5
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
HIV/AIDS ile yaşayan bireylerin maruz kaldığı sosyal engellenmeyi azaltıcı bir girişim: HIV/AIDS'e yönelik mesleki eğitim programının İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Spor Bilimleri Fakültesinde okuyan öğrencilerin tutumlarına etkisi
Bu araştırma, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Spor Bilimleri Fakültesi'nde eğitim alan üçüncü sınıf spor yönetimi ve antrenörlük bölümü öğrencilerine uygulanan HIV/AIDS konusundaki mesleki eğitim programının bu öğrencilerin HIV/AIDS ile yaşayanlara yönelik mevcut tutumlarındaki etkiyi incelemek amacıyla tek gruplu kontrol grubu içermeyen ön ve son test modeli kapsamında tasarlanmış bir müdahale çalışmasıdır. Pandemi nedeniyle üniversitelerde eğitime ara verildiğinden araştırma tasarımında bazı değişiklikler yapılmıştır. Bu nedenle başlangıçta tasarlanandan daha az öğrenciyle yüzyüze olmayan uzaktan eğitim ve ölçek uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Ön test kapsamında uygulanan AIDS Tutum Ölçeği (ATÖ)'den ve alt boyutlarından 42 puan ve üzeri puan alan ve mesleki eğitim programı ile son test uygulamasını kabul eden 24 katılımcı ile süreç gerçekleştirilmiştir. Bu katılımcılarla 30'ar dakikadan oluşan üç oturum online mesleki eğitim gerçekleştirilmiştir. Eğitim aşamasının tamamlanmasından sonra bu katılımcılarla yeniden son test uygulaması için AIDS Tutum Ölçeği (ATÖ) yapılmıştır. Veri analizinde SPSS 25 programı yapılmış olup örneklemin 30'un altında olması nedeniyle parametrik olmayan analiz testleri kullanılmıştır. İki bağımsız grubun karşılaştırılmasında Mann Whitney U testi ve iki bağımlı grubun karşılaştırılmasında Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Analizlerde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Veri analizi neticesinde eğitim öncesi ve sonrası Bulaşma Korkusu, Olumsuz Duygular, Profesyonel Direnç ve AIDS Tutum Ölçeği Toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Bulgular incelendiğinde Bulaşma Korkusu, Olumsuz Duygular, Profesyonel Direnç ve AIDS Tutum Ölçeği Toplam puanlarında ön test ortalamalarının son test ortalamalarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada mesleki eğitim programının Spor Bilimleri Fakültesinde eğitim gören öğrencilerin mevcut tutumlarını değitirebileceğine, AIDS Tutum Ölçeği ve alt boyutlarından elde edilen puanları düşürerek HIV/AIDS'le yaşayan kişilere dair oluşan mevcut olumsuz tutumu azaltabileceğine ilişkin veriler elde edilmiştirBu yönüyle HIV/AIDS'le yaşayan bireylere yönelik var olan olumsuz tutumların ve sosyal engellenmenin yok edilmesinde mesleki eğitim programlarının üniversite lisans programlarında yaygınlaştırılmasının önemi vurgulanarak lisans eğitimlerine dahil edilmesi önerilmiştir.
Engelli öğrencilerin yükseköğretim süreçlerindeki kolaylaştırıcı ve engelleyici unsurlar: İstanbul Üniversitesi örneği
Bu çalışma, "Engelli öğrencilerin yükseköğretim süreçlerindeki engelleyici ve kolaylaştırıcı unsurlar nelerdir?" sorusuna cevap arayarak mevcut mevzuat ve uygulamaların engelli öğrencilerin deneyimleriyle hangi noktalarda olumlu olarak buluştuğunu ve hangi noktalarda yetersiz kaldığını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseni ve durum çalışması ile tasarlanan bu çalışma kapsamında, 2018/2019 eğitim öğretim yılında İstanbul Üniversitesi örgün öğrenim programlarında öğrenimine devam eden 10 engelli öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Toplanan veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Betimsel analiz İşlevsellik, Yeti yitimi ve Sağlığın Engellilik Uluslararası Sınıflandırmasının (ICF) Bağlamsal Etmenleri ile ilişkilendirilerek yapılmıştır. Betimsel analiz sonucunda bulgular, ICF Çerçevesi ile uyumlu olarak, 6 ana tema altında toplanmıştır: 1) Ürünler ve Teknoloji, 2) Doğal Çevre ve Çevrede İnsan Yapımı Değişiklikler, 3) Destek ve İlişkiler, 4) Tutumlar, 5) Hizmetler, Sistemler ve Politikalar, 6) Kişisel Faktörler. Araştırma sonuçlarına göre yerleşkenin fiziki yapısının erişilebilir olmamasının, yükseköğretime geçiş süreci de dâhil olmak üzere sunulan hizmetlerin yetersizliği ve hizmetlerin uygulanmasındaki aksaklıkların, öğretim elemanlarının olumsuz tutumlarının, eğitim ve öğretim uygulamalarında yardımcı teknolojilerin kullanılmamasının öğrencilerin eğitime eşit erişimini ve tam katılımını engellediği tespit edilmiştir. Buna karşılık, Engelli Öğrenci Birimlerinin akademik ve sosyal desteğinin, yerleşkedeki fiziksel düzenlemelerin, destekleyici sosyal ilişkilerin ve öğretim elemanlarının olumlu tutumlarının öğrencilerin yüksek öğretim süreçlerine olumlu olarak yansıdığı görülmüştür.
Öğrenme güçlüğüne ilişkin eğitim ve sağlık hizmetlerinde ebeveyn deneyimleri batarya geliştirme çalışması: Öğrenme Güçlüğüne İlişkin Ebeveyn Deneyim Bataryası (ÖGEDEB)
Öğrenme güçlüğü tanısı alan 6-14 yaş arası çocukların ebeveynlerinin eğitim ve sağlık hizmetlerine ulaşma sürecindeki yaşantılarını çok boyutlu bir şekilde incelemek için bir ölçek geliştirerek bu sürecin ebeveynlerin yaşam kalitelerine etkisini yordamayı amaçlayan bu çalışmada, araştırmacı tarafından Öğrenme Güçlüğüne İlişkin Ebeveyn Deneyim Bataryası (ÖGEDEB) geliştirilmiştir. Geliştirilen batarya Zorbalık, Bilgi Kaynakları, Yönlendirme Desteği, Hizmetlerden Algılanan Sosyal Destek, Kolaylaştırıcılar, Engeller/ Zorlaştırıcılar, Ebeveyn Beklentileri, Damgalanma Korkusu, Hizmetlerden Memnuniyet olmak üzere dokuz ölçekten oluşmaktadır. Karma yöntem kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmanın birinci bölümünü; araştırmacının literatür taramasına, bazı sivil toplum kuruluşlarıyla ve öğrenme güçlüğü tanısı alan çocukların ebeveynleriyle yapılan görüşmelere dayanarak hazırladığı 17 soruluk mülakat sorularının, çocuğu öğrenme güçlüğü tanısı alan dokuz ebeveyne sorularak cevapların içerik analizi yöntemiyle analiz edildiği nitel araştırma yöntemi oluşturmaktadır. Araştırmanın ikinci bölümünü ise; içerik analizinden sonra belirlenen dokuz temaya göre 5'li Likert tipi geliştirilen ölçeğin pilot çalışması yapıldıktan sonra 80 ebeveyn ile İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniğinde görüşülerek verilerin elde edilmesi oluşturmaktadır. Ebeveynlere araştırmacının geliştirdiği ÖGEDEB'in yanı sıra Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (WHOQOL-BREF) kullanılmıştır. Yapı geçerliliği kapsamında ÖGEDEB'in, DSÖ'nün Yaşam Kalitesi Kısa Formuyla korelasyonuna bakılarak bu formun toplam puanları kullanılmıştır. Dokuz ölçekten oluşan Öğrenme Güçlüğüne İlişkin Ebeveyn Deneyim Bataryası (ÖGEDEB) öğrenme güçlüğü tanısı alan çocukların ebeveynlerinin eğitim ve sağlık hizmetlerine ulaşma sürecindeki yaşantılarını değerlendirmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğine ilişkin kanıtlar sunmuştur.
Görme engelli üniversite öğrencilerinin İngilizce materyalleri kullanırken karşılaştıkları sorunlar
Engelli bireylerin Ahlaki Model ile başlayıp Tıbbi Model, Sosyal Model ve İnsan Hakları Modeli ile devam eden hak arama ve kimlik inşası deneyimleri onlarca yıl boyunca çeşitli alanlarda devam eden çalışmalara sebep olmuştur. Araştırmamızın çıkış noktasını oluşturan İnsan Hakları Modeli, engelli bireylerin engelli olmayan bireylerle yaşamın tüm alanlarında aynı haklara ve aynı imkânlara sahip olmaları gerektiğini belirtir. Eğitim hayatını da kapsayan bu bütüncül yaklaşım engelli bireylerin de diğer bireyler gibi sıkıntısız ve problemsiz bir eğitim hayatı ve öğrenim tecrübesi yaşamaları için gereken bütün adımların yasa yapıcı ve uygulayıcıları tarafından atılması gerekliliğini açıklar. Bu çalışma, İnsan Hakları Modeli'nden yola çıkarak ve eğitim hakkının temel haklardan biri olduğunu düşünerek, görme engelli bireylerin hazırlık sınıflarında yabancı dil öğrenirken yaşadıkları problemleri ve özellikle materyal kullanımında yaşadıkları tecrübeleri temel almaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de hazırlık eğitimi görmüş ve belirli bir süre yoğun bir şekilde İngilizce öğrenmiş, söz konusu dersle ilgili materyallerin kullanımını tecrübe etmiş görme engelli bireylerin tecrübelerinden yola çıkarak, yabancı dil öğretim materyallerindeki eksiklikleri belirlemeyi ve bu eksikliklere çözüm önerileri sunarak gelecekte hazırlanacak materyallere yol göstermeyi hedefleyen bir ihtiyaç analizi çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırmacı öncellikle yaptığı literatür taramasında alanda var olan eksikliği görmüş ve bu eksikliğin giderilmesini sağlamak için gerekli olan ihtiyaçları belirlemek amacıyla görüşme sorularını hazırlamıştır. Yapılan ilk hazırlığın ardından görüşme soruları yabancı dil öğretiminde tecrübe edinmiş beş farklı uzmana danışılarak güncellenmiştir. İlk 4 katılımcıdan oluşan pilot görüşme grubu ile görüşmelere başlanmış ve elde edilen tecrübeler ile gerekli değişiklikler yapılarak hem görüşme sorularına hem de görüşme kanallarına dair son güncellemeler yapılmıştır. Sonuç olarak lise veya üniversite seviyesinde İngilizce hazırlık eğitimi almış 17 katılımcı ile yapılan görüşmelerin ardından elde edilen veriler hem betimsel analiz yöntemi hem de Maxqda2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonuçları bulgular kısmında görme engelli bireylerin de dijital okuyucular kullanarak erişebilmeleri için betimlenmiş şekilde yer almaktadır. Elde edilen bulgulardan yola çıkarak hazırlanan öneriler ise çalışmanın son kısmında bulunmaktadır. Çalışma sonucunda görme engelli bireylerin yabancı dil öğrenirken genel olarak erişilebilirlik sorunları yaşadığı fakat bu sorunların söz konusu materyalleri hazırlayan ya da uygulayan bireylerin kişisel özellikleri dikkate almamaları ve evrensel tasarım bilinciyle düşünmemelerinden kaynaklandığı görülmüştür. Evrensel tasarım anlayışının dil öğrenen ve öğreten bireylerde, kitap yazarlarında, basımevlerinde, yasa yapıcılarda bir anlayış olarak gelişmesi ve yaygınlaşması ile bahsi geçen problemlerin büyük bir kısmının ortadan kalkabileceği; engelli bireylerin ve bu araştırma özelinde görme engellilerin gelecekte yabancı dil öğrenirken aynı sorunları yaşamayabilecekleri sonucuna ulaşılmıştır.
Sonradan görme engellilik deneyimine sahip bireylerin psikososyal yaşam süreçlerinin ekolojik yaklaşım çerçevesinde incelenmesi
Bu araştırma, sonradan görme engellilik deneyiminin psikososyal yaşam süreçlerine olan etkisini incelemeyi ve bireylerin psikososyal yaşam süreçlerinde ne tür değişimlerle karşı karşıya kaldıklarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma nitel araştırma deseni ve durum çalışması ile tasarlanmıştır. 18-30 yaş arasında olan ve yine bu yaş grubu içinde olan 7'si erkek 5'i kadın olmak üzere toplam 12 görme engelli katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görme kaybı yaşamış katılımcılarla yaklaşık50-60 dakika süren derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerin ses kayıtları Word ortamında yazıya dökülerek deşifre edilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 programı ile kodlanarak betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular engellilik öncesi ve engellilik sonrası olmak üzere 2 ana tema altında toplanmıştır. Engellilik öncesi teması engellilik tanımı, görmenin anlamı, geleceğe dair hedefler ve karşılaşılan güçlükler olmak üzere 4 kategoride incelenirken; engellilik sonrası teması görme kaybına yönelik duygular, görmenin anlamı, yeni hayatın inşası, günlük yaşam becerileri, toplumsal yaklaşım, görme kaybıyla birlikte yaşamdaki değişimler olmak üzere 6 kategoride incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, görme kaybı yaşayan katılımcıların psikolojik süreçlerinde farklı değişimler yaşamalarının yanı sıra günlük yaşam becerilerini, toplumsal ilişkilerini ve eğitim, kariyer ve aile kurmaya dair geleceğe dair hedeflerini kapsayan sosyal yaşam süreçlerinde farklı değişimler yaşadıkları tespit edilmiştir.