7
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Fen bilimleri öğretmenlerinin ve fen bilimleri öğretmen adaylarının çevrim içi öğrenmeye hazır bulunuşluk düzeyleri
Bu araştırmanın amacı fen bilimleri öğretmenlerinin ve fen bilimleri öğretmen adaylarının çevrim içi öğrenmeye hazırbulunuşluk düzeylerini incelemektir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya farklı illerden 91 fen bilimleri öğretmeni ile üç devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 162 fen bilimleri öğretmen adayı katılmıştır. Veriler "Çevrimiçi Öğrenmeye Hazırbulunuşluk Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin Türkçeye uyarlanma çalışmaları sırasında geçerlik ve güvenirliği sağlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler S.P.S.S. 26 paket programı ile analiz ediliştir. Elde edilen analizler sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin fen bilimleri öğretmen adaylarına göre hazırbulunuşluk düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Fen bilimleri öğretmenleri ile fen bilimleri öğretmen adayları arasında çevrimiçi öğrenmeye hazır bulunuşluk ölçeğinden aldıkları ortalama puan ve ölçek alt boyut puanları arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Bu farkın fen bilimleri öğretmenlerinin lehine olduğu sonucuna varılmıştır.
Covid 19 sürecinde uzaktan matematik eğitiminin verimlilik ve karşılaşılan sorunlar açısından incelenmesi
Teknolojik gelişmelerin etkisiyle değişen dünyada yeni eğitim yaklaşımları ortaya çıkmıştır. Bu eğitim yaklaşımlarından biri de uzaktan eğitimdir. Bununla birlikte Covid 19 pandemi sürecinde zorunlu olarak acilen uzaktan eğitime geçilmiştir. Araştırmacılar uzaktan öğrenme alternatiflerinin gelecekte artacağını ve uzaktan eğitimin yaygınlaşacağını düşünmektedir. Bu bağlamda Covid 19 pandemi sürecinde gerçekleştirilen matematik eğitiminin değerlendirilmesi, verimliliğin incelenmesi, süreçte karşılaşılan sorunların tespit edilmesi, eğitim-öğretim sürecine dair öğrenci ve öğretmen görüşlerini değerlendiren çalışmalar önemli hale gelmiştir. Bu çalışmada; ülkemizde Covid 19 döneminde ilköğretim düzeyinde uzaktan eğitim sırasında matematik öğretiminin ve öğreniminin nasıl gerçekleştiğini, matematik öğretmenlerinin ve öğrencilerin karşılaştığı sorunları, bu sürece ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Durum çalışması yöntemiyle uzaktan matematik eğitimin derinlemesine araştırılması hedeflenmiştir. Araştırmada amaçlı örneklem yöntemlerinden uygun örneklem yöntemi ile çalışma grubu belirlenmiştir. Araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla gönüllü katılımcılar ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri görüşmelerin kaydedilmesi ve kayıtların yazıya çevrilmesi ile toplanmıştır. Görüşmeler 2020-2021 eğitim öğretim yılında 5., 6., 7. ve 8. sınıfa devam 40 öğrenci ve bu süreçte uzaktan matematik eğitim veren 20 ortaokul matematik öğretmenine ulaşılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler uzaktan eğitimde donanım eksiklikleri, bağlantı sorunu ve teknik problemlerle karşılaşıldığını; uzaktan eğitimde etkileşimin yetersiz olduğunu, öğrencilerin derslere aktif katılımının sağlanamadığını; öğrencilerin ev ortamında dikkat toplamakta zorlandığını ve odaklanma süresinin kısa olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu genel sonuçlara ek olarak matematiğin yapısal olarak uzaktan eğitimle öğrenilmesinin-öğretilmesinin zor olduğu, matematiksel ifadelerin yazımında sorunlarla karşılaşıldığı, öğretmenlerin uzaktan matematik öğretmeye yönelik eğitime ihtiyaç duydukları, öğrencilerin matematik dersinde başlangıç düzeyinde öğrenme gerçekleştirebildikleri ve öğrenme kayıplarının oluştuğu, öğretmen ve öğrencilerin uzaktan matematik eğitimini verimli bulmadıkları sonucu ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin öz düzenleme becerilerinin öğrenmelerinde etkili olduğu, ders içerisinde etkileşimin arttırılması, öğrencilerin öğrenme sorumluluklarını yerine getirmesi ve aile desteği ile verimliliğin artırılabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Acil Uzaktan Eğitim, Uzaktan Eğitimde Verimlilik, Uzaktan Matematik Eğitimi, Uzaktan Öğrenme Engelleri.
