Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Anabilim Dalı (disiplinlerarası)
Kütahya Dumlupınar University16
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Afetzedeler açısından manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi Kahramanmaraş örneği
Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında afetzedelerin manevi danışmanlık hizmetlerine dair deneyimlerini ve bu hizmetlerin bireyler üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, deprem sonrası yaşanan travmatik süreçte manevi desteğin bireylerin duygusal dayanıklılığını artırmadaki rolü incelenmiştir. Çalışma kapsamında, afetzedelerin dini ve manevi ihtiyaçlarını nasıl tanımladıkları, bu ihtiyaçlara yönelik sunulan hizmetlerin yeterliliği, destek sürecinde yaşadıkları deneyimler ve hizmetlerin psikososyal iyileşme üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Nitel yöntemle yürütülen araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla depremzede bireylerden veri toplanmış, elde edilen bulgular fenomenoloji deseni ile yapılandırılmıştır. Toplam 22 kişi ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analiz sürecinde betimsel analiz yaklaşımı tercih edilmiştir. Toplanan veriler MAXQDA 2024 ile temalara göre analiz edilmiştir. Afet bölgesinde yürütülen manevi destek hizmetleri kapsamında; dua ve ibadetlerin organize edildiği, moral ve motivasyon sağlayıcı etkinliklerin düzenlendiği, manevi içerikli sosyal hizmet faaliyetlerinin sunulduğu ve yetişkinlere yönelik Kur'an Kursu çalışmalarının gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, MDR hizmeti alan bireyler, yaşadıkları travmalarla başa çıkmada bu desteğin önemli katkılar sağladığını, özellikle uykusuzluk, korku, çaresizlik ve belirsizlik gibi problemlerin hafifletilmesinde maneviyatın güçlü bir kaynak olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca, Manevi danışmanların tutumları, empatik yaklaşımları ve kültürel açıdan uygun dini pratikleri, destek sürecinin etkinliğini artıran temel unsurlar olmuştur. Anahtar Kelimeler: Afet, Depremzede, Manevi Danışmanlık ve Rehberlik, Manevi Destek
Evli bireylerde manevi iyi oluşun bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve yaşam doyumu ile ilişkisinin incelenmesi
Bu araştırma, evli bireylerde manevi iyi oluş ile bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve yaşam doyumu arasındaki karşılıklı ilişkileri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu değişkenlerin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, gelir durumu, çocuk sayısı, çalışma durumu ve evlilik süresi gibi demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma, uygun örneklem yöntemiyle seçilen 403 evli birey üzerinde yürütülmüştür. Nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada, katılımcılara "Kişisel Bilgi Formu", "Üç Faktörlü Spiritüel İyi Oluş Ölçeği", "Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği" ve "Yaşam Doyumu Ölçeği" uygulanmıştır. Veriler Jamovi istatistik programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, manevi iyi oluşun aşkınlık ve doğayla uyum alt boyutlarının, uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve yaşam doyumu ile anlamlı ve pozitif ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Buna karşılık, anomi düzeyinin, uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile pozitif; uyumlu stratejiler ve yaşam doyumu ile ise negatif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır.
Kahramanmaraş merkezli deprem bölgesinde görevlendirilen din görevlilerine göre sahadaki manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi
Bu çalışma, 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli deprem bölgesindeki manevi destek hizmetlerinde görevlendirilen Diyanet İşleri Başkanlığı personelinin katıldığı manevi destek organizasyonunun yapısını anlama, manevi destek hizmetleri kapsamında sahada yürütülen faaliyetleri belirleme, afetzedelerin manevi ihtiyaçlarının nasıl tespit edildiğini, sahada karşılaşılan manevi sorunlar ve bu sorunlara yaklaşım biçimlerini, din görevlilerinin karşılaştıkları zorluklar ve bu zorluklarla başa çıkma süreçlerini, sunulan hizmetlerin etkisi, geliştirme ve iyileştirme çalışmalarını ortaya koyma amacını taşımaktadır. Belirlenen amaç doğrultusunda araştırma, nitel yönteme göre tasarlanmış olup fenomenoloji deseni ile yapılandırılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Toplam 26 kişi ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz yaklaşımı tercih edilmiştir. Verilerin tematik çözümlemesinde MAXQDA 2024 Nitel Veri Analiz Programından yararlanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda; din görevlilerinin bağlı bulundukları müftülükler aracılığıyla gönüllü olarak sürece katıldıkları, AFAD koordinasyonunda bölgelere ulaşıp, diğer yardım kurum ve kuruluşlarıyla iş birliği halinde belirli süreler içinde kendi amirleri tarafından organize oldukları anlaşılmıştır. Afet bölgesindeki manevi destek hizmetleri kapsamında, sahada dua ve ibadet hizmetleri, çadır ziyaretleri, moral motivasyon etkinlikleri, cenaze defin işlemleri, ulaşılamayan köylere manevi sosyal hizmetler, çocuklar için 4-6 yaş Kur'an Kursu faaliyetlerinin gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Çalışma, afet bölgesindeki manevi danışmanlık hizmetlerinin toplum ve birey üzerinde olumlu etkilerini ortaya koymaktadır. Olası afet durumlarında manevi destek hizmeti sunacak personelin manevi yardım becerileri geliştirilmelidir.
Z kuşağı gençlerinin manevi iyi oluşları ile aile içi iletişim stilleri ve Tanrı algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma Z kuşağının manevi iyi oluşları, aile içi ilişkileri ve Tanrı algısı hakkındadır. Araştırmanın temel amacı Z kuşağının manevi iyi oluş düzeyinin aile içi iletişim stilleri ve Tanrı tasavvuru gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek, sonuçlara uygun çözüm önerileri sunmaktır. Araştırmanın evrenini 2000 ve sonrası doğan Z kuşağı katılımcılar meydana getirmektedir. Araştırmanın örneklemini, evrenden gönüllü katılım esas olmak üzere 331 (250 kadın, 81 erkek) katılımcı basit random örnekleme yapılarak oluşturmuştur. Araştırmaya katılan Z kuşağından veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Tanrı Algısı Ölçeği", "İyi Oluşun Spiritüel Göstergesi Ölçeği'' ve "Aile İklimi Ölçeği" uygulanarak toplanmıştır. Araştırma iki aşama olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşamasında, Z kuşağı gençlerin Tanrı algısı ve manevi iyi oluşları ile aile içi iletişim stilleri düzeyleri ortaya konulmuştur. Katılımcıların iletişim stilleri ile Tanrı algısı ve manevi iyi oluş düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığı çeşitli istatistiksel işlemler ile belirlenmiştir. Ayrıca kişisel bilgi formunda katılımcıların cinsiyet, yaş, eğitim durumu, gelir durumu ve çalışma durumu incelenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, Tanrı algısı ile manevi iyi oluş ölçekleri arasındaki korelasyon ve her iki ölçeğin alt boyutları arasındaki korelasyon incelenmiştir.
Diyanet gençlik merkezlerindeki manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi üzerine nitel bir araştırma
Bu çalışma, Manevi Danışmanlık ve Rehberlik hizmeti sunan Diyanet Gençlik Merkezi personeli ve merkeze gelen gençlerle görüşmeler yapmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Manevi Danışmanların MDR yeterlilikleri, alanda yaşadıkları zorluklar, merkezde gençlere sunulan hizmetler, faaliyetlerin içeriği, merkeze gelen gençlerin özellikleri; gençler açısından da gençlerin, merkezi ve merkezde verilen MDR hizmetlerini değerlendirmeleri, hizmetlerle ilgili önerileri, Manevi danışmanlarda bulunması gereken özellikler konusundaki fikirleri analiz edilmiştir. Bu araştırma ile Diyanet Gençlik Merkezlerinde sunulan MDR hizmetlerine katkı sunulması hedeflenmektedir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup fenomenolojik yaklaşımdan faydalanılmıştır. Kütahya İl Müftülüğü Diyanet Gençlik Merkezinde MDR olarak görev yapan 8 personel ve merkezin imkânlarından faydalanan 15 gençle, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler yapılmış, veriler, nitel veri analiz programı olan MAXQDA 2024 kullanılarak analiz edilmiştir. Gençlik Merkezinin gençler arasında revaçta olan bir mekân olduğu, merkezde görev yapan personel hakkında olumlu düşüncelere sahip oldukları ancak mekânı daha çok kütüphane gibi algıladıkları, verilen hizmetlerden yeteri kadar haberdar olmadıkları, MDR alanıyla ilgili özellikle danışmanlık kısmından hizmet alamadıkları tespit edilmiştir. Manevi danışmanların alanda yetkin oldukları, iletişim ve rol model olma noktasında bir problemlerinin olmadığı ancak Psikoloji, Mantık ve Felsefe gibi disiplinlerden faydalanarak kendilerini daha fazla geliştirmek istedikleri görülmüştür. MDR alanının, gençlere daha iyi tanıtılması ve gençlerin bu hizmetlerden daha fazla faydalanabilmesinin sağlanması için Manevi Danışmanların ve Kurumun bu noktada özel çalışmalar yapması gerektiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Genç, Gençlik Merkezi, Manevi Danışmanlık ve Rehberlik, Manevi, Maneviyat
Lise öğrencilerinin öznel iyi oluşu ile maneviyat düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma lise öğrencilerinin öznel iyi oluşu ile maneviyat düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca araştırmada öznel iyi oluş ve maneviyatın cinsiyete, lise türüne ve yaşa göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, lise öğrencilerinin öznel iyi oluşları ile maneviyat düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını belirlemek amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılının 1. döneminde, Eskişehir ilinin merkezinde yer alan Anadolu Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi, Kız Meslek Anadolu Lisesi ve Fen Lisesinde öğrenim gören 10. 11. ve 12. sınıf 1226 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği, Maneviyat Ölçeği ve lise öğrencilerinin demografik bilgilerine ulaşmak için araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22 İstatistik Paket Programında analiz edilmiştir. Araştırmada cinsiyete, lise türüne ve yaşa göre öznel iyi oluş ve maneviyat puanları belirlenmiştir. Buna göre öznel iyi oluş düzeylerinin; erkeklerde kızlara göre daha yüksek olduğu, lise türüne göre farklılığın anlamlı olduğu, yaş düzeyinde farkın anlamlı olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Maneviyat düzeylerinin; cinsiyete göre anlamlı olmadığı, lise türüne göre farklılığın anlamlı olduğu, yaş düzeyinde farkın anlamlı olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına göre öznel iyi oluş ile maneviyat arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmakta ve manevi başa çıkma, manevi yaşantı, manevi hoşnutluk, anlam arayışı, bağlantı ve tabiatla uyum öznel iyi oluşun yüzde 29'unu açıkladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu sonuçlara ek olarak bulgular, ilgili alanyazın bilgileri çerçevesinde tartışılarak öneriler sunulmuştur.
Minnettarlık yönelimli manevi grup rehberlik programının etkililiğinin incelenmesi.
Araştırmanın temel amacı, Minnettarlık Yönelimli Manevi Grup Rehberliği Programı'nın (MYMGRP) minnettarlık dışa vurum, manevi iyi oluş, içsel spiritüellik, anlam duygusu ve huzur üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Samsun ilinde yükseköğretim kredi yurtlar kurumunda bulunan öğrenciler üzerinden oluşturulmak istense de 6 Şubat asrın felaketi sonucunda araştırma evreni Ordu, Kocaeli ve Amasya üniversitesinde öğrenim gören öğrencileri de kapsamaktadır. Yarı deneysel bir tasarım olan ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılarak yapılan çalışmada, MYMGRP uygulanan deney grubu ile müdahale almayan kontrol grubu karşılaştırılmıştır. Deney grubu, yaşları 18 ile 30 arasında değişen (X̅ = 21.55 ± 2.16) 44 üniversite öğrencisinden (5 erkek, 39 kadın) oluşmaktadır. Bulgular, gruplar arasında son testte minnettarlık ifadesi puanlarında belirgin farklar olduğunu göstermiş ve bu da müdahalenin potansiyel etkisini ortaya koymuştur. Deney grubu içinde yapılan grup içi analizler, minnettarlık ifadesi ve içsel spiritüellik düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca deney grubu manevi iyi oluşun çeşitli boyutlarında, huzurla ilgili deneyimler ve anlam algısı dahil olmak üzere gelişmeler göstermiştir. Genel olarak MYMGRP'nin minnettarlık dışa vurum, içsel spiritüellik ve manevi iyi oluş çeşitli boyutlarını etkileme potansiyelini göstermekte ve kişisel gelişimdeki çok yönlü etkisi ve rolü hakkında içgörüler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Grup Rehberliği, Manevi Rehberlik, Minnettarlık Müdahalesi, Yarı Deneysel Tasarım
Narrative terapiye dayalı manevi yönelimli deneysel bir uygulama: Dokuduğum Kilim Gördüğüm Benim
Bu araştırma, Narrative Terapi temelli manevi yönelimli olarak geliştirilen "Dokuduğum Kilim, Gördüğüm Benim" adlı grupla psikolojik danışma programının bireylerin manevi ve psikolojik iyi oluşları üzerindeki etkisini, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni çerçevesinde incelemektedir. Çalışmada, kültürel bir metafor olarak kilim kavramı kullanılmış ve bireyin yaşam öyküsünü motifler aracılığıyla kilime aktarması sağlanarak, bu öyküyü yeniden anlamlandırması ve manevi ve psikolojik iyi oluşunu artırması amaçlanmıştır. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak yürütülmüş ve deney grubuna Narrative Terapi'nin temel tekniklerini içeren bir müdahale programı uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kütahya ilinde lise öğrenimine devam eden ve gönüllü olarak katılım sağlayan 16 genç oluşturmaktadır. Katılımcılar, rastgele seçim yöntemiyle deney (n = 8) ve kontrol (n = 8) gruplarına atanmıştır. Nicel veriler, Manevi Yönelim Ölçeği, İçsel Maneviyat Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği aracılığıyla toplanmış ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Mann Whitney U ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz bulguları, deney grubunun manevi yönelim, içsel maneviyat ve psikolojik iyi oluş düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdiğini ortaya koymaktadır (p < 0.05). Buna karşın, kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Nitel bulgular ise katılımcıların terapi sürecinde içsel farkındalıklarının arttığını, problem hikâyelerini yeniden yapılandırarak manevi ve psikolojik iyi oluşlarını desteklediklerini göstermektedir.
Değer odaklı manevi destek uygulamasının hafızlık eğitimi alan öğrencilerin psikolojik iyi oluşuna etkisi
Manevi danışmanlık, olumsuz yaşantılar, düşünceler karşısında kişilerin anlam arayışında veya bulunduğu durumdan daha olumlu duruma geçiş sürecinde dini/ manevi referanslara dayalı destekleme, yardım ve danışma hizmetidir. Bireyin yaşamını hafızlık eğitim kurallarına göre düzenleyen, disiplinli çalışma gerektiren, neticesi hem dünya hem ahirete dayalı bir eğitim olan hafızlık eğitim sürecinde kişiler manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetine sıkça ihtiyaç duyarlar. Bu araştırmanın amacı, değer odaklı manevi destek uygulamasının hafızlık eğitimi alan öğrencilerin psikolojik iyi oluşunu nasıl etkilediğini tespit etmektir. Araştırma, Kütahya ili Simav ilçesinde merkezde hafızlık eğitimi veren iki Kur'an kursuna kayıtlı 60 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcı grup araştırmaya dahil olmayı kabul eden ve velilerinin araştırmaya katılım izni verdiği gönüllülerden rastgele örnekleme ile oluşturulmuştur. 30 öğrenci deney, 30 öğrenci kontrol grubuna ayrılmış ve deney grubu ile değer odaklı manevi destek oturumları gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öntest- sontest kontrol gruplu deneysel model kullanılmıştır. Araştırma verileri, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Stirling Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği" kullanılarak elde edilmiş ve veriler SPSS 22 programı ile analiz edilmiştir. Katılımcılardan toplanan veriler analiz edildiğinde değer odaklı manevi destek uygulamasının hafızlık eğitimi alan öğrencilerin psikolojik iyi oluşuna olumlu katkı sunabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hafızlık Eğitimi, Manevi Danışmanlık, Maneviyat, Psikolojik İyi Oluş
COVID-19 salgını döneminde lise öğrencilerinin maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
Bu çalışmada, Covid-19 salgını döneminde lise öğrencilerinin maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmada; okul türü, yaş, kardeş sayısı, anne-baba birliktelik durumu, evde çekirdek aile dışında yaşayan bireyler, ailenin maddi durumu, Covid-19 hastalığı geçirme gibi değişkenler ele alınmıştır. Bu çalışmada genel tarama ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Doğan (2015) tarafından geliştirilen "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" ve Şirin (2018) tarafından geliştirilen "Maneviyat Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Kütahya'da öğrenim gören 512 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler bilgisayar paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler betimsel analizler (yüzde, frekans), fark analizleri (t-testi, ANOVA) ve korelasyon kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin maneviyat algılarının yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin maneviyat düzeylerinde cinsiyetine göre kızların lehine fark saptanmıştır. Ayrıca katılımcıların aile birlikteliğinin maneviyat algılarını artırdığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan öğrencilerin psikolojik sağlamlıklarının orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Araştırmada incelenen değişkenlere göre -cinsiyet hariç- öğrencilerin psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında anlamlı fark tespit edilmemiştir. Ayrıca katılımcıların maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları dikkate alındığında lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlıklarını arttırmak için maneviyat düzeylerini arttırıcı faaliyetlerin yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Lise Öğrencileri, Maneviyat, Psikolojik Sağlamlık, Ruh Sağlığı
Ortodoks Hristiyanlıkta pastoral bakım: Türkiye Süryani din adamlarının manevi danışmanlık hizmetleri
Manevi Danışmanlık ve Rehberlik disiplini çerçevesinde, Türkiye'de Süryani din adamlarının pastoral hizmetlerini analiz etmeyi amaçlayan bu çalışma, Ortodoks Hristiyan geleneğindeki pastoral teolojiyi de göz önünde bulundurarak bir çerçeve oluşturmayı hedeflemektedir. Genel anlamda, Hristiyan pastoral teolojisinin Kutsal Kitap ve gelenekten gelen kavramsallaştırmalarının, örneğin poimen (çobanlık) ve koinonia (cemaat) gibi kavramların, Ortodoks Hristiyan geleneğinde de geçerli olduğu görülmektedir. Türkiye'deki gayr-i müslim toplulukların manevi yaşam pratikleri bağlamında, Uygulamalı Hristiyan Teolojisi ve Ortodoks Hristiyan geleneğindeki Pastoral Teoloji kavramlarının doğası üzerine yoğunlaşmaktadır. Özellikle, Türkiye'deki Süryani Hristiyan Ruhban pratiğinde bu teorik kavramların nasıl uygulandığı, Süryani Ortodoks Mardin-Diyarbakır Metropolitliğine bağlı Manastır ve Kiliseler örnekleminde detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışma, akademik bir çerçeve içinde yürütülen derinlemesine bir analiz sunarak, Süryani din adamlarının pastoral hizmetlerinin kökenlerini, teorik temellerini ve uygulamalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye'deki Süryani topluluğunun manevi ihtiyaçlarını karşılamak için pastoral bakımın nasıl yapılandırıldığını ve bu hizmetin etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Ölüm sürecinde manevi danışmanlık ve rehberlik
Ölüm insanın yaşam boyu tecrübe edemeyeceği bir olgudur. Bu nedenle insan tarih boyunca ölümü merak etmiştir. Felsefe, psikoloji ve teolojinin yakından ilgilendiği ölüm konusu hakkında pek çok söz söylenmiştir. Ancak ölüm hala insanlar için bir gizem olarak görülmektedir. Yaşamla birlikte var olan ölüm insana hayatın anlamını ve değerini öğretebilecek en önemli dersi veriyor olsa da birey için ölüm kabul edilmesi en zor durumlardan biridir. Karşılaştığı zor durumlarla birey genellikle kendi başına üstesinden gelememektedir. Bu durumda kendi dini inancı ve manevi değerleri doğrultusunda bir yardıma ihtiyaç duyabilmektedir. Manevi danışmanlık ve rehberlik de bireye ihtiyacı olan bu desteği verebilen bir bilim dalıdır. Ölüm gibi zorlu yaşam durumlarında bireyin yanında olabilen, ölüm refakatinde bulunabilen, ölmekte olan bireye ve yakınlarına yardımcı ve rehber olabilen manevi danışmanlar, bireylere ihtiyaç duydukları profesyonel desteği sunmaktadır. Yakınını kaybetmiş bireylere rehberlik ederken başa çıkma becerilerini artırmasında ve bireyin kendi potansiyelini gerçekleştirmesinde destekleyici olan manevi danışman, yas sürecinde de bireylere rehberlik etmektedir. Ölüm korkusu yaşayan bireylerin ölüm mefhumunu anlamalarına rehberlