3
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Çeşitli yöntemlerle tarımsal atıklardan üretilen aktif karbonların karakterizasyonu ve kesikli sistemde boyar madde giderimine uygulanması
Bu çalışmada Reactive Black 5 ve Vat Yellow 33 'ün sulu ortamdan uzaklaştırılmasında tarımsal kaynaklı olan 8 farklı aktif karbon kullanılmıştır. Ayrıca ceviz kabuğu ve şeftali çekirdeğinden üretilen bu aktif karbonların özellikleri de belirlenmiştir.Üretilen bu aktif karbonlar içerisinden Reactive Black 5 ve Vat Yellow 33'ü adsorplama kapasitesi en yüksek olan ceviz ve şeftali hammaddelerinden elde edilen aktif karbonlarla kesikli sistemde adsorpsiyon çalışması gerçekleştirilmiştir. Başlangıç pH'sının, boyar madde başlangıç konsantrasyonunun, süre ve sıcaklığın adsorpsiyon verimine etkileri araştırılmış, sıcaklığa bağlı olarak elde edilen denge verilerine Langmuir, Freundlich ve Temkin izoterm modelleri uygulanmıştır. Seçilen aktif karbonlar ile gerçekleştirilen Reactive Black 5 ve Vat Yellow 33 adsorpsiyonun en iyi Langmuir modeline uyum sağladığı bulunmuştur. 30 oC'de ŞF 700 ve CF 700 ile gerçekleştirilen Reactive Black 5 adsorpsiyonunda Langmuir adsorpsiyon kapasitesi 61,35 mg/L - 42,86 mg/ L, ŞK 700 ve CK 700 ile gerçekleştirilen Vat Yellow 33 adsorpsiyonunda Langmuir adsorpsiyon kapasitesi 95,24 mg/L ? 75,76 mg/L olarak hesaplamıştır.Kesikli sistemde gerçekleştirilen boyar madde adsorpsiyonunda hız kontrol basamağını belirlemek amacıyla dış kütle transfer katsayıları ve iç difüzyon katsayıları belirlenmiştir. Ayrıca boyar madde adsorpsiyonunda, adsorpsiyon kinetiğini incelemek üzere deneysel verilere birinci ve ikinci mertebe pseudo kinetik modeller uygulanarak, her bir sistem için kinetik sabitler hesaplanmıştır. Yapılan adsorpsiyon prosesleri için en uygun modelin pseudo ikinci mertebe kinetik model olduğu tespit edilmiştir. Bu modelden elde edilen hız sabitleri kullanılarak Arrhenius eşitliğinden hesaplanan aktivasyon enerjileri 5,59 kj/mol - 16,75 kJ/mol arasında değişmektedir. Langmuir enerji sabiti kullanılarak termodinamik parametreler hesaplanmış ve adsorpsiyon prosesinin endotermik olduğu tespit edilmiştir.Deneysel çalışmada elde edilen veriler kullanılarak yapay sinir ağlarının adsorpsiyon veriminin tahmin edilmesinde uygulanabilirliği araştırılmış ve elde edilen sonuçlar deneysel verilerle ile karşılaştırılmıştır. YSA modeli olarak geriye yayılımlı çok katmanlı YSA kullanılmıştır. YSA modelinin performansı orta katmandaki nöron sayısı, giriş sayısı, öğrenme katsayısı gibi parametreler değiştirilerek ayarlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Aktif Karbon, Adsorpsiyon, Boyar Madde, İzoterm, Kinetik, Yapay Sinir Ağları.