Sekizinci sınıf matematik ders kitaplarındaki matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerine göre incelenmesi: Sayılar ve işlemler öğrenme alanı
Bu çalışmanın amacı 8. sınıf matematik ders kitaplarının sayılar ve işlemler öğrenme alanında yer alan matematiksel görevlerin bilişsel istem düzeylerinin incelenmesidir. Bu amaçla 2018 ortaokul matematik dersi öğretim programına göre Milli Eğitim Bakanlığı, Talim Terbiye Kurulunun kararı ile 2019 yılı itibariyle beş yıl süreyle okutulması önerilen iki farklı 8. sınıf matematik ders kitabı ele alınmıştır. Biri Milli Eğitim Bakanlığı (A) diğeri özel bir yayınevi (B) tarafından hazırlanmış bu kitaplardaki sayılar ve işlemler öğrenme alanında yer alan matematiksel görevler öncelikle hazırlık, çözümlü, alıştırma ve değerlendirme olmak üzere dört görev türü grubuna ayrılmıştır. Daha sonra hazırlık, alıştırma ve değerlendirme türündeki görevlerin tümü Smith ve Stein (1998) tarafından önerilen bilişsel istem düzeylerine göre analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda kitaplarda yer alan görevlerin yarısından fazlasının bilişsel istem düzeyinin düşük seviyede olduğu ve A kitabındaki görevlerin bilişsel istem düzeylerinin B kitabına göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca hazırlık türü görevlerde ezberleme düzeyinde görev bulunmazken alıştırma türü görevlerde ise matematik yapma düzeyinde görevin bulunmadığı görülmüştür.
Web 2.0 destekli su okuryazarlığı etkinliklerinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin su ayak izi ve su okuryazarlığı düzeylerine etkisi
Su, sürdürülebilir bir gelecek için bireyler ve çevre açısından önemli bir öğedir. Bu çalışmanın amacı, su okuryazarlığı eğitimi etkinliklerinin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin su okuryazarlık düzeyleri ve su ayak izine etkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmaya katılan öğrencilerin su okuryazarlık düzeylerini geliştirmek ve su ayak izlerini azaltmak için Web 2.0 araçları kullanılarak eğitim etkinlikleri geliştirilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel desen kullanılmıştır. Dersler deney grubu ile su okuryazarlığı eğitimi etkinlikleri kapsamında 5E öğretim modeline uygun olarak, her basamakta Web 2.0 araçları kullanılarak işlenmiştir. Kontrol grubundaki öğrencilerle ise 3-8. Sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programında (2018) yer alan kazanımlar doğrultusunda işlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 60 ortaokul beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır (27 kontrol grubunda, 33 deney grubunda). Örneklem seçiminde seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada Aytaç (2023) tarafından geliştirilen "Su Okuryazarlığı Ölçeği" ve öğrencilerin su ayak izi düzeylerini belirlemek için ise "Web Tabanlı Su Ayak İzi Hesaplama Aracı" kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS Paket programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler ve su okuryazarlığı test puanlarının analizi için bağımlı gruplar bağımsız gruplar için t-testi kullanılmıştır. Su ayak izi puanlarının analizinde ise Mann Whitney U testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen veriler doğrultusunda Web 2.0 araçları kullanılarak geliştirilen su okuryazarlığı eğitimi etkinliklerinin, deney grubundaki öğrencilerin su okuryazarlığını geliştirip su ayak izlerini azaltma noktasında etkili olduğu sonucu elde edilmiştir.
Makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak Pisa verilerine göre öğrenme düzeylerine etki eden faktörlerin belirlenmesi
Bu araştırmada, PISA 2015-2018 sınav verilerini kullanarak, makine öğrenmesi algoritmaları ile Türkiye'den katılan öğrencilerin fen okuryazarlığı, matematik okuryazarlığı ve okuma becerileri üzerindeki akademik performans seviyelerini etkileyen öğrenci, aile ve okullara ait etmenlerin tespit edilmesi ve öğrencilerin akademik performanslarının tahmin edilmesi hedeflenmiştir. Ayrıca öğrenci performansını tahmin etmek amacıyla oluşturulan makine öğrenmesi modellerini anlamlı şekilde etkileyen değişkenler belirlenmiştir. Singapur ve B-S-J-Z (Çin) gibi ülkelerin PISA performanslarıyla bu değişkenlerin öğrencilerin akademik performansları üzerindeki etkileri karşılaştırılarak benzerlikler ve farklılıklar belirlenmiştir. Araştırma kapsamında, makine öğrenmesi algoritmalarından Random Forest (RF), XGBoost, Destek Vektör Regresyon (SVR) ve Bayesyan Düzenlemeli Yapay Sinir Ağları (BRNN) algoritmaları kullanılarak tahmin modelleri geliştirilmiştir. XGBoost algoritmasının, özellikle fen ve matematik okuryazarlık skorlarında düşük hata oranları ile yüksek performans sergilediği ve diğer algoritmalara kıyasla daha yüksek doğrulukta tahminler yaptığı belirlenmiştir. Değişkenlerin model performansına katkıları Shapley değerleri kullanılarak incelenmiş ve yüksek önem derecesine sahip değişkenler belirlenmiştir. Ayrıca, okulların ve öğrencilerin gelecekteki skorlarının tahmin edilmesi de amaçlanmıştır. Stratejik planlamalar yapmak ve eğitim sisteminin gelecekteki durumunu öngörmek için bu tahminler önemli detaylar vermektedir. Elde edilen bulgular, mevcut eğitim politikalarının yeniden değerlendirilmesi ve daha iyi hale getirilmesine ihtiyaç duyulduğunu belirtmektedir. Eğitim verilerinin analizi ve öğrenci performansını etkileyen öğrenci ve okul odaklı değişkenlerin belirlenmesi, eğitim sisteminin daha verimli hale getirilmesine katkıda bulunur. Bu süreç, öğrenci performansının artırılması için stratejiler geliştirilmesine yönelik bakış açısı sunar. Çalışma, Türkiye'nin PISA sınavlarındaki mevcut halini görmek ve gelecekteki eğitim politikalarını oluşturmak için önemli bilgiler vermektedir. Bu çalışma, öğrenci başarılarını etkileyen önemli değişkenleri belirlemenin yanı sıra, aynı zamanda öğrencilerin ve okulların gelecekteki performanslarını tahmin ederek, uzun vadeli eğitim planlamalarına da katkıda bulunmuştur. Bu bağlamda, elde edilen bulgular, gelecekte yapılacak daha detaylı ve kapsamlı araştırmalara temel olacak niteliktedir.
Beceri temelli matematik sorularının üst düzey düşünme becerileri ile ilişkisinin öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, beceri temelli sorular ile üst düzey düşünme becerileri arasındaki ilişkiyi öğretmen görüşleri doğrultusunda incelemektir. Çalışma grubunu Kahramanmaraş ilinin Elbistan ilçesinde 2022-2023 eğitim öğretim yılı içerisinde görev yapan matematik öğretmenleri arasından seçilen 12 ortaokul matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim çalışması olarak belirlenmiştir. Çalışmada katılımcıların genel özellikleri ve 13 maddelik açık uçlu sorulardan oluşan görüşme formu uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda beceri temelli sorular ile okumanın pozitif ilişkili olduğu, beceri temelli soruların akademik seviyesi iyi olan öğrencileri olumlu etkilerken akademik seviyesi düşük olan öğrencileri olumsuz etkilediği ortaya konulmuştur. Kötü yazılmış beceri temelli soruların ise öğrenciler üzerinde önyargı oluşturduğu tespit edilmiştir. Üst düzey düşünme becerilerin hayatımızın her alanında karşımıza çıktığı, bizlere farklı bakış açısı sunduğu, sorgularken, irdelerken çözümleme yaparken sık sık üst düzey düşünme becerilerine başvurduğumuz ortaya konulmuştur. Katılımcılar beceri temelli soruları üst düzey düşünme becerilerinden çok analitik düşünme ile ilişkilendirmiştir. Sorularda parça- bütün ilişkisine yer verildiği, analiz edildiği ve soruların irdelendiği sonucuna varılmıştır. Beceri temelli sorular ve üst düzey düşünme becerileri günlük hayatta sorun çözme becerisi kazandırdığı, matematik ile hayatın iç içe ve güçlü olmasını sağladığı sonucuna varılmıştır. Üst düzey düşünme becerileri ile ilgili öğretmenlere hizmet içi seminerlerin verilmesi, derslerde bu becerilere sıkça yer verilmesi gerektiği önerilmektedir.
Fen bilimleri dersinde yapılmış FeTeMM etkinliklerinin FeTeMM ders özelliklerine göre değerlendirilmesi
Son yıllarda FeTeMM (Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) yaklaşımı ile öğrenciler fen kavramlarını daha anlamlı öğrenebilmekte ve bu yaklaşım ile günlük hayatta karşılaşabilecekleri durum veya problemleri bilimsel kavramlarla açıklayabilmektedirler. Bu nedenle FeTeMM yaklaşımıyla ilgili çok sayıda ders içerikleri geliştirilmekte ve etkilerine bakılmaktadır. Ve bunun sonucunda FeTeMM yaklaşımının etkileri hakkında çeşitli bulgular ortaya çıkabilmektedir. Dolayısıyla alan yazındaki FeTeMM yaklaşımı ile ilgili çalışmalarda geliştirilen ve kullanılan FeTeMM etkinliklerinin FeTeMM ders özelliklerini ne derece yansıttıklarının belirlenmesi açısından önemlidir. Bu bağlamda da bu çalışmanın iki temel amacı vardır. Bu çalışmanın ilk amacı Jolly (2017), tarafından geliştirilmiş olan FeTeMM ders özellikleri derecelendirilme ölçeğinin (FeTeMM-DÖ) Türkçeye uyarlanmasıdır. (FeTeMM-DÖ)'nün Türkçeye uyarlanmasında iyi derece de İngilizcesi olan uzmandan, İngiliz Dili Edebiyatı öğrencisinden ve iyi derecede İngilizcesi olan bir fizik eğitimcisinden destek alınmıştır. Uyarlaması yapılan ölçek ile orijinal ölçek kıyaslanmıştır. Birkaç kelime dışında büyük oranda uyarlamanın yapılmış olduğu belirlenmiştir. Bu çalışmanın ikinci amacı ise bu ölçeğin alan yazında yayımlanmış makale ve tez çalışmalarında uygulanarak ne düzeyde amaca uygun olduğunu belirleyebilmektir. Bu nedenle ölçeğin uyarlaması tamamlandıktan sonra ölçek literatürde yayımlanmış yüksek lisans ve doktora tez çalışmaları ile makale çalışmalarındaki FeTeMM etkinliklerinin FeTeMM ders özelliklerini ne düzeyde taşıdığını belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Bu çalışmada literatür taraması yapılarak 2011-2021 yılları arasında alan yazında yayımlanmış olan içerisinde fen bilimleri dersinde yapılmış FeTeMM etkinliklerinin bulunduğu 49 makale ve 92 tez çalışmasına ulaşılmıştır. Ulaşılan bu çalışmalardan nitel veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Nicel veriler ise SPSS 21 programında güvenirlik testi ve faktör analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizler sonucunda içerik analizi yöntemiyle elde edilen bulgulardan genellikle fizik disiplininde etkinlik yapıldığı, ayrıca genel olarak tezlerde kuvvet ve hareket konusunda makalelerde ise genellikle ışığın yayılması konusunda çalışma yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. SPSS 21 programında yapılan güvenirlik testi ve faktör analizi yöntemiyle elde edilen bulgulardan ise FeTeMM-DÖ derecelendirme ölçeğinin güvenirlik testinin Cronbach Alfa değeri ,802 olarak bulunmuştur. Bu bulgular incelendiğinde araştırmacının objektif olduğu ve kodlamanın güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Faktör analizi sonucunda ise KMO değeri ise .706 ve p<,05 olduğu gözlenmiştir. Bu bulgular incelendiğinde FeTeMM-DÖ ölçeğinin "problemi tanımlama", "disiplinleri bir arada kullanma", "mühendislik ve tasarım" ve "materyal sunma ve değerlendirme" olmak üzere dört alt faktörlü bir ölçek yapısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.