352
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
ALD film kaplı poliamid kumaşların antibakteriyel etkinliklerinin araştırılması
Bu çalışmada ALD ince film kaplı Poliamid 66 kumaşlarda antibakteriyel performans incelemesi yapılmıştır. TiO2 ve ZnO metal oksitleri ile kaplanmış kumaş, cam, fused quartz, Si wafer numuneleri birden fazla yöntem kullanılarak karakterize edilmiştir. Elipsometre, FTIR, SEM, UV-Vis, XPS karakterterizasyon metotları ile kaplanan filmler incelenmiştir. TiO2 ve ZnO ince film kaplı kumaş numunelerinin fotokatalitik aktivite tayinleri metilen mavisi degredasyonu ile tespit edilmiştir. Güneş ışığı simülatörü altında gerçekleştirilen testler sonucunda, TiO2 amorf yapısı nedeniyle fotokatalitik etki göstermemiştir. ZnO kaplı numunede ise 4 saat süren ışıma sonunda metilen mavisi konsantrasyonunda azalma olduğu görülmüştür. Yapılan antibakteriyel testler sonucunda TiO2 kaplı kumaş numunelerinde numune yüzeylerinde bakteri çoğalmasının yavaşladığı, fakat antibakteriyel etkinin kumaş yüzeyi ile sınırlı kaldığı görülmüştür. ZnO kaplı kumaşlar karanlık ve aydınlık koşullarda S.aureus bakterisi için antibakteriyel etkinlik göstermiştir. Bakteriyel canlılığı olumsuz etkileyen faktörün ZnO filmden salınan Zn2+ iyonları olduğu da düşünülmektedir. Kalitatif testlere göre, film kalınlığının artışı ile antibakteriyel etkinliğin de bir miktar arttığı sonucuna ulaşılmıştır.
A new approach to sports clothing production by polypropylene fiber
Polypropylene (PP) which belongs to polyolefin fiber family has been used in carpet and packing industry and characterized with its well-known resilience, shape retention tendency, low density, low price, high tenacity and easy process ability. The previous studies showed that PP also had superior wicking ability, high air permeability and soft handle, which are important needs for sports clothing. Therefore, a comprehensive study would allow evaluating PP as fiber alternative to cotton or polyester (PET) in sports clothing industry.This thesis is built on a content which basically consists to evaluate the thermal and mechanical properties of PP knitted fabrics with that of cotton and PET fabrics to find out whether PP would be an alternative for sports clothing. This study covered the usage of different denier of PP continuous filament yarns with low density, different knitting patterns and mixture of PP with cotton and PET in the various samples. The measurements on thermal and mechanical comfort-related properties were statistically analyzed and advantages of PP fiber over cotton or PET were monitored. 100% PP sports clothing samples were produced and wear trials were performed by the volunteers under determined conditions.
Tamamen geri dönüştürülebilir otomotiv koltuk kılıfı tasarımı ve geliştirilmesi
Bu tez çalışmasında ayrıştırma/ayıklama işlemine gerek duyulmadan, tamamen geri dönüştürülebilir bir otomotiv koltuk kılıfının geliştirilmesi hedeflenmiştir. Koltuk kılıfları döşemelik kumaşın yanı sıra plastik profiller, gergi teli, dikiş ipliği, baskı bezi ve fermuar gibi pek çok bileşenden oluşmaktadır. Hâlihazırda kullanılmakta olan kılıf bileşenlerinin yerini alabilecek parçaların geliştirilebilmesi için uzun bir araştırma ve ön çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada, kılıfın tüm bileşenleri, geri dönüştürülmeye uygun, termoplastik yapıda olan polietilen tereftalat polimeri kullanılarak tasarlanmıştır. Kılıfta kullanılacak kumaş ile ilgili 20 adet otomotiv koltuk döşemelik kumaşı, alternatif yöntemler ve malzemeler kullanılarak üretilmiştir. Bu kumaşlarla kıyaslama yapabilmek amacıyla 5 adet geleneksel yöntemlerle üretilen kumaş da çalışmaya dahil edilmiştir. Üretilen tüm kumaşlar belirlenen otomotiv standartlarına göre test edilmiştir. Testler sonucunda standartlara uygun ve düşük maliyetli olan 4 kumaş, 2 farklı otomobil koltuk kılıfı haline getirilmiştir. Yapılan testler ile geliştirilen bu otomobil koltuk kılıflarının performanslarının otomotiv standartlarına uygun olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın en dikkat çekici noktalarından biri tez kapsamında geliştirilen bu yeni ve çevreci otomotiv koltuk kılıflarının ticarileşecek olmasıdır. Üretilen kılıflar dünyadaki en önemli otomotiv firmalarından biri tarafından proje kapsamına alınmış ve ticarileşme çalışmaları hayata geçirilmeye başlanmıştır.
A research on the use of enset woven fabric structures for the applications of sound absorption and biodegradable composite material development
The rapid developments of technology in textile industries have been improving the performance of textile fabrics and finishing properties such as durability, water replants and breathability. The natures and properties of textile fibers have a major impact on the physical and mechanical properties of materials made from them such as yarns, fabrics as well as composites. For a long period of times, metals have been used as the most preferred structural materials. However the rapid growing and unlimited demands of human being have pushed researchers to innovate new materials called composite materials, having high specific strength and stiffness. Petrochemical based composite materials are not only non-ecofriendly products but also they bring a serious health problems during their manufacturing, usage and waste disposals. Recently, researchers and manufacturers have focused on natural fiber reinforced materials obtained from leaf, bast and fruit for green composite applications. Natural fibers are abundantly available, light weight, low cost and renewable with good mechanical strength. Substituting of commercially used synthetic fibers and resins by naturally existing resources as a reinforcing material and matrix are the best alternative to overcome economic, health hazard and environmental problems in composite manufacturing sectors. This Ph.D dissertation focuses on the investigation and characterization of novel textile fabric reinforced green composite materials and enhancing their mechanical properties for light weight structural as well as sound absorption applications. Enset woven fabrics were used as reinforcing materials for this study. A new bio resin material was prepared by mixing separately prepared acacia tortillas and frankincensepapyrifera bio resins at different ratios such as 75:25, 70:30, 65:35, 60:40, 55:45 and 50:50. Mechanical and sound absorption performance of enset fabric reinforced bio composites was studied with special reference to bio resin preparation ratio and number of fabric layer. Also, enset nano fibers were manufactured by -amylase enzyme treatment and mechanical hammering using enset fibers and enset fabrics. These nano fibers would be used to produce more advanced textile structures having unique properties such as higher weight to strength ratio, large surface area and bio-degrability.
Bazı tekstil proseslerinde konvansiyonel kimyasalların ozon ile ikamesi
Çalışmada, bilinen en çevre dostu gaz olan, bu nedenle de içme suyu arıtma tesislerinde bile yaygın olarak kullanılan ozon gazının terbiye işletmesinde entegrasyonu ile özellikle viskon ve polyester terbiye işlemlerinde kullanılması sayesinde gerek çevreye zararlı atıkların salınımının azaltılması gerekse de enerji tasarrufu sağlayan yenilikçi bir teknoloji geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla, çalışma kapsamında temin edilen numune kumaş boyama makinesine (laboratuar tipi tekstil terbiye makinesi) ozon jeneratörü entegre edilerek deneysel çalışma düzeneği kurulmuştur. Bu düzenekle, kumaş formundaki malzemeler; viskonda ağartma, polyesterde ve viskonda boyama sonrası yıkama amacıyla amacıyla ozonlanmıştır. Ozonlama proses parametreleri optimize edilerek endüstriyel boyutta kullanılabilir bir teknoloji geliştirilmiştir. Yenilikçi teknoloji ile su, enerji ve zaman tasarrufu ile birlikte çevresel yükte azalmalar sağlanmıştır. Çalışma, 00688.STZ.2010-2 Tekstil Terbiye İşletmesinde Ozon Kullanımı Entegrasyonu San-Tez projesi kapsamında desteklendiği için, tüm deneysel çalışmalar proje ortağı firma Akbaşlar Tekstil Enerji San. Ve Tic. A.Ş. Boya Baskı İşletmesinde gerçekleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ozon, terbiye, viskon, polyester, ağartma, yıkama
Elastan içeren dokuma kumaşlardan yapılan giysilerin dikiş özelliklerinin optimizasyonu
Son zamanlarda elastan içeren kumaşlardan üretilen giysiler, kişilerin kendisini giysi içinde daha rahat ve konforlu hissetmelerinden dolayı çok fazla tercih edilmektedir. Kişinin kendisini giysi içinde daha rahat ve konforlu hissedebilmesini sağlayabilmek için ise esnek kumaşlardan oluşan giysilerin ve dikişlerinin esneyebilmesi oldukça önemlidir. Elastan içeren kumaştan yapılan bir giysi yaklaşık % 10-30 oranları arasında esneyebilmekte ve serbest kaldıktan hemen sonra eski haline gelebilmektedir. Konfeksiyon sanayiinde elastan içeren dokuma kumaşlardan yapılan giysilerde dikiş, kumaşın esnemesine engel olmamalıdır. Bu çalışmada, elastan içeren dokuma kumaşlardan oluşan giysilerin, dikiş özelliklerinin optimizasyonu yapılarak daha esnek dikişler elde edilmesi amaçlanmıştır. Böylelikle giysilerin esneklikleri daha da artacak ve esnek dikişler giysinin rahatlığına ve vücuda uyumuna katkıda bulunmasına sebep olacaktır. Esnek kumaşların dikim işlemlerinde kullanılacak dikiş özelliklerinin (dikiş tipi, dikiş sıklığı, dikiş ipliği çeşidi ve dikiş ipliği etiket numarası) en ideal kullanımıyla dikişlerin esneklikleri daha da arttırabilir. Bu amaçla, bu araştırmada farklı oranlarda elastan içeren bayan üst giyimlik üç adet dokuma kumaş numunesi seçilmiştir. Bu kumaşların dikiş özelliklerinin kumaşın esneme ve kalıcı uzama özelliklerine etkisi deneysel bir çalışma olarak incelenmiş ve sonuçları tartışılmıştır. Bu çalışma; Tübitak 1002 Hızlı Destek Programı kapsamında "Elastan İçeren Dokuma Kumaşlardan Yapılan Giysilerin Dikiş Özelliklerinin Optimizasyonu" projesi (Proje No:119M028) ile desteklenmiştir.
Reaktif boyama sonrası yıkamalarda, reaktif boyama atıksularının tekrar kullanılabilirliğinin
Tekstil endüstrisinde boyama sırasında yüksek miktarlarda kullanılan temiz su, boyama sonrasında bağlanmamış boyarmadde, inorganik tuzlar, alkaliler vb. pek çok önemli kimyasal atık yükü içermektedir. Ayrıca, tekstil endüstrisine yönelik kişi başına talebin, dünya nüfusunun da artmasına paralel olarak sürekli artacağı öngörüldüğünden; günümüzde su kullanımını azaltmak ve zararlı kimyasalları uzaklaştırmak ve geri kazanmaya yönelik çözümler bulmak, bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu çalışmada, Tekstil Endüstrisinin ekolojiye olumsuz etkisini azaltmak amacıyla çevre dostu ve sürdürülebilir yıkama yöntemlerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Durulama banyolarının tekrar kullanımı ile daha az su ve enerji tüketilen yeni yıkama prosesleri daha sürdürülebilir ve daha az kirletici olacaktır.
Bikomponent köpük ipliklerle kumaş yapılarının termal ve akustik özelliklerinin iyileştirilmesi
Bu tez çalışmasında düşük yoğunluklu polietilen köpük polimerden ilk defa sentetik iplik üretiminde yararlanılmıştır. İpliklerin üretiminde, yenilikçi lif üretim teknolojilerinden biri olan bikomponent lif üretim tekniği kullanılmıştır. Köpük polimerler düşük yoğunluğu, gözenekli yapısı, düşük termal iletkenlik katsayısı ve iyi ses yutuculuk özelliği gibi avantajlı özellikleri nedeniyle pek çok endüstride kullanılmaktadır. Bu özelliklerinden teknik tekstil alanında da yararlanmak amacıyla bikomponent iplik içerisinde katkı olarak kullanarak bikomponent ipliklere ve bu ipliklerden üretilen yüzeylere kazandırdığı özellikler incelenmiştir. İç içe bikomponent iplik üretiminde iç kısımda üç farklı katkı oranında düşük yoğunluklu polietilen köpük, dış kısımda ise polipropilen polimeri kullanılmıştır. Bikomponent ipliklerin özellikleri, iplik numarası, mukavemet, uzama gibi fiziksel testlerin yanı sıra taramalı elektron mikroskobu, diferansiyel taramalı kalorimetre gibi karakterizasyon yöntemleri ile test edilmiştir. Bikomponent ipliklerin ısı yalıtımı ve akustik özelliklerini inceleyebilmek için bikomponent ipliklerden örme kumaşlar üretilmiştir. Örme kumaşların kalınlık, gramaj gibi fiziksel özelliklerinin yanı sıra iki farklı standarda göre termal iletkenlik katsayıları ve ses yutuculuk katsayıları tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak iplik ve kumaş numunelerinden elde edilen sonuçlar istatiksel analize tabi tutuldu. Artan köpük polimer katkı oranı ile, kumaşların termal iletkenlik katsayıları azalmış, ses yutuculuk katsayıları ise artmıştır. En düşük termal iletkenlik katsayısı en yüksek katkı oranı ile üretilen kumaş ile 0,060 W/ mK olarak elde edilmiştir. Ses yutuculuk katsayısı ise benzer şekilde en yüksek katkı oranına sahip kumaşta %64 oranında artmıştır.
İpekten sökülen/elde edilen serisinin tekstil sektöründe değerlendirilmesi
Bilim ve teknolojinin gelişmesi, insanların yaşam standartlarını önemli ölçüde geliştirmiş ve tekstil ürünleri üzerindeki kalite, konfor, sağlık ve çevre koruması konusundaki farkındalıklarını güçlendirmiştir. Çevrede hemen her yerde bulunabilen mikroorganizmalar nem, besin ve sıcaklık gibi temel gereksinimlerini karşılayabileceği ortam bulduklarında hızla çoğalabilmektedir. Tekstil ürünleri de yapıları ve kullanıldıkları yerler açısından mikroorganizmaların yaşaması ve çoğalması için uygun nem, sıcaklık ve besin maddesi sağlayan ortamlardır. Mikroorganizmaların tekstil materyalleri üzerindeki büyümesi ve çoğalması, kumaşta hoş olmayan koku, leke ve renk değişimi ve kumaşın mekanik mukavemetinde azalma istenmeyen etkiler oluşturmaktadır. Bu çalışmada, antimikrobiyal ürünlere karşı artan talep karşısında toksik kimyasallara alternatif olarak çevre dostu doğal bir protein olan serisin kullanılmıştır. İpekten sökülen serisinin insan ve çevreye karşı herhangi bir toksik etkisinin bulunmaması ve geri elde edilmesi de avantajlar arasında yer almaktadır. Pamuklu kumaşlara bu maddenin uygulanarak, antibakteriyel özellik kazandırılması amaçlanmıştır. Çalışmada geri kazanılmış serisinden üretilen serisin/gümüş nanopartikül, serisin/titanyum dioksit nanopartikül, ticari serisin, geri kazanılmış serisin ve ipekten sökülen serisin maddeleri pamuklu kumaşlara aplike edildikten sonra kumaşların antibakteriyel aktiviteleri araştırılmıştır. Sonuçlar antibakteriyel testlerinin yanı sıra, ham pamuk ile beyazlık indeksi, yırtılma mukavemeti, eğilme rijitliği, UV koruyuculuk, kopma mukavameti ve uzaması bakımından karşılaştırılmıştır. Antibakteriyellik sonuçlarına bakılacak olursa bitim işlemi sonrasında yapılan testlerde tüm kumaşların antibakteriyel aktiviteye sahip olduğu görülmektedir. 10 ve 20 evsel yıkama sonrasında bu etkide azalmalar olmuştur. FTIR analizi sonucunda serisin maddesinin kumaşlara başarılı bir şekilde aplike edildiği sonucuna varılmaktadır. UV koruyuculuk testlerinde serisin uygulamasının kumaşların UV koruma faktörünü bir miktar arttırdığı görülmektedir. Mukavemet testleri bitim işlemi uygulanmış kumaşların mekaniksel ve performans özelliklerinde olumsuz herhangi bir etkinin olmadığını göstermektedir.
Performance of the sustainable single jersey fabrics from recycled polyester and acrylic fibers core-spun yarns
It is known that with the changing fashion in the textile sector, textile products are produced in large proportions every year. In this sector where production is high, it can be observed that as production increases, raw material consumption, energy consumption, water consumption and the consumption of natural resources such as these increase in direct proportion. While textile products are produced, wastes are formed at every stage, and the reuse of these wastes contributes to sustainability under the name of recycling. In this context, it is very important for the textile industry to produce recycled fiber and to include recycled fiber in the content of the products. The customer base of acrylic, which is among the synthetic fibers, is quite high, it is in high demand especially in winter months due to its similarity to wool fiber. As another example of synthetic fibers, polyester fiber is among the preferred synthetic fibers such as acrylic due to the properties it exhibits. It is very important to recycle both synthetic fiber types and reintroduce them into the production line. In the study, it is aimed to emphasize the importance of sustainability and to emphasize the contribution of recycled fibers. In this study, 7.5 Nm samples were obtained with different combinations of recycled fibers and conventional fibers on core yarns, these samples were converted into knitted fabrics and the effects of the recycled fiber ratio used in the products on the quality of the samples were investigated.
Doğal kaynaklardan boyarmadde izolesi ve pratikte kullanılabilirliğinin incelenmesi
Öz YÜKSEK LİSANS Doğal Kaynaklardan Boyarmadde îzolesi ve Pratikte Kullanılabilirliğinin İncelenmesi Mehmet BEBEKLİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Selahattin SERİN Yıl : 1998, Sayfa : 105 Jüri : Prof. Dr. Selahattin SERİN Prof. Dr. Erdem KOÇ Doç. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Bu çalışmada, Tekstil Sektörü içerisinde geleneksel olarak halen kullanılan bitkisel doğal boyarmaddelerden, cevizde bulunan juglon (1.4 naftakinon-5 hidroksi) boyarmaddesi izole edilmiştir. izole sonucunda alınan ekstraktlarda, pH 3 ve pH 7 ortamlarında boyarmadde katı olarak sentezlenmiştir. Elde edilen katı boyaraddeler, doğal boyama yöntemi (kaynatma) ile yün kumaşa boyanmıştır. Boyalı örnekler üzerinde ışık, sürtünme ve yıkamaya karşı renk haslığı testleri uygulanmıştır. Ayrıca doğal boyarmadde yapısında sentetik boyarmadde elde etmek için giriş maddesi 1.2 naftakinon sentezlenmiştir. Ardından 2.amino fenol ile reaksiyona alınarak schiff bazı elde edilmiştir. Kumaş örnekleri schiff bazıyla mordanlı olarak boyanmıştır. Boyalı kumaşta ışık, sürtünme, yıkamaya karşı renk haslığı testleri uygulanmıştır. Anahtar Kelimeler : Doğal boyarmaddeler, Juglon, Ceviz, Doğal boyarmadde izolesi
Tekstilde open (OE) rotor iplik eğirme prensibine göre katlı iplik üretimi
öz YÜKSEK LİSANS TEZİ Tekstilde Open-End (OE) Rotor İplik Eğirme Prensibine Göre Katlı İplik Üretimi Pınar N. DURU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman :Yrd. Doç. Dr. Osman BABAARSLAN Yıl: 1998, Sayfa: 123 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Osman BABAARSLAN Prof. Dr. Erdem KOÇ Doç. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Diğer endüstri alanlarında olduğu gibi, tekstil endüstrisi de teknolojik gelişmelerden etkilenmektedir. Bu gelişmelere paralel olarak, tekstil yapılarının bilinen özelliklerini geliştirmek veya yeni özellikler kazandırmak amacıyla yeni iplik üretim sistemlerinin geliştirilmesine gerek duyulmaktadır. Çalışmada öncelikle, tekstil endüstrisinde mevcut değişik iplik üretim sistemleri ve bu sistemlerde üretilen ipliklerin kullanım alanları incelenmektedir. Buna ilaveten, endüstride konvansiyonel sistemlerle üretilen ipliklerin katlanabilirlik özelliklerini araştırmak amacıyla uygulamalı bir çalışma yapılmıştır. Yapılan bu ön çalışmalardan sonra, tekstilde OE (Open-End) rotor iplik eğirme prensibine göre, katlı ve paralel iplik üretimini gerçekleştirecek yeni bir sistem tanıtılmaktadır. Bu yeni sistemin tasarım şekilleri ve çalışma prensibi de ayrıntılı olarak verilmektedir. Sistemin esası, iki farklı rotorun kombinasyonu sonucu tekstilde katlı veya paralel iplik üretimine dayanmaktadır. Bu tezde, tasarımı düşünülen sistem için boyutlandırma çalışmaları yapılmadan, sistemin çalışabilirliği teknik olarak araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler : İplikçilik, katlı (sargı) iplik, paralel iplik, bükümlü katlı iplik, OE-rotor iplikçiliği
Farklı karışımlarda lif içeren örme kumaşların boyanması ve haslık özellikleri
öz YÜKSEK LİSANS TEZİ FARKLI KARIŞIMLARDA ELASTAN LİF İÇEREN ÖRME KUMAŞLARIN BOYANMASI VE HASLIK ÖZELLİKLERİ Yalçın YEŞİL ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Yıl : 2003, Sayfa : 261 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Yrd. Doç. Dr. Mesut BAŞIBÜYÜK Elastan giysi konforu ve fonksiyonelliği sayesinde tekstilde önemli bir yere sahiptir. Elastanlı iplik, kumaş üretimi ve terbiye işlemleri birbirinden çok farklıdır ve pazar sürekli bu alandaki yeni gelişmelerle yüz yüzedir. Bu çalışmada, genel anlamda elastan elyaf üretimi, elastanlı iplik üretimi, elastanlı kumaş üretimi, elastan içeren kumaşların terbiye işlemleri hakkında bilgiler verilmiş ve elastanlı kumaşların renk haslıkları ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Renk haslıklarının testi için naylon, polyester ve elastan iplikler çeşitli oranlarda örülmüştür. Örülen kumaşlar laboratuar ortamında boyanmıştır. Boyanan kumaşlara naylon için değişik fiksatörler farklı oranlarda, polyester için değişik redüktif yıkama maddeleri farklı oranlarda kullanılarak yıkama işlemleri yapılmıştır. Yıkama işlemlerinden sonra kumaşlar üzerine yıkama, klorlu su, deniz suyu, su, ter ve sürtünme haslığı testleri uygulanmıştır. Uygulanan testlerin sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlar aşağıda verilmiştir: Genel olarak tüm kumaşlarda içerisinde elastan olmayan kumaşların haslıkları daha iyi çıkmıştır. Haslık testleri sonucunda en iyi haslık değerleri su haslığında alınırken, en kötü haslık değerleri yıkama ve klorlu su haslığı testlerinden alınmıştır. Naylon elyafı içeren kumaşların haslıkları polyester elyafı içeren kumaşların haslıklarından daha iyi çıkmıştır. Kumaş içerisindeki elastan miktarının artması haslık değerlerini düşürmüştür. Polyester/elastan karışımlı kumaşların boyanmasında carrier kullanımının haslıkları düşürdüğü tespit edilmiştir. Naylon elyafı içeren kumaşların boyamadan sonra yıkamalarında hem anyonik hem de katyonik fiksatör kullanıldığında haslıkların düştüğü tespit edilmiştir. Polyester elyafı içeren kumaşların boyamadan sonra redüktif yıkamalarında hidrosülfit yerine stabilize hidrosülfit kullanıldığında haslıkları yükselttiği tespit edilmiştir. Bu çalışma farklı elastan oranlarının kullanıldığı değişik kumaş numuneleri için de yapılabilir. Anahtar Kelimeler : Elastan, Renk Haslığı, Naylon/Elastan Kumaş, Polyester/Elastan Kumaş VI
Tekstil terbiyesinde yeniden değerlendirme yöntemlerinin uygulanması ve bu yöntemlerin kumaş performansına olan etkilerinin incelenmesi
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ TEKSTİL TERBİYESİNDE YENİDEN DEGERLENDHIME YÖNTEMLERİNİN UYGULANMASI VE BU YÖNTEMLERİN KUMAŞ PERFORMANSINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Onur BALCI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. R.Tuğrul OĞULATA Yıl : 2004, Sayfa : 639 Jüri : Prof. Dr. R.Tuğrul OĞULATA Doç.Dr.Osman BABAARSLAN YrcLDoç.Dr.Mesut BAŞIBÜYÜK Bu çalışmada tekstil terbiye prosesleri, tekstilde kalite, kalite kontrol ve tekstilde hatalı ürünleri düzeltme metotları hakkında genel bilgiler detaylı olarak verilmiş ve bu konular üzerine kapsamlı deneysel çalışma yapılmıştır. Çalışmanın deneysel kısmında kullanılmak üzere Pamuk-Elastan, Polyester- Viskon-Elastan ve %100 Polyester kumaşlar temin edilmiştir. Seçilen Polyester- Viskon-Elastan ve Pamuk-Elastan karışımlı kumaşlar dokuma kumaş olup, %100 Polyester kumaş örme kumaştır. Deneysel kısım 5 bölümden meydana gelmektedir. 1. bölümde yeniden değerlendirme yöntemlerinin kumaş fiziksel ve kimyasal performansı üzerine etkileri, 2. bölümde ise yeniden değerlendirme yöntemlerinin renk giderimi verimi hakkında inceleme yapılmıştır. 3. bölümde haslık iyileştirme çalışmaları yapılmıştır. 4.bölümde, 1. ve 3. bölümde yapılan yaş işlemler sonucu elde edilen atık sulara KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı) testi yapılmıştır. 5. ve son bölümde ise çalışmada kullanılan indirgen maddelerin redükleme güçleri test edilmiş ve malzemeler hakkında daha detaylı bilgi edinilmiştir. Yapılan incelemelerde 1. bölümde uygulanan düzeltme işlemlerinin kumaş fiziksel performansına olumsuz, kimyasal performansında ise olumlu etkileri olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu etkinin, proseste kullanılan kimyasal madde ve işlem şartlarına bağlı olarak değiştiği tespit edilmiştir. 2. bölümde ise uygulanılan düzeltme işlemlerinin kumaş üzerinde bulunan boyarmadde miktarını etkilediği gözlemlenmiştir. Ayrıca renk söküm veriminin kumaş boyama şiddetine göre de değiştiği belirlenmiştir. 3. bölümde yapılan haslık iyileştirme çalışmalarında ise referans kumaş test değerlerine göre iyileştirmeler sağlanmıştır. Ayrıca işlemler sırasında elde edilen atık suların KOİ değerlerinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda tekstil terbiye endüstrisinde yaygın olarak kullanılan hidrosülfite alternatif kimyasallar ve yöntemler geliştirilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler : Düzeltme Yöntemleri, Boya Sökümü, İndirgen Madde, Haslık
Sentetik lif üretiminde kullanılan ekstrüderler ve ekstrüder-pompa sisteminin tasarım esasları
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ SENTETİK LİF ÜRETİMİNDE KULLANILAN EKSTRUDERLER VE EKSTRÜDER-POMPA SİSTEMİNİN TASARIM ESASLARI Oğuz DEMİRYÜREK ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof.Dr. Erdem KOÇ Yıl: 2004, Sayfa: 163 Jüri : Prof.Dr. Erdem KOÇ Prof.Dr. Beşir ŞAHİN Yrd.Doç.Dr. Nihat ÇELİK Bu çalışmada, tekstilde kullanımı yaygın olan sentetik lifler, bunların üretim aşamaları ve özellikle, termoplastik lifler için kullanılan, polimerden lif çekiminde önemli bir fonksiyonu olan ekstrüder ve lif çekim sistemi elemanları incelenmiştir. Ekstrüder-pompa sisteminin hidrodinamik analizi boyutlu ve boyutsuz çalışmalarla ortaya konularak viskozite, debi, basınç, vida açısal hızı, vida geometrisi için uygun parametreler elde edilerek tasarıma yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ekstrüder, Termoplastik polimerler, Boyutsuz çalışma, Hidrodinamik analiz.
Tekstil sektöründe maliyet unsurları-enerji maliyetlerinin genel değerlendirilmesi
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ TEKSTİL SEKTÖRÜNDE MALİYET UNSURLARI-ENERJI MALİYETLERİNİN GENEL DEĞERLENDİRİLMESİ Emel KAPLAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. Erdem KOÇ Yıl: 2004, Sayfa:354 Jüri: Prof. Dr. Erdem KOÇ Prof. Dr. Beşir ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Bu çalışmada,tekstil ve konfeksiyon sanayinin üretim basamakları olan iplik, dokuma, örme, terbiye, konfeksiyonda maliyet ve maliyeti etkileyen unsurlar değerlendirilmiştir. Bu amaçla; her aşamada maliyeti etkileyen hammadde, işçilik, enerji gibi unsurlar, seçilmiş ülkeler ve yıllar bazında karşılaştırmalı olarak incelenmiş; ürün maliyetlerinde bu unsurların aldıkları paylar irdelenmiştir. Söz konusu sanayide, iplik, ham bez ve mamul bez maliyetlerini hesaplayabilmek için eşitlikler verilmiş, örnek işletmelerden alınan verilerle hesaplama örnekleri gösterilmiştir. Maliyeti etkileyen enerji faktörüne çalışmada geniş çapta yer verilmiş, tekstil ve konfeksiyon sektörünün bütün üretim aşamalarında enerji tüketimi,seçilmiş işletmelerde yerinde incelemeler yapılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, enerji tüketimini etkileyen parametreler belirlenmeye çalışılarak enerji tasarrufa yapılabilecek noktalar ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: tekstil, enerji, maliyet, maliyet unsurları, enerji maliyeti
PES/VİS/elastan içerikli iplik tiplerinde kalite iyileştirici proses çalışmaları ve dokuma kumaşlarda kalite analizi
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİPES/VİS/ELASTAN İÇERİKLİ İPLİK TİPLERİNDE KALİTEİYİLEŞTİRİCİ PROSES ÇALIŞMALARI VE DOKUMA KUMAŞLARDAKALİTE ANALİZİEkrem KULÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYıl: 2005, Sayfa No:176Jüri : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİK: Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA: Prof. Dr. Orhan BÜYÜKALACAHazırlanan bu çalışmada elastan içeren PES/VİS karışımlı iplik ve dokumakumaş yapılarının performans özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla, ticari olaraküretilen ve çoğunlukla Ne 28/2 PES/VİS/ELASTAN (78 Dtex) içerikli üçlü karışımolan 10 adet kumaş numunesi seçilmiştir. Seçilen bu numunelerde kumaşların haslık,çekmezlik tayini, kopma mukavemeti tayini, yırtılma mukavemeti tayini, pillingtayini, dikiş kayması tayini ve elastikiyet tayini testleri yapılmış vedeğerlendirilmiştir. Ayrıca bu performans özelliklerinin yanı sıra üçlü karışım olanbu kumaşları oluşturan iplik yapıları üzerinde durulmuş üretim prosesleri incelenmişve kaliteyi arttırıcı bazı deneyler yapılarak buna bağlı değerlendirmeler ortayakonulmuştur.Tüm bu çalışmalar sonucunda elde edilen veriler incelendiğinde, elastanıntüm numuneler üzerinde kullanım performansı açısından ne derece etkili olduğugörülmüştür. Özellikle iplik üzerinde yapılan çalışmada elde edilen değerler,literatürdeki çalışmalar ve bilgilerle karşılaştırıldığında ek olarak bazı proseslerinuygulanması gereğini ortaya çıkarmıştır. Kumaş performansları açısındanbakıldığında ise literatürdeki bilgilere aykırı bir durum ortaya çıkmamıştır.Anahtar Kelimeler: Elastan, İplik, Kumaş, Haslık, Kopma Mukavemeti
Endüstriyel olarak üretilmekte olan çeşitli atkı fitilli kadife kumaş özellikleri üzerine bir inceleme
ÖZYÜKSEK L SANS TEZENDÜSTR YEL OLARAK ÜRET LMEKTE OLAN ÇEŞ TL ATKI F T LLKAD FE KUMAŞ ÖZELL KLER ÜZER NE B R NCELEMESevilay SARIDUMANÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTEKST L MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALIDanışman : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇelikYıl: 2005, Sayfa No: 169Juri : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇEL KDoç. Dr. Osman BABAARSLANProf. Dr. Orhan BÜYÜKALACABu çalışmada, dokunmuş atkı fitilli kadife kumaşların iplikten terbiyeişlemlerine kadar üretim prosesi, genel özellikleri ve mamul kumaşın kullanım yerinedeniyle sahip olması gereken özellikleri incelenmiştir.Bu amaçla, Birlik Mensucat A.Ş'de üretilen ve en çok sipariş alan 20 adetatkı fitilli kadifeye performans belirleyici testler uygulanmış ve bunların sonuçlarıdeğerlendirilmiştir.Uygulanan bu testlerle, atkı fitilli kadifelerin atkı ve çözgü iplik numaraları,atkı ve çözgü sıklıkları, fitil sayıları, örtme faktörü ve gramaj gibi fiziksel özellikleriile hav kaybı, kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti, dikiş kayması, lycralıkadifelerde maksimum uzama, kalıcı uzama, su haslığı, yıkama haslığı, alkali terhaslığı, asidik ter haslığı, ışık haslığı, sürtme haslığı gibi performans özellikleri tespitedilmiştir. Yürütülen testlerin sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlaraşağıda verilmiştir.Yapılan bu çalışmalar sonucunda, örgünün, sıklığın, iplik inceliğinin,hammaddenin, boyama terbiye işlemlerinin bütün performanslar üzerinde etkisiolduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Kadife Kumaş, Atkı Fitilli Kadife Kumaş, Hav KaybıI
Karışım OE-rotor ipliği üretiminde eğirme elemanlarından düsenin iplik kalitesi üzerindeki etkisinin araştırılması
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİKARIŞIM OE-ROTOR İPLİĞİ ÜRETİMİNDE EĞİRMEELEMANLARINDAN DÜSENİN İPLİK KALİTESİÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASIYılmaz ERBİLÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman : Doç.Dr.Osman BABAARSLANYıl: 2005, Sayfa: 170Jüri : Doç.Dr. Osman BABAARSLANProf. Dr. R. Tuğrul OĞULATAProf. Dr. Beşir ŞAHİNOpen-End (Açık-Uç) Rotor iplik eğirme sisteminde, iplik özelliklerinietkilemesi bakımından 3 önemli eğirme elemanı bulunmaktadır; bunlar açıcı silindir,rotor ve navel (düse) 'dir. İplik, eğirme esnasında izlediği yolda navel üzerindenyaptığı 90o'ye yakın dönüş açısının etkisiyle yüksek bir sürtünmeye maruzkalmaktadır. Bu yüksek sürtünme etkisi, iplik oluşumunun ardından vebobinlemeden hemen önce olması nedeniyle elde edilen ipliğin tüylülük, mukavemet,neps, düzgünsüzlük ve iplik hataları gibi özellikleri üzerinde önemli sonuçlardoğurmaktadır. Navel yüzeyinin düz, spiral veya çentikli olması ve bunun yanındaçentik sayısı da iplik özellikleri üzerinde yüksek etkiye sahiptir. Kullanılan elyaf danavel türünün seçilmesinde dikkat edilmesi gereken en önemli parametrelerdenbiridir.Bu çalışmada polyester/pamuk ve polyester/viskon karışımlı 4 farklı cerşeridiyle aynı makine ve çalışma şartlarında 4 farklı navel ile aynı numarada ipliklerüretilmiş ve elde edilen iplikler tüylülük, mukavemet, düzgünsüzlük ve iplik hatalarıbakımından test edilmiştir. Test sonuçları 4 farklı karışımdaki hammadde içinistatistiksel analiz yöntemleriyle irdelenerek, farklı tipteki navellerin aynı hammaddeile aynı şartlarda üretilen ipliklerin özelliklerinde ne gibi değişikliklere neden olduğuaraştırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Açık-Uç Rotor İplikçiliği, Eğirme Elemanı, Navel (Düse), İplikÖzellikleri, İstatistiksel AnalizI
Angora yününün (WA) fiziksel ve kimyasal özelliklerinin araştırılması
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİANGORA YÜNÜNÜN (WA) FİZİKSEL VEKİMYASAL ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASIAkın Tunca EYÜBOĞLUÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman : Doç.Dr.Osman BABAARSLANYıl: 2005, Sayfa: 166Jüri : Doç.Dr. Osman BABAARSLANProf. Dr. R. Tuğrul OĞULATAProf. Dr. Osman SERİNDAĞTekstil ürünlerinin geliştirilmesi, üretilmesi ve son üründen beklenen özelliklerinkarşılanabilmesi için elyaf özelliklerinin önceden bilinmesi ve buna dayanılarak üretimsürecindeki gerekli şartların oluşturulması gerekmektedir. Özellikle tonaj bakımından pekönemli sayılmayacak nitelikteki bazı doğal elyaflar üzerinde yapılacak olan çalışmalar rekabetavantajı sağlayacağı gibi, ürün yelpazesinin gelişmesinde de önemli rol alacaktır. Bu sayedeyeni jenerasyon tekstil ürünlerinin üretilmesi mümkün hale gelecektir.Bu çalışmada; tekstil sektörünün en pahalı hammaddelerinden biri olan angoraelyafının (WA) fiziksel özellikleri (mikroskobik görünüş, uzunluk, incelik, mukavemet,uzama elastikiyeti ve yoğunluk) ve kimyasal özellikleri (asitlerin, bazların, yükseltgenmaddelerin ve kuru temizleme çözgenlerinin elyafa etkisi) incelenmiş ve bundan sonrayapılabilecek çalışmalara temel olabilecek bir çalışma ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: Angora Yünü, Fiziksel ve Kimyasal Özellikler, HayvansalLifler, Tekstil Hammaddeleri
Türk pamuklarının kalite özellikleri ve iplik eğirme limitinin tespitine yönelik teorik yaklaşım
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ Türk Pamuklarının Kalite Özellikleri ve İplik Eğirme Limitinin Tespitine Yönelik Teorik Yaklaşım Bilgen ŞAHİN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE Yıl: 2001, Sayfa: 195 Jüri : Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE : Doç. Dr. Osman BABAARSLAN : Yrd. Doç. Dr. Özer GÖKTEPE Çalışmada, Öncelikle dünyanın önemli pamuk üreticisi ülkelerinde son yıllara ait genel durum incelenerek, Türkiye'nin dünya pamuk üretimindeki konumu araştırılmıştır. Ayrıca pamuk elyafına ait kalite özellikleri tanıtılarak ölçüm teknikleri incelenmiştir. Araştırmada 1999-2000 sezonu itibariyle Çukurova, Ege ve GAP bölgelerinden alınan pamuk numunelerinin özellikleri test edilerek incelenmiş ve Uster Dünya İstatistikleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, GAP'ın etkisiyle bu bölgede pamuk üretiminde önemli bir artışın gözlendiği, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde üretilen pamukların kalitesinin Ege ve Çukurova pamuklarına kıyasla oldukça iyi olmasına rağmen temizlik derecelerinin kötü olduğu tespit edilmiştir. Çukurova pamuklarının ise Ege ve GAP pamukları ile karşılaştırıldığında kötü elyaf özeliklerine sahip olduğu, özelikle bu bölgede yaygın olarak ekilen Çukurova 1518 türünün diğerlerine göre daha kısa olup, olgunluk oranı, üniformite indeksi ve mukavemetinin oldukça düşük, kısa elyaf oranının ise oldukça fazla olduğu belirlenmiştir. İncelenen pamuklar içerisinde Ege bölgesinden alınan uzun ştapelli Delcerro pamuğunun, beklendiği gibi, tüm elyaf özellikleri bakımından diğer tür pamuklara (Upland) göre üstünlük sergilediği görülmüştür. Türk pamuklarının iplik eğirme limitini tespit etmeye yönelik bönünde ise ancak Ne 30, Ne 35 ve Ne 40 numara incelikte iplikler eğritebilmiş ve bu ipliklerin özellikleri 1997 Uster İstatistikleri 2e karşılaştırılmıştır. Fakat üretilen ipliklerin kalite özellikleri kabul edilebilir düzeyde (%50 diliminin akında) bulunamamıştır. Ancak bunun nedeni pamukların kalitesizliği olmayıp, kullanılan hammadde miktarının yetersiz olması nedeniyle iplik üretim hattındaki proseslerin gerektiği gibi yapılamamış olmasıdır. Ayrıca çalışmada, Türk pamuklarına ait iplik eğirme limitinin teorik olarak belirlenmesi amacıyla yapılan geometrik esaslı bir yaklaşım sunulmakta olup, analiz sonucuna göre ring penye ve karde iplik için bu limitlerin sırasıyla 4.4-6.6 tex (Ne 80-53) ve 7.4-1 1.2 tex (Ne 135-89) olabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pamuk Elyaf Özellikleri, İplik Eğirme Limiti, İplik Özellikleri, Uster İstatistikleri. VII
Tekstil terbiyesinde bobin boyamacılığı, uygulamada karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ TEKSTİL TERBİYESİNDE BOBİN BOYAMACILIĞI, UYGULAMADA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Halil OZDEMIR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Yıl: 2002, Sayfa: 278 Jüri : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Doç.Dr. Osman BABAARSLAN Doç.Dr. Orhan BÜYÜKALACA Bu çalışmada, genel anlamda tekstil terbiyesi ile kullanılan yöntem ve makineler hakkında bilgiler verilmiş, bobin halinde iplik terbiyesinin avantaj ve dezavantajları belirtilmiş ve bobin boyama öncesinde yapılması gereken işlem kademeleri ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Tekstil terbiyesinde kullanılan bütün bobin boyama makineleri hakkında bilgiler verilerek, gelişmeler üzerinde durulmuş, makinelerin çalışma prensipleri anlatılmış ve makineleri oluşturan bütün eleman ve mekanizmalar ayrı ayrı incelenmiştir. Yüksek Lisans Tez çalışmasında, işletmelerden temin edilen bobinler dahilinde bobin boyamacılığında boyamayı etkileyebilecek parametreler içerisinden; bobin yoğunluğu, iplik numarası, pompa devri, sirkülasyon süresi ve gradient değeri seçilmiş ve % 1 00 pamuklu, farklı iplik numaralarında ve yoğunluklardaki bobinlerin, reaktif boyarmaddelerle sabit renk yüzdesinde laboratuvar ortamında boyama işlemleri yapılmıştır. Seçilen parametrelere göre yapılan deneylerle, boyanmış bobinlerin iç-orta ve dış bölgelerinden alman numunelerin renk açısından değerlendirmeleri sonucunda, seçilen parametrelerin boyamalara ne derecede ve nasıl etki ettikleri araştırılmış, renk düzgünlüğü açısından optimum boyamaların hangi deneyler sonucu ortaya çıktığı gözlenmiştir. Yapılan boyama deneyleri sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlar aşağıda verilmiştir: İplik numarası ve bobin yoğunluğundaki artışın, renk düzgünlüğünü artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca, boyamalarda uygulanacak sirkülasyon süreleri, pompa devirleri ve gradient (sıcaklık yükselmesi) değerlerinin özellikle bobin yoğunlukları ve iplik numaralarına göre belirlenmesi gerektiği vurgulanmış, optimum bir boyama için, seçilmiş parametrelerin aldığı değerler sayısal olarak ifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bobin Boyama, Bobin Boyama Makineleri, Bobin Yoğunluğu, İplik Numarası, Sirkülasyon Süresi, Pompa Devri, Gradient Değeri VII
Havlu üretimi ve ürün kalitesine etki eden parametrelerin incelenmesi
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ HAVLU ÜRETİMİ VE URUN KALİTESİNE ETKİ EDEN PARAMETRELERİN İNCELENMESİ Belkıs ZERVENT ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. Erdem KOÇ Yıl: 2002, Sayfa: 201 Jüri: Prof. Dr. Erdem KOÇ Prof.Dr. Beşir ŞAHİN Yrd.Doç.Dr. Nihat ÇELİK Bu çalışmada, dokunmuş havlu ve havlu kumaşların iplikten konfeksiyona kadar üretim prosesi, temel fiziksel özellikleri ve mamulün kullanım yeri nedeniyle sahip olması gereken özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla, ülkemizde tekstil sektörünün ve buna paralel olarak havlu üretiminin yoğun olduğu illerdeki bazı işletmelerden temin edilen 42 adet havluya performans belirleyici çeşitli testler uygulanmış ve bunların sonuçlan değerlendirilmiştir. Uygulanan bu testlerle, havluların hav yüksekliği ve gramaj gibi fiziksel özellikleri, kullanılan boyarmadde türü ve yumuşatıcı cinsi gibi üretim parametreleri ile hidrofilite, yumuşaklık, yıkamadan sonraki boyut değişimi ve kullanım haslıkları arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Yürütülen testlerin sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlar aşağıda verilmiştir: Gramaj ve hav yüksekliğindeki artışın, yumuşaklığı azalttığı tespit edilmiştir. Kadife havluların bukle olanlardan, topu boyalı havluların ise ipliği boyalı havlulardan daha yumuşak olduğu gözlenmiştir. Yürütülen testlerin sonucunda hav yüksekliğindeki artışın, hidrofiliteyi artırdığı belirlenmiş olup hidrofilite ile gramaj arasında herhangi bir ilişki tespit edilememiştir. Yumuşatıcı madde türünün hidrofıliteye etkisinin çok fazla olduğu görülmüştür. Yıkamadan sonra boyut değişiminin, hav yüksekliği ile doğru orantılı, gramajla ters orantılı olduğu belirlenmiştir. Yürütülen kullanım haslığı testleri neticesinde genel olarak, hidrofilitesi düşük olan havluların tüm haslık değerlerinin yüksek olduğu, ayrıca numunelerin deniz suyuna karşı renk haslıklarının tere karşı renk haslıklarından daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Havlu kumaş, yumuşaklık, su emicilik, renk haslığı
Yalancı büküm tekstüre işleminde tekstüre değişkenlerinin iplik özellikleri üzerindeki etkisi
ÖZYÜKSEK L SANS TEZYALANCI BÜKÜM TEKSTÜRE LEM NDETEKSTÜRE DE KENLER N N PL KÖZELL KLER ÜZER NDEK ETK SSelin Ç RK NÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTEKST L MÜHEND SL ANAB L M DALIDan man :Prof. Dr.Osman BABAARSLANY l: 2006, Sayfa: 139Jüri :Prof. Dr. Osman BABAARSLAN (Dan man)Prof. Dr. R. Tu rul O ULATAProf. Dr. Melih BAYRAMO LU (Mak. Müh. A.B.D.)Polyester elyaf n n tekstüresi konusundaki ara t rma ve geli tirme e ilimleri,yüksek h zlarda kararl çal ma artlar n sa layarak iplik kopu lar n olabildi i kadardü ük tutmak ve böylece yüksek rand manla üretim miktar n artt rmak konusundayo unla m t r. Ancak günümüz ihtiyac yüksek üretim h z , dü ük maliyet ilebirlikte üstün kaliteyi de beklemektedir. Kaliteyi belirleyen en önemli unsurlar isehammadde özellikleri ve tekstüre i leminde uygulanan üretim parametreleridir.Hammadde özelliklerinin genelde sabit tutuldu u dü ünülürse ipli e dolay s ylakuma a verilebilecek her türlü fiziki özellik optimum tekstüre parametreleri ilekazand r lmaktad r.Yap lan bu çal mada tekstüre de i ikliklerin iplik fiziksel özelliklerineyans malar ara t r lm t r. Kullan lan tekstüre parametrelerinin her birinin kontrollüde i imi ile ipli in fiziksel özeliklerinde olu an etkiler ayr ayr incelenmi tir.Anahtar Kelimeler: Polyester Tekstüre, Tekstüre Parametreleri, POY, KrimpI
Akıllı (fonksiyonel) tekstiller, seçilmiş kumşlarda antibakteriyel apre ve performans özellikleri
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİAKILLI (FONKSİYONEL) TEKSTİLLER, SEÇİLMİŞ KUMAŞLARDAANTİBAKTERİYEL APRE VE PERFORMANS ÖZELLİKLERİHuriser BALCIÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Osman BABAARSLANYıl : 2006, Sayfa : 251Jüri : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATAProf. Dr. Selahattin SERİNBu çalışmada genel olarak ülkemizde çok yeni bir konu olan ve üzerinde çokfazla çalışmaya rastlanmayan akıllı (fonksiyonel) tekstiller hakkında geniş bilgiverilmiş, daha sonra antimikrobiyal apre üzerinde durulmuştur. Antimikrobiyalaprenin farklı hammaddedeki kumaşların performans özelliklerine olan etkisiaraştırılmıştır.Çalışmanın deneysel kısmında kullanılmak üzere % 100 Pamuk, PES/VİS vePES/VİS/EA karışımı dokuma kumaşlar temin edilmiştir. Bu kumaşlara tez konusuçerçevesinde antibakteriyel apre çalışmaları laboratuar şartlarında uygulanmıştır.Apresi yapılan kumaş numunelerindeki işlem etkisinin testlerle ortaya konulabilmesiiçin laboratuarda kumaşların antimikrobiyal, fiziksel ve haslık özellikleriincelenmiştir.Çalışma sonunda, 3 farklı kumaş tipinde, antibakteriyel özellik kazandırmadakullanılan hangi apre maddesi, apre yöntemi ve apre derişiminin kumaşın hangiözelliğine ne şekilde etki gösterdiği belirlenmeye çalışılmış, belirli bir özelliktekikumaş üretimi için hangi proses parametrelerinin ve apre maddesinin daha uygunolabileceği istatistiksel yöntemler (varyans analizi) kullanılarak araştırılmıştır.Antibakteriyel proses parametrelerinin tüm kumaş tiplerinde negatif etkilediğiözellikler arasında su ve ter haslıkları ortak olarak görülmüştür. Antibakteriyel prosesparametrelerinin en az etkilediği özelliklerin pillinglenme (boncuklanma) ve yıkamahaslığı olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Akıllı Tekstil, Antimikrobiyal/Antibakteriyel Apre, KumaşÖzellikleriI
Belirli doku konstrüksiyonlarının kumaş performans özelliklerine etkisi
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİBELİRLİ DOKU KONSTRÜKSİYONLARININ KUMAŞ PERFORMANSÖZELLİKLERİNE ETKİSİF. Nilüfer AKÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Osman BABAARSLANYıl: 2006, Sayfa: 105Jüri : Prof. Dr. Osman BABAARSLANDoç. Dr. Rızvan EROLYrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKBu çalışmada karmaşık bir yapıya sahip dokuma kumaşların performansözellikleri üzerinde örgünün etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, bir ana örgübelirlenmiştir. Daha sonra, ana örgü ve bu ana örgüden elde edilen doku türleri ilebeş adet kumaş dokunmuştur. Kumaşlar aynı iplik ve dokuma parametrelerine sahipolup aynı şartlarda terbiye edilmiştir. Bu kumaşlara sıklık, gramaj, en, yıkamasonrası boyut değişimi, kopma dayanımı, yırtılma dayanımı, kalınlık, boncuklanma,buruşmazlık derecesi, eğilme dayanımı, dikiş açılması testleri yapılmıştır. Eldeedilen değerler üzerinde istatistiksel analizler yapılmış ve sonuçlar yorumlanmıştır.Sonuçlar incelendiğinde sonuçların üretim açısından çok büyük farklılıklarasahip olmadığı görülmüştür. Ancak, tespit edilen farklılıkların atlama ve bağlantısayılarında meydana gelebileceği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Dokuma kumaş, Kumaş performansı, Türev Örgü, KumaşYapısı
Dokuma işletmelerinde proses ve kalite kontrol
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİDOKUMA İŞLETMELERİNDE PROSES VE KALİTE KONTROLH.Mehtap BULUKLUÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman: Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYıl: 2006, Sayfa: 117Jüri: Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYrd. Doç. Dr. Zeliha SELEKBu çalışmada; tekstil işletmelerinin dokuma bölümünün proses ve kalitekontrolü incelenmiştir. Çalışmada, öncelikle proses ve kalite kontrol, kontrolsistemleri ve proses kontrol teknikleri hakkında bilgiler verilmiştir.Çalışmanın uygulamalı yapılabilmesi için Çukurova bölgesinde bir tekstilişletmesi seçilmiştir. İşletmenin dokuma hazırlık ve dokuma bölümü bir arada elealınmıştır. Her iki bölüme ait proses kontrol parametreleri tespit edilmiştir.Kontrollerin sıklığı, yapılış periyodu ve kapsadıkları süreler belirlenmiştir. Standartdışı durumlar haftalık olarak derlenmiştir. Toplanan veriler için kontrol diyagramlarıoluşturulmuş ve standart dışı durumlar için de neden- sonuç diyagramlarıhazırlanmıştır.Anahtar Kelimeler: tekstil, dokuma işletmesi, proses kontrol, kalite kontrolI
Yuvarlak örme makinelerinde üretilen örme kumaş özelliklerini etkileyen parametrelerin incelenmesi
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİYUVARLAK ÖRME MAKİNELERİNDE ÜRETİLEN ÖRME KUMAŞÖZELLİKLERİNİ ETKİLEYEN PARAMETRELERİN İNCELENMESİSelim ERKOÇÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman: Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYıl: 2006, Sayfa No: 99Jüri : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKProf. Dr. Osman BABAARSLANDoç. Dr. Rızvan EROLBu tez çalışmasında yuvarlak örme makinelerinde üretilen kumaş özelliklerinietkileyen parametrelerin, kumaş özelliklerini ne şekilde değiştirdiği incelenmiştir.Böylece; örme kumaştan istenilen özellikleri sağlamak için değiştirilmesi gerekenparametrelerin belirlenmesine, yardımcı olunması hedeflenmiştir.Çalışma kapsamında yuvarlak örme makinelerinde, open end ve penye ringiplikleri kullanılarak belirli gramajlarda süprem ve ribana örgülü kumaşlarüretilmiştir. Daha sonra kumaşlara yaş ve kuru relaks (rahatlama) işlemleriuygulanmıştır. Bu kumaşların; ilmek sıklığı, en, gramaj, boncuklanma, patlamamukavemeti, kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti ve elastikiyet özellikleriincelenmiştir. Ayrıca çalışma sırasında örme iplikleri, örme yüzeyleri, örmemakineleri ve örmecilik alanında yapılan diğer çalışmalar hakkında bilgilerverilmiştir.Yapılan bu çalışmalar sonucunda yuvarlak örme kumaşlar; iplik, örgü yüzeyive terbiye işlemlerinden doğrudan etkilendiği anlaşılmaktadır. Bundan dolayı örmekumaşların üretimine başlamadan önce kullanım yerinde ihtiyaç duyulacak özelliklerbelirlenerek, bu özellikler doğrultusunda iplik, örme yüzeyi ve terbiye işlemleriseçilerek üretim yapılmalıdır. Böylece örme kumaşların özelliklerinden en verimlişekilde faydalanılmış olunur.Anahtar Kelimeler: Yuvarlak Örme Makineleri, İplik, Örme kumaş, Relaks, KumaşözellikleriI
Pamuklu dokunmuş kumaşların reaktif boyarmaddelerle boyanması ve uygulama yöntemlerinin incelenmesi
ÖZYÜKSEK L SANS TEZPAMUKLU DOKUNMUŞ KUMAŞLARIN REAKT F BOYARMADDELERLEBOYANMASI VE UYGULAMA YÖNTEMLER N N NCELENMESHalil brahim ÇOĞLUÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTEKST L MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALIDanışman : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATAYıl: 2006, Sayfa:187Jüri : Prof.Dr.R.Tuğrul OĞULATA: Doç.Dr.Osman BABAARSLAN: Prof.Dr.Melih BAYRAMOĞLUBu çalışmada, pamuk elyafının ve boyarmaddelerin genel özellikleri hakkındabilgiler verilmiş, renk ölçüm sistemleri ve renk haslıkları açıklanmıştır. Reaktifboyarmaddelerin bütün özellikleri detaylı olarak anlatılmıştır. Pamuklu kumaşlarınreaktif boyarmaddelerle boyanmasında kullanılan tüm yöntemler ayrıntılı şekildeincelenmiştir. Ayrıca bu yöntemlerin çeşitli parametrelere göre karşılaştırılmasıyapılmıştır.Çalışmada; seçilen vinilsülfon esaslı reaktif boyarmadde ile farklı sıklık,gramaj ve örgü yapısındaki 8 pamuklu dokuma kumaş, üç farklı tonda (20g/L, 60g/L,120g/L) ve dört farklı yönteme göre (pad-batch, pad-steam, pad-termozol, çektirme)boyanmıştır. Boyalı kumaş numunelerine renk ölçümü ve çeşitli haslık testleriuygulanmıştır. Elde edilen sonuçlardan bazıları aşağıda verilmiştir.En açık ton için çektirme ve pad-batch yöntemlerinde renk eşleşmesigörülmüştür. Çektirme yöntemine göre yapılan boyamalarda örgü yapısının, renkşiddeti üzerinde bir etkisi olmadığı görülmüştür. Ter ve ışık haslıkları üzerindeboyama yönteminin oldukça etkili olduğu tespit edilmiştir. Çektirme yönteminde enyüksek ışık ve ter haslığı sonuçlarına ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler : Reaktif Boyarmaddeler, Pamuk, Kumaş Boyama Yöntemleri.
İplik eğirmede bilgisayar destekli proses kontrol
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİİPLİK EĞİRMEDE BİLGİSAYAR DESTEKLİ PROSES KONTROLÖmer ERDOĞANÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman :Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYıl:2006, Sayfa:96Jüri :Yrd.Doç.Dr.Emel Ceyhun Sabır: Prof.Dr.R. Tuğrul Oğulata: Prof.Dr.Beşir ŞahinHer üretim sektöründe olduğu gibi Tekstil sektöründe de amaç,minimummaliyette ve maksimum verimlilikte,müşteri ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanarakürünün üretilmesidir.Ürünün,istenen standartlarda üretiminin sağlanabilmesi içinüretimi etkileyen paremetrelerin optimize edilmesi ve bu optimize edilmiş şartlarındevamlılığının sağlanması gereklidir.Bu devamlılık süreç kontrolü ilesağlanabilmektedir.Bu çalışmada kısa elyaf iplik eğirme sürecinde,süreç kontrolüne yardımcıolabilecek bir bilgisayar programı tasarlanmıştır.Bilgisayar programı yazılırkenVisual Basic 6.0 programlama dili kullanılmıştır. Bu program ,süreçlerde meydanagelen hataların görülebilmesine ve yorumlanmasına,ürün kalitesinin şu anki durumuve kalitenin gidişatı hakkında yorum sahibi olunabilmesine imkansağlamaktadır.Ayrıca işletme içi dökümantasyon kalabalığından kurtulunmasına dakatkı sağlayacaktır.Anahtar kelimeler: İplik eğirme, Kalite ,Süreç kontrol ,Bilgisayar programıI
Dokunmuş havlu kumaşların üretim parametreleri ve performans özelliklerinin optimizasyonu
Jüri : Prof. Dr. Erdem KOÇYrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYrd. Doç. Dr. Ali KOKANGÜLYrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYrd. Doç. Dr. Mehmet TOPALBEKİROĞLUBu çalışmada belirli özelliklere sahip havlu kumaşların birim üretimmaliyetinin ve/veya performans özelliklerinin en iyilenmesinin amaçlandığıoptimizasyon modelleri oluşturulması hedeflenmiştir.Bu amaçla öncelikle birim ham havlu kumaş üretim maliyetini veren birmaliyet ifadesi oluşturulmuş olup bunun yanı sıra SANKO Havlu A.Ş. işletmesindefarklı fiziksel özelliklere sahip 47 adet numune havlu üretimi gerçekleştirilmiş ve bunumunelerin fiziksel ve performans özelliklerini belirlemek amacıyla deneyselçalışma yürütülmüştür. Daha sonra elde edilen bu değerler veri olarak kullanılarakSPSS paket programı yardımıyla çeşitli istatistiksel analizler (K-S testi, Runs testi,regresyon ve korelasyon analizleri) gerçekleştirilmiş ve seçilmiş fiziksel özelliklerleperformans büyüklüklerinin üretime geçilmeden, bilinen fiziksel özelliklerkullanılarak tahmin edilmesini sağlayacak çok sayıda eşitlik elde edilmiştir.Daha sonra bu eşitliklerin kısıt olarak kullanıldığı ve oluşturulan maliyetifadesinin amaç fonksiyonu olarak kabul edildiği bir maliyet minimizasyonu modelikurularak ?ana/temel model? olarak tanımlanmıştır. Daha sonra ana model esasalınarak, her bir performans özelliğinin ayrı ayrı eniyilenmesinin amaçlandığı vemaliyetle birlikte bir veya daha fazla performans özelliğinin aynı anda optimizeedilmeye çalışıldığı toplam 16 adet non-lineer matematiksel model oluşturulmuş veoptimum çözümleri LINGO 8.0 optimizasyon yazılımı kullanılarak belirlenmiş vesonuçlar irdelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Havlu, istatistiksel analizler, optimizasyon, tahminleme, LINGOI
Akıllı tekstiller ve genel özellikleri
Bu çalışma, ülkemiz tekstil sektörü açısından çok yeni olan ve sektörü şu anda bulunduğu zor durumdan çıkarabilecek akıllı tekstillere ışık tutmayı amaçlamıştır.Çalışma kapsamında, öncelikle akıllı tekstillerin tanımı ve sınıflandırılması yapılmış, ardından, akıllı tekstillerin genel özellikleri, kullanım alanları, üretim teknikleri ve çalışma prensipleri, ürün bazında ele alınmıştır. Çalışmanın sonunda ise, akıllı tekstillerin sektör açısından önemi bir daha vurgulanmış olup, daha sonra yapılacak olan çalışmalarla ilgili tavsiyelerde bulunulmuştur.
Suriye ve Türkiye'de üretilen pamuk liflerinin özelliklerinin ve eğrilme yeteneklerinin karşılaştırılmalı incelenmesi
Pamuğun Türkiye ve Suriye ekonomisinde aldığı stratejik yer önemli olduğundan dolayı, her iki ülkede yetiştirilen pamuk liflerinin özellikleri arasındaki farklılıklar ve iplik kalitesine nasıl etki edeceği tartışılacak bir konudur. Bu amacı gerçekleştirmek için Suriye ve Türkiye'den 2005/2006 sezonunda elde edilen farklı pamuk çeşitleri kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle pamuk ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Literatürde dünya, Türkiye ve Suriye'deki pamuk durumu araştırılmıştır. Ayrıca pamuk sınıflandırılması ve özellikleri tanıtılmıştır. Suriye'den temin edilen numuneler: 12XX derece, 12M derece, 33M derece, 52M derece ve 71 derecedir. Bu numuneler ile Türkiye'den temin edilen numuneler: Çukurova bölgesinden; Adana pamuğu ve SG-125, Ege bölgesinden; Karmen ve Nazilli 84, ve GAP bölgesinden ise; Şanlıurfa ekstra pamuk karşılaştırıldığında lif gerilme özellikleri, kısa elyaf indeksi, uzunluk çok farklılıklar bulunmamıştır. Ancak renk, temizlik ve neps açısından önemli farklılık görülmüştür. Türk pamuğu, neps açısından daha iyi durumda olduğu Suriye pamuğunun ise daha temiz ve daha parlak olduğu görülmüştür. Ege pamuğu (Karmen) ve Suriye pamuğu (12M derece) en yüksek iplik yapılabilirlik indeksi (SCİ) değerine sahip olduğu saptanmıştır. GAP pamuğu bu açıdan iyi durumda bulunmuştur. Suriye pamuklarından üç farklı karışım yapılarak ring eğirme sistemiyle Ne24/1 ve Ne30/1 örme kadre iplikleri elde edilmiştir. Elde edilen iplikler ile Ege pamuğundan aynı numara ve aynı eğirme sistemiyle elde edilen iplikler ile karşılaştırılmıştır. Ne24/1 ipliklerinde Ege pamuğundan eğrilmiş ipliklerin düzgünsüzlüğü ve içindeki hataları incelendiğinde Suriye pamuklarından eğrilmiş ipliklere göre daha iyi durumda olduğu bulunmuştur. Ancak mukavemet ve uzama açısından özellikle 24/1 ipliklerinde Suriye pamuklarından eğrilmiş iplikler Ege pamuk ipliğine göre daha iyi durumda olduğu tespit edilmiştir. Pamuk lif özelliklerini iyileştirmek amacıyla ve bununla elde edilecek ipliğin teknik özelliklerinin daha iyi olması istenirse bu tip araştırmaların devam etmesi gerekmektedir.
Hazır giyim sanayinde kullanılan teknolojilerin verimliliğe etkisinin değerlendirilmesi
Dünya ticaretinde önemli bir yere sahip olan hazır giyim sektörünün küresellesen bu ortamda kendini teknolojik açıdan yenilemesi ve/veya gelistirmesi zorunlu hale gelmistir. Hazır giyim sanayi, giderek artan bir rekabet ortamı içerisinde moda, tasarım, üretim esnekligi, organizasyon, zaman ve ürün kalitesi gibi dinamiklerin yogun baskısı altında kalmıstır. Bu durum, sektörün yeniden yapılanmasında da itici bir güç olarak görülebilmektedir. Bu çalısmada, hazır giyim isletmelerinden gömlek, pantolon ve ceket üretimi yapan is yerleri seçilerek, normal bir atölye ile modern bir isletmede yapılan üretimler sırasındaki is akısı incelenmis, üretim sırasında kullanılan makine ve otomatlardan alınan etüt degerleri ile karlılık hesabı yapılmıstır. Kullanılan bu teknolojilerden hangilerinin verimliligi arttırdıgına karar verilmeye çalısılmıstır. Hazır giyimde kullanılan CAD-CAM sistemlerinin, modern makinelerin ve/veya otomatların, üretim kalitesini ve verimliligi arttırdıgı, isgücü ve zamandan karlılık sagladıgı tespit edilip, isletmeler için gerekliligi belirtilmistir. Fakat bu sistem veya makinelerin ilk yatırım maliyetlerinin yüksek olması karsısında, küçük ve orta ölçekli isletmelerin bu teknolojilere ayak uydurabilmesinin zaman aldıgı görülmüstür.
PES/VİS esaslı dokuma kumaşlarda üretim hesabı ve planlamasına yönelik bir bilgisayar paket programı yapılması
In this theses, woven fabric constructions and weaving calculations were studied on. Examples are given for the fabrics including polyester-viskoz-lycra yarns or fibers and their values are calculated after fabric analysis. By using the calculated data, it is explained how will the planning the needs of the mill be made with examples. In the fabrics which are made up of polyester, viskoz and elastic fiber mixtures, the calculation of crimp values according to elastic fiber usage is made and its application in the new construction calculation is investigated. A computer program is developed which covers all of these topics.
Pamuklu dokuma kumaşlara uygulanan seçilmiş ön terbiye işlemlerinin kumaş performansına etkisi
Bu çalışmada, pamuk elyafının genel özellikleri ve pamuklu kumaşlara uygulanan terbiye işlemleri ve makinaları hakkında genel bilgiler verilmiş, pamuklu dokuma kumaşları için uygulanabilir ön terbiye prosesleri ve makine şartları belirlenmiştir. Proseslere bağlı olarak uygulanan fiziksel testler açıklanmıştır. Ayrıca pamuklu dokuma kumaşlara uygulanan ön terbiye işlemlerinden, yakma, kostikleme, kostik pişme ve kasar (ağartma) işlem ve makinaları ile varsa kullanılan kimyeviler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada; seçilen 3 farklı konstrüksiyondaki dokuma kumaşı için belirlenen 8 farklı ön terbiye prosesine uygun olarak, normal işletme şartlarında işlem uygulanmıştır. Proses sonu ve ara işlemler sonunda tüm numune kumaşlara, çekmezlik, kopma (çözgü-atkı), yırtılma (çözgü-atkı), Martindale pilling, gramaj (gr/m2) testleri uygulanmıştır. Ayrıca kumaş numunelerinin her aşamada en ölçümleri yapılmıştır. Tüm numunelere, proseslerin son işlem adımından sonra (sanforlama işlemi sonu), sürtme, deterjanlı yıkama ve su haslık testleri uygulanmıştır. Sanforlama sonu yapılan testlerde tüm mamul numunelerin, mamul haldeki standart numuneyle karşılaştırılması yapılarak analizleri (grafik ve tablo halinde) verilmiştir.
İpliği boyalı pamuklu kumaşlarda bazı fiziksel özelliklerin seçilmiş performans özellikleriyle ilişkisinin araştırılması
Bu çalışmanın amacı, pamuklu dokuma kumaşlarda, seçilmiş fiziksel ve performans özelliklerinin belirlenmesi ve üretim öncesi tahminlenmesine yönelik ampirik eşitliklerin oluşturulmasıdır. Bu amaçla ilk olarak, farklı konstrüksiyonlarda 72 adet %100 pamuklu dokuma kumaş FESA Tekstilde (Adana) üretilmiş, daha sonra bu kumaşların MİSİS Apre'de ön terbiyesi yapılmıştır. Kumaşların bazı seçilmiş fiziksel ve performans özellikleri standartlara göre tespit edilmiştir. Bu özellikler atkı-çözgü sıklığı, gramaj, örgü raporu, kumaş kalınlığı, kumaş yırtılma ve kopma mukavemeti, boncuklanma, yıkama ve buhar sonrası boyut değişimi, aşınma ile kütle kaybı olarak sıralanabilir. Deneysel sonuçlara SPSS paket programı kullanılarak bazı istatistiksel analiz teknikleri (K-S testi, Runs testi, regresyon analizi, korelasyon analizi) uygulanmış ve böylece üretim öncesi tahminlemeye yönelik fiziksel ve performans özellikleriyle ilgili eşitlikler belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Pamuklu dokuma kumaş, performans özellikler, istatistiksel analiz
Nanoteknoloji ve tekstilde uygulama alanları
Bu çalışma kapsamında; nanoteknolojinin araçları, alet ve yardımcıları tanıtılmıştır. Nanoteknolojinin uygulama alanları ve dünyadaki ve Türkiye'deki durumu hakkında bilgi verilmiştir. Nanoteknolojinin tekstildeki uygulamaları detaylı olarak incelenmiştir. Bu kapsamda; nanopartiküller, faz değiştiren materyaller, biçimsel hafızalı materyaller, kromik materyaller, elektriksel uygulamalar, nanoölçekli yüzey oluşturmak için kullanılan teknolojiler, nano boyuttaki bitim işlemleri izah edilmiştir. Ayrıca; nanolifleri, nanotüpleri, nanokompozitleri içeren yeni ürünler üzerinde durulmuştur. Bunun yanında; nanoteknoloji ve tekstildeki uygulamaları ile ilgili yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Tekstil, Nanoteknoloji, Nanolif, Nanotüp
Bir konfeksiyon işletmesinde proses ve kalite kontrol
Bu çalışmada; konfeksiyonda proses ve kalite kontrol incelenmiştir. Konfeksiyondaki kontrol noktaları belirlenmiş ve istatistiksel proses kontrol teknikleri hakkında bilgi verilmiştir.Çalışmanın uygulaması büyük ölçekli bir konfeksiyon fabrikasında yapılmıştır. Bir modelin dikim öncesi, dikim ve dikim sonrası ve yükleme öncesi kontrolleri sonucunda verilerin toplanması ve analizi için istatistiksel proses kontrol teknikleri kullanılmıştır. Kontrol diyagramı, pareto diyagramı, neden sonuç diyagramları, X, R, P kontrol kartları hazırlanmış ve prosesin yeterliliği kontrol edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tekstil, Konfeksiyon, Proses Kontrol, İstatistiksel Proses Kontrol, Kalite Kontrol
Metal filament içeren ipliklerden dokunmuş kumaşların performans özelliklerinin incelenmesi
Bu tez çalışmasında, ülkemiz tekstil sektörü açısından çok yeni ve katma değeri yüksek olan metal iplikli kumaşların tanıtılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, öncelikle metal iplik ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Sonrasında aynı konstrüksiyonda dokunup aynı şekilde mamul edilen metal ipliksiz ve metal iplikli kumaşların teknik detayları ve test sonuçları karşılaştırılarak metal ipliğin kumaşta oluşturduğu farklılık ortaya konulmuştur. Çalışma değişik metal iplikli kumaşların incelenmesiyle bitirilmiştir. Çalışmanın sonunda ise, metal iplikli kumaşların tekstil sektörü açısından önemi vurgulanmış olup, daha sonra yapılacak olan çalışmalarla ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Farklı lineer yoğunluk ve elastan oranlarında eğrilmiş pamuk ipliklerinin gömleklik kumaş özelliklerine etkisi
Tekstil endüstrisinde ürünlerin kullanım özellikleri üzerinde etkili olan başlıca faktörler lif (hammadde), iplik, kumaş yapı ve özellikleri ve uygulanan bitim işlemleri olarak sıralanabilir. Son yıllarda pamuk içerikli gömleklik kumaşlara olan ilgi artmaktadır. Pamuk lifi her ne kadar gömleklik kumaşlar için albenisi yüksek bir lif olsa da albeniliğinin daha da arttırılması için bazı üretim oynamaları kaçınılmazdır. Yeniliklerden bir tanesi, pamuk ipliğine elastan katılması ve belli yönde kumaşta bir esneklik sağlanması şeklindedir.Elastan kullanımının yanı sıra verilen dokuma özellikleri ve bitim işlemlerinin de gömleklik kumaş üzerinde oldukça farklı özellikler kazandırdığı bilinmektedir. Ütülenebilirlik veya ütü bozulmazlık gibi işlemlerde çeşitli apreler vasıtasıyla sağlanabilmektedir. Ayrıca kumaşın genel görünümünü verilen dokuma raporları ile değiştirmek de mümkünüdür. Bu iyileştirmeler yapılırken, yapılan her ek işlemin avantajının yanında dezavantajının da bulunulabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.Bu çalışmada 6 farklı grup kendi içinde ve diğer gruplarla olan özellikleri bakımından kıyaslanacaktır. Her 6 grupta genel olarak elastan oranı, atkı çözgü sıklıkları, %100 pamuk kullanımı, atkı çözgü numaraları ve örgü tipleri değiştirilip etkileri incelenmiştir. Bu çalışmada eldeki gruplardan oluşan kumaşlara yapılacak testler sayesinde grupların kendi içlerinde bulunan fiziksel test değerleri ile gruplar arası bulunan test değerleri istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Elde edilen test değerleri M&S ve işletmenin kendi içerisinde kullandığı standart test değerleri ile belirlenmiştir.
Bilgi ve erişim amaçlı bir tekstil web sitesinin tasarımı ve uygulaması
Bu çalışmanın web teknolojileri kullanılarak tekstil sektöründe çalışanlar, öğrenciler ve tekstil bilimine ilgi duyanlar için referans olacak temel bir kaynak olması amaçlanmıştır.Çalışma kapsamında kısaca tekstil bilimi, bilim ve teknoloji hakkında bilgi verilmiş daha sonra internet, internet tarihi ve gelişimi, web teknolojileri (HTML, ASP, CSS, JavaScript), web sitesi tasarımı (Photoshop, Dreamweaver, Flash) ve tekstil web sitesinin içeriği ve yapılan uygulamalar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise web teknolojilerinin önemi bir daha vurgulanmış ve yapılacak böyle projeler için önerilerde bulunulmuştur.
Filament kesit şeklinin, sayisinin ve lineer yoğunluğunun POY ve tekstüre iplik özelliklerine etkisi
Günümüzde, sürekli filament iplik oluşumunda kullanılan iplik lineer yoğunluğu, filament kesit şekli ve ipliği oluşturan filament âdeti, gittikçe daha farklı şekil ve sayılarda üretim verisi olarak tercih edilebilmektedir. Bu üç parametrenin farklılaşması, üretim hammaddesi olan filamentin özelliklerini etkilediğinden, gerek üretilen iplik gerekse kumaş karakterleri bu durumdan etkilenmektedir.Bu çalışmada, filament lineer yoğunluğu, lif kesit şekli ve sürekli filament ipliği oluşturan filament sayılarındaki farklılıkların, yarı-kısmen oryante olmuş iplik (Partially oriented yarn-POY) ve tekstüre iplik karakteristiklerine olan etkisi incelenmiştir.
Farklı bitim (apre) işlemlerinin kumaş rengine olan etkisinin incelenmesi ve uygun tahmin modellerinin geliştirilmesi
Tez kapsamında, boyalı kumaşların CIELab değerlerine, çeşitli kimyasal apre uygulamaları ve bunların bazı çalışma parametrelerinin etkisi ile oluşturdukları renk farkı değerleri tespit edilmeye ve daha sonra farklı yöntemler kullanılarak tüm bu renk değerlerinin tahminine çalışılmıştır. Burada apreye bağlı renk değişiminin önüne geçilmesi için değişimi önceden bilebilmek amaçlanmıştır.Bu amaca yönelik olarak BERDAN Tekstil İşletmelerinde boyanarak alınan numunelere, Ç.Ü. alt yapısı kullanılarak apre işlemleri uygulanmış ve renk değerleri ölçülerek kaydedilmiştir. Renk ölçümlerin RealColor 1.3, hesaplamalarda CHROMA CMY tercih edilmiştir. Daha sonra uygun girdiler ve ölçülen-hesaplanan çıktılar ile YSA ve lineer regresyon tekniği kullanılarak tahmin modelleri oluşturulmaya çalışılmıştır. Tahmin modelleri 2106 veri üzerinden kurulmuştur. Regresyon modelleri için SPSS 15.0, YSA modelleri için ise NeuroSolutions 5.0 programları kullanılmıştır.Sonuç olarak kumaşa apre işlemi uygulanmadan yapısal özellikleri, boyama ve apre reçetesi ve orijinal L*, a*, b* değerleri bilinerek, apre sonrası CIELab değerleri ve süreçte meydana gelecek renk değişimleri tahmin edilebilmiştir.
Farklı iplik numaralarından örülmüş değişik örgü tiplerinin kumaşın fiziksel özelliklerine etkisi
Bu çalışmada, genel olarak örme işlemi ve esasları, örmenin dokumadan farkları, örme kumaş hataları, örme makineleri hakkında bilgiler verilmiştir. Örme kumaşın fiziksel özellikleri üzerinde durulmuş olunup bu özelliklerin kumaşa etkileri incelenmiştir. Çalışma kapsamında yuvarlak örme makinelerinde, Open-End (OE) Rotor ve penye ring iplikleri kullanılarak belirli ayarlarda süprem, interlok ve ribana örgülü kumaşlar üretilmiştir. Bu kumaşların; ilmek sıklığı, pilling, may dönmesi, patlama mukavemeti ve hava geçirgenliği özellikleri incelenmiştir.Bu deneysel işlemler sonucunda çıkartılabilecek en temel sonuç; örme kumaş özellikleri, elyaf, iplik, örme yüzey özellikleri ve terbiye işlemlerine kadar tüm işletme parametrelerinden etkilenmektedir.Penye sistemi ile üretilen iplikten elde edilen kumaşın Open-end rotor sistemiyle elde edilen kumaşa göre daha az boncuklandığı gözlenmiştir. Kumaşların patlama mukavemeti değerleri iplik üretim tipinden, iplik numarasından ve örgü tipinden etkilenmektedir. Örme yapısının kumaşın çekme özelliğine etkisinin araştırıldığı çalışmalarda, seyrek örgülerdeki çekmenin daha fazla olduğu belirtilmiştir. Kumaşlarda may dönmesi en çok süprem kumaşlarda görülmüştür.
PES/Vis/Lycra® içerikli atkı elastan dokumalarda çeşitli dokuma faktörlerinin kumaşın fiziksel ve mekanik özelliklerine etkisinin incelenmesi
Tez çalışması PES/Vis/Lycra® içerikli atkı elastan dokumalarda doku faktörlerinin kumaşın fiziksel ve mekanik özelliklerine olan etkisinin incelenmesini içermektedir. Doku faktörleri dokunun tipi, atkı numarası ve sıklığı olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda iki farklı atkı, yedi farklı doku tipi ve dört farklı atkı sıklığında kumaşlar dokunmuştur. Buna karşılık tespit edilecek kumaş özellikleri yıkama çekmesi (sanfor), sanfor öncesi ve sonrası sıklık, atkıda kısalma ve kıvrım, gramaj, kalınlık, kumaş eni, kopma mukavemeti ve uzaması, yırtılma mukavemeti, elastikiyet ve kalıcı uzama olarak ortaya konulmuştur. Dokuma performansının ve kumaş yapısının çözgü gerilimlerinden önemli ölçüde etkilendiği düşüncesiyle, belirlenen dokuma şartlarında, beş bölgede çözgü gerilimleri ölçülmüştür. Kumaş yapısal parametreleri ile gerilimin fonksiyonel ilgisi ortaya konarak detayları tez içerisinde tartışılmıştır. Çalışma planları çerçevesinde elde edilen verilerin istatistiksel analizleri yapılarak kumaş özelliklerini etkilemede dokuma faktörlerinin önem seviyesi de ayrıca belirlenmiştir. Teze özel çalışmanın asıl hedefini oluşturan husus, elde edilen verilerden hareketle bir dokunun bir birim alanında dokuma faktörlerine bağlı olarak, tanım ve tespiti kolaylıkla yapılabilir bir parametre olarak ?bağlanma noktası sayısı veya diğer bir deyişle birim alandaki ipliklerin kesişim sayısı? ile ölçme ve test etme yoluyla tespit edilen kumaş özellikleri arasındaki anlamlı fonksiyonel ilginin varlığı üzerinde analiz ve inceleme yapılmış ve bu hususta önemli ve başarılı sonuçlara ulaşılmıştır. Yapılan çalışmaların sonuçları detayları ilgili bölümlerde anlatılmıştır.
Polyester/viskon karışımlı open-end rotor iplik özelliklerinin yapay sinir ağları ve istatistiksel modeller kurularak tahmin edilmesi
Bu çalışmada polyester/viskon karışımlı open-end rotor iplik özelliklerininüretim yapılmadan önce tahmin edilebilmesine yönelik Yapay Sinir Ağları (YSA) veistatistiksel modellerin kurulması hedeflenmiştir.Bu amaçla yedi değişik karışım oranında üretilen şeritler open-end rotor iplikmakinasında dört farklı rotor hızında ve dört farklı numarada eğrilerek 112 farklıözellikte toplam 224 adet bobin üretilmiştir. Söz konusu bobinlerdeki ipliklerinfiziksel ve mekanik özellikleri (Kopma kuvveti, mukavemet, kopma işi, uzama,düzgünsüzlük, ince yer, kalın yer, neps, tüylülük) ilgili test cihazları ile ölçülmüştür.YSA'nın oluşturulması için NeuroSolutions paket programı kullanılançalışmada YSA modeli olarak ileri beslemeli, geriye yayılmalı, momentum öğrenmekuralının ve sigmoid transfer fonksiyonun uygulandığı modeller kullanılmıştır.Kurulan YSA modellerinde her iplik özelliği için ayrı olmak üzere en küçük hatayıveren model en başarılı model olarak seçilmiştir. İstatistiksel modellerin kurulmasıiçin Design Expert paket programı kullanılan çalışmada simpleks kafes tasarımyapılıp karışım*proses çapraz model oluşturulmuştur. Modellerden elde edilenregresyon denklemleri ile iplik özelliklerinin tahmin edilebilmesi sağlanmıştır.Çalışmanın sonucunda her iki modelin de iplik özelliklerini tahmin etmedekullanılabileceği, ancak YSA'nın istatistiksel modellere göre daha başarılı sonuçlarverdiği görülmüştür.
Kopolimer polyester esaslı yalancı büküm tekstüre prosesinde ürün tasarımı ve optimum üretim şartlarının belirlenmesi
Bu çalışmanın amacı; tekstüre prosesinde istatistiksel ve deneysel çalışmalar yapılarak, özel ürün piyasası için yüksek marjine sahip ticari olarak kabul edilebilir katyonik boyanabilir multikanallı tekstüre iplik tasarımını yapmaktır. Araştırmanın ana hedefi, tekstilde katma değeri yüksek ürün tasarımlarında Tepki Yüzeyi Metodolojisinin uygulanarak bilimsel ve optimal çözüme daha kısa sürede ulaşılmasını sağlamak ve gelecek çalışmalara ışık tutmaktır.
Farklı iplik üretim sistemleri ile eğrilmiş ipliklerin fiziksel özellikleri ve bobin boyama performansının incelenmesi
Çalışmada, ring, ring kompakt, open-end rotor ve vorteks (Murata Vortex Spinner) eğirme sistemleri ile üretilmiş ipliklerin kendine özgü yapı ve özelliklerinin, bobin boyama sonrası renk verimliliği üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, işletme şartlarında ve farklı iplik numaralarında ring, ring kompakt ve rotor eğirme sistemi kullanılarak % 100 pamuk karde iplikleri ve ring, kompakt, rotor ve vorteks eğirme sistemi kullanılarak da %100 pamuk penye iplikleri üretilmiş ve ipliklerin fiziksel özellikleri test edilmiştir. Üretilen ipliklerle sabit bobin yoğunluğunda (370 gr/dm3) yumuşak boya bobinleri oluşturulmuş, üniversal bobin boyama makinesinde, reaktif boyarmadde kullanılarak ve üç farklı konsantrasyonda boyama işlemleri tamamlanmıştır. Spektrofotometre cihazı kullanılarak, boyanmış ipliklerin CIELab (L*, a*, b*, c* ve h), renk farkı (?E) ve boyama kuvveti (K/S) değerleri belirlenmiştir. Daha sonra testler sonucu elde edilen veriler kullanılarak, SPSS paket programı yardımıyla çeşitli istatistiksel test ve analizler (K-S ve Runs testi, varyans, regresyon ve korelasyon analizleri) gerçekleştirilmiş ve (K/S) değerlerinin tahmin edilmesini sağlayacak uygun regresyon modelleri oluşturulmuştur.Sonuç olarak, spektrofotometrik ölçümler ve istatistiksel analiz sonucunda rotor ve vorteks ipliklerinin ring ve kompakt ipliklere nazaran daha koyu renkte boyandığı ortaya çıkarılmıştır. İplik numarasının, hidrofilite ve bobin sertlik değerinin, iplik tüylülüğünün ve düzgünsüzlüğünün renk üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Farklı eğirme sistemleriyle oluşturulmuş % 100 pamuktan eğrilmiş ipliklerin fiziksel özellikleri ve bobin boyama performansının incelenmesi
Çalışmada, ring, kompakt, open-end rotor ve vorteks (Murata Vortex Spinner) eğirme sistemleri ile üretilmiş ipliklerin kendine özgü yapı ve özelliklerinin, bobin boyama sonrası renk verimliliği üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, işletme şartlarında ve farklı iplik numaralarında ring, kompakt ve rotor eğirme sistemi kullanılarak % 100 pamuklu karde iplikleri ve ring, kompakt, rotor ve vorteks eğirme sistemi kullanılarak da %100 pamuklu penye iplikleri üretilmiş ve ipliklerin fiziksel özellikleri test edilmiştir. Üretilen ipliklerle sabit bobin yoğunluğunda (370 gr/dm3) yumuşak boya bobinleri oluşturulmuş, üniversal bobin boyama makinesinde, reaktif boyarmadde kullanılarak ve üç farklı konsantrasyonda boyama işlemleri tamamlanmıştır. Spektrofotometre cihazı kullanılarak, boyanmış ipliklerin CIELab (L*, a*, b*, c* ve h), renk farkı (ΔE) ve boyama kuvveti (K/S) değerleri belirlenmiştir. Daha sonra testler sonucu elde edilen veriler kullanılarak, SPSS paket programı yardımıyla çeşitli istatistiksel test ve analizler (K-S ve Runs testi, varyans, regresyon ve korelasyon analizleri) gerçekleştirilmiş ve (K/S) değerlerinin tahmin edilmesini sağlayacak uygun regresyon modelleri oluşturulmuştur. Sonuç olarak, spektrofotometrik ölçümler ve istatistiksel analiz sonucunda rotor ve vorteks ipliklerinin ring ve kompakt ipliklere nazaran daha koyu renkte boyandığı ortaya çıkarılmıştır. İplik numarasının, hidrofilite ve bobin sertlik değerinin, iplik tüylülüğünün ve düzgünsüzlüğünün renk üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.