3
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Türkmen Sahası Köroğlu Metinleri üzerine bir araştırması
Türk sözlü kültüründe asırlardır var olan Köroğlu Destanı, büyük bir coğrafi alana yayılmış ve girdiği her yeni muhitte büyük ilgi görmüş ve yeniden şekillenmiştir. Bu tez çalışmasında araştırmacılarca Doğu (Orta Asya) gurubu içende değerlendirilen Türkmen Köroğlu Destanı'nın Annagulı Nurmemmet'in "Göroğlu Türkmen Halk Destanı" ile Mustafa Arslan'ın "Köroğlu Destanı'nın Türkmen Versiyonu Üzerinde Mukayeseli Bir Çalışma" adlı iki metin üzerinde durulmuştur. Her iki metin de Türkiye Türkçesine aktarılmış olup bunların ilki otuz, ikincisi ise yirmi koldur. Çalışma "Giriş", "İnceleme" ve "Sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Köroğlu Destanı'nın teşekkülü, yayılma sahaları ve Türkmen Köroğlu Destanı hakkında bilgi verildikten sonra Köroğlu üzerine yapılan çalışmalar tanıtılıp Türkmen Köroğlusu'nun genel özellikleri üzerinde durulmuştur. İnceleme kısmında metinlerin tamamı epizotlarına göre özetlenmiş olup Stith Thompson'un altı ciltlik Halk Edebiyatı Motif İndeksi (Motif Index of Folk-Literature) adlı kataloğu esas alınarak motif tespiti ve tasnifi yapılmıştır. Şiirler başlığı altında ise anlatıda geçen şiirlerin şekil ve muhteva özellikleri tablo halinde sunulduktan sonra, çalışma sonuç ve kaynakça bölümüyle sonlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Köroğlu, Destan, Türkmen, Motif
Köroğlu Destanının Behçet Mahir Rivayeti üzerinde bir araştırma
Köroğlu Destanı'nın Behçet Mahir rivayeti Mehmet Kaplan, Mehmet Akalın ve Muhan Bali'nin uzun uğraşları neticesinde elde edilmiş derleme bir metindir. Hacmi ve ihtiva ettiği konular bakımından Anadolu sahası Köroğlu anlatıları içinde önemli bir yere sahiptir, fakat bilimsel açıdan yeterince incelenmemiştir. Bu araştırma ile söz konusu eksikliğin bir nebze de olsa giderilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın inceleme kısmı iki bölümden oluşmaktadır. Bunlardan ilki Behçet Mahir rivayeti ile ilgili hususlara ayrılmıştır. İkinci bölümde ise metnin epizot ve motifleri tespit edilmiştir. Motifler için Stith Thompson tarafından hazırlanan uluslararası katalog kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre metin ekseriyetle nesir ağırlıklıdır ve nazım kısımları teknik bakımdan zayıftır. Buna karşın anlatı ara sözler açısından hayli zengindir. Motifler olay örgüsüyle iç içe geçmiş bir vaziyettedir ve mütemadiyen tekrar ederler. İncelemede Behçet Mahir'in Köroğlu'sunun son derece kurnaz, hilekâr ve zeki biri olduğu tespit edilmiştir. Söylemlerine ve davranışlarına dikkat edildiğinde, özellikle de Ayvaz ile tanıştıktan sonraki hayatında, her zaman için yiğitlikten, şandan ve şereften yana olduğu görülür. Maceralarındaki yegâne yardımcısı atıdır. O sıra dışı bir hayvandır. Köroğlu, Kırat yanında olmayınca nispeten sıradanlaşır ve kimi meziyetlerini kaybeder.
Yunt dağı Yörük masalları: Metin ve bağlam merkezli bir inceleme
Bu çalışmada, Yunt Dağı ve çevresinde yaşayan Yörüklerin masalları hem metin hem de bağlam açısından incelenmiştir. 14 ay süren alan araştırmasında İzmir'in Yunt Dağı ve çevresinde bulunan; Menemen, Aliağa, Bergama ve Kınık ile Manisa; Yunus Emre, Saruhanlı, Akhisar, Kırkağaç ve Soma ilçelerinde yer alan 37 mahalleye (köy) gidilmiştir. 57 kaynak kişiden masal ve bu konuda bilgi derlenmiştir. Çalışmada 53 masal metni yer alır. "Giriş" kısmında; Oğuz, Türkmen, Yörük terimleri ve Yunt Dağı çevresinde yaşayan Yörükler hakkında bilgi verildikten sonra Yunt Dağı ve çevresinin coğrafi ve sosyal yapısı üzerinde durulmuş, konuyla ilgili literatür özeti, amaç ve yönteme yer verilmiştir. Birinci Bölümde; masal tanımları, masal sınıflandırmaları, masal türünün özellikleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra masalların olay örgüsü, konu, karakter ve tipleri tespit edilmiş olup derlediğimiz masallarda yer alan motifler, Stith Thompson yaptığı sınıflandırmaya göre tasnif edilmiş ve değerlendirilmiştir. Masallarda yer alan formeller ile ilgili incelemeler de bu bölümde ele alınmıştır. Çalışmanın İkinci Bölümü; masal anlatıcıları, dinleyicileri, icra ortamı ve masalların işlevleri hakkındaki verileri ve analizleri içermektedir. Üçüncü Bölümde; Yunt Dağı ve çevresinden derlemiş olduğumuz masallardaki; mekân, bitki, eşya, mutfak kültürü ve değerli madenler ve nesnelerin Yörük kültürü ile ilişkisi açısından incelenmiştir. Çalışma; Sonuç kısmı, 53 masalın yer aldığı Metinler, Kaynaklar, Kaynak Kişi Listesi ile tamamlanmıştır.