Study on atmospheric ozone levels in Izmir
The objectives of this study were to measure ozone concentrations in air and investigate ozone formation and degradation mechanisms in urban and suburban atmospheres in the city of Izmir. Ozone concentrations were measured at two urban and suburban sites in Izmir, Turkey. In addition to ozone, nitrogen oxides (NO, NO2, NOx) were also measured continuously at the suburban station. It was observed that O3 concentrations were at the lowest levels during rush hours of 07:00-09:00 based on the hourly results of continuous measurement devices. NO2, resultant of a reaction between traffic based NO and O3, showed high concentration levels during rush hours (morning time 07:00-09:00 and evening time 19:00-21:00). Highest O3 concentration levels were observed between May and August during the sampling period. The highest maximum level of European Union standard (180 µg m-3) was exceeded only during that timeframe. Whereas NO2 concentrations were measured at well below the limit value of 200 µg m-3.Ozone, nitrogen dioxide (NO2), and volatile organic compounds (VOCs) were also measured by diffusive sampling technique at 16 additional sites representing urban, industrial, and suburban areas in the study area of Izmir. As a result of these measurements, concentration changes due to area and time were noted for pollutants within the scope this study. NO2, and VOC concentrations were relatively high at urban sites and industrial areas while ozone concentrations were higher at suburban sites. O3 concentrations were higher at semi-suburban sites compared to other sites. The highest average weekly ozone concentrations were measured at two suburban sites.
Endüstriyel atıksu ve çamurlarından nadir, değerli ve kritik metallerin geri kazanılması ı̇çin çeşitli yöntemlerin araştırılması
Endüstriyel atıksular ve çamurlar, toksik metaller içermekte olup su ekosistemlerine ve içme suyu kaynaklarına zarar verir. Metallerin geri kazanımı hem kirliliği önler hem de doğal kaynakların korunmasına katkı sağlar. Ayrıca yeni metal üretimine kıyasla ekonomik olup hammadde bağımlılığını azaltır. Bu çalışmada, endüstriyel atıksu ve çamurlardan nadir, değerli ve kritik metallerin geri kazanımı incelenmiştir. Literatür değerlendirmeleri ile birlikte, iki otomotiv ve iki maden endüstrisi atıksuyu ile üç farklı arıtma çamuru üzerinde pratik çalışmalar yapılmıştır. Atıksular vakumlu evaporatör ile konsantre edilip yoğunlaştırılmış, elde edilen çamur ve ham numuneler analiz edilmiştir. Üç arıtma çamuru ve dört evaporasyon çamuru için altı farklı hidrometalurjik yöntem uygulanmıştır. Çalışmalar ön ve ana çalışmalar olarak iki gruba ayrılmıştır. Ön çalışmalarda sülfürik asit, okzalik asit ve hidroklorik asit liçi sonrasında pH ayarlamaları ve buharlaştırma yapılmıştır. Ana çalışmalarda okzalik asit yerine NaOH kullanılmış, pH aralıkları değiştirilmiş ve ikinci kademe çöktürme basamağı eklenmiştir. Yöntemler arasında liç çözeltisi, çözelti normalitesi, çöktürme uygulanan pH seviyeleri ve liç katı/sıvı oranları farklılık göstermektedir. Numune-7'de gümüş geri kazanımı için ek olarak sodyum sülfür kullanılmıştır. Analizlerde ön çalışmalarda 35, ana çalışmalarda 38 metal değerlendirilmiştir. Uygulanan yöntemler sonrasında son nihai katı çöktürme ürünü geri kazanım için değerlendirilmiştir. HCl liçinin Ag, Cu ve Mn gibi metallerin saflığını artırırken, istenmeyen safsızlıkları azaltmada etkili olduğu görülmüştür. 1N H2SO4 liçi ile daha kontrollü çökelme sağlanmış, yüksek normalitelerde ise seçicilik kaybı gözlenmiştir. NaOH liçi proses stabilitesi sunmasına rağmen her numunede yüksek verim sağlamamıştır. Okzalik asit, karmaşık numuneler için yetersiz bulunmuştur. Zn, genel olarak artış eğiliminde olup en önemli safsızlık olarak belirlenmiştir. Katı/sıvı oranı olarak 1/7,5 tercihi daha yüksek metal konsantrasyonu sağlamıştır. Dezavantajı yüksek katı oranı nedeniyle liç aşamasında katı faz yoğunlaşmasına sebep olabilmesidir. Ham numunelerdeki yağ içeriğinin de çalışmalarda belirsizliğe neden olduğu görülmektedir. Elde edilen sonuçlar, laboratuvar ölçeğinde başarılı yöntemlerin pilot tesis uygulamalarına yönelik yol gösterici veriler sunmaktadır.