalışmanın sonunda elde edilen faktör ve fonksiyonlar ile daha kolay ve daha ucuz bir sistemle lineer hızlandırıcı dozimetri kalite kontrol sistemine ulaşılmıştır.
Düz panel dedektör tabanlı dijital floroskopi sistemi kullanılarak gerçekleştirilen nörogirişimsel radyoloji incelemelerinde hasta ve personelin aldığı radyasyon dozunun ölçülmesi
Girişimsel nöroradyoloji incelemeleri, hasta ve çalışanların en yüksek radyasyon dozuna maruz kaldıkları incelemeler arasında yer almaktadır. Bu tezin amacı, dijital anjiyografi sisteminde nörogirişimsel radyoloji incelemeler için hasta dozlarının Doz-Alan Çarpımı (Dose-Area Product, DAP) ve Kümülatif Hava Kerma (Cumulative Air Kerma, CAK) cinsinden ölçülmesidir. Ayrıca hasta dozu ile eş zamanlı olarak personel dozu da ölçülerek inceleme ve hasta birim DAP değeri başına lens, parmak ve tüm vücut etkin dozları belirlenmiştir. Çalışmada bir C-kollu floroskopi sistemi kullanılmıştır. Çalışmanın başlangıcında sistemin kalite kontrol ve performans ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Hasta doz ölçümünde Doz-Alan Çarpımı (Dose-Area Product, DAP) ve kümülatif hava kerma (Cumulative Air Kerma, CAK) ölçüm metotları kullanılmıştır. Çalışan dozlarının hesaplanmasında Niklason vd. 1994 ve Borrego vd. 2020 matematiksel denklemleri kullanılmıştır. Bunun için bel hizasında kurşun önlük altında ve tiroit koruyucu üstünde olmak üzere iki ayrı noktada, Berilyum Oksit (BeO) kristal içeren Optik Uyarmalı Lüminesans (OSL) dozimetre içeren kartlar taşınarak doz ölçümü yapılmıştır. Bu OSL dozimetreler ile tüm vücut için personel doz eşdeğeri Hp(10), göz lensi için doz eşdeğeri Hp(3) ve cilt için kişisel doz eşdeğeri Hp(0.07) ölçülmüştür. Hasta doz ölçümleri toplam 86 hasta (65 serebral ve 21 karotis) için gerçekleştirilmiştir. Serebral tanı/tedavi incelemeleri için hasta DAP ve CAK değerleri sırasıyla 73;143 Gy·cm2 ve 657;1888 mGy olarak ölçülmüştür. Benzer şekilde, karotis tanı/tedavi incelemeleri için hasta DAP ve CAK değerleri sırasıyla 40;79 Gy·cm2 ve 487;679 mGy olarak ölçülmüştür. DAP değerlerinden hesaplanan hasta etkin dozları serebral tanı/tedavi ve karotis tanı/tedavi incelemeleri için sırasıyla 4,04;8,16 mSv ve 2,11;3,93 mSv'tir. Personel dozları, hasta dozları ile eşzamanlı olarak toplam 30 serebral ve 8 karotis incelemesi için ölçülmüştür. Niklason vd. 1994 ve Borrego vd. 2020 matematiksel denklemlerine göre hekim, hemşire ve teknisyen için inceleme başına ölçülen tüm vücut etkin dozları sırasıyla 12,63;19,74 µSv, 7,11;11,05 µSv ve 10,00;15,26 µSv'tir. Hekim, hemşire ve teknisyen için inceleme başına ölçülen lens dozları sırasıyla 18,68, 19,74 ve 13,42 µSv'tir. İnceleme başına ekstremite dozları ise hekim için 54,74, hemşire için 15,26 ve teknisyen için 14,21 µSv olarak ölçülmüştür. 2023, 65 sayfa Anahtar Kelimeler: Nörogirişimsel radyoloji, hasta/personel dozu, DAP, hava kerma, FPD, OSL
Nötron dozimetrisinde MGB2 filtreli BeO dozimetrelerin kullanılabilirliğinin araştırılması
Termal nötron kaynakları içerdiği istenmeyen gama ışınları sonucu nötron-gama karışık alanlarını oluşturur. Nötron-gama karışık alanlarının hasta dozimetrisinde temel hedef; nötronların ve gama ışınlarının doku ile etkileşimleri sonucu hasta dozu bileşenlerinin ayrıştırılarak toplam hasta dozuna katkısının belirlenmesidir. Bu tez çalışmasında; karışık nötron-gama alanlarındaki nötronların kaynak çevresindeki materyaller ve doku ile gerçekleşen anlık tepkimeler sonucu doz bileşenleri, doz bileşenlerinin radyobiyolojik etkinlik katsayıları (RBE) ve toplam hasta dozuna katkısı termolüminesans yöntemler ile incelenmiştir. Toplam hasta dozuna gama dozu bileşeni katkısı doku eşdeğeri (Zeff=7,21) BeO dozimetreler kullanılarak belirlenmiştir. Tez çalışması kapsamında öncelikle Thermalox 995 BeO dozimetreler PTW-Hp(10) ve PTW-ISO kalibrasyon fantomları kullanılarak ISO s-137Cs gama kaynağında kalibre edilmiştir. BeO dozimetrelerin 37 GBq aktiviteli 241Am-Be nötron kaynağı ışınlama sisteminin manuel ve pnömatik ışınlama konumlarında ışınlamaları sonucu karışık nötron-gama alanının gama dozu bileşeni doz tepkisi eğrisi belirlenmiştir. Tez çalışmasında katıhal reaksiyon yöntemi ile MgB2 filtreler üretilmiştir. BeO dozimetrelerin nötron-gama karışık alanında MgB2 filtreli ve filtresiz ışınlamaları sonucu; anlık 10B(n,α)7Li tepkimeleri sonucu yayımlanan 0,477 MeV (%93,9) enerjili gama ışınları kaynaklı gama dozu bileşeni katkısı belirlenmiştir. 241Am-Be karışık nötron-gama alanındaki toplam hasta dozuna toplam gama dozu katkısı belirlenmiş; gama dozu, 10B dozu (tedavi dozu), 1H dozu, 14N dozu bileşenleri ve toplam eşdeğer doza katkıları incelenmiştir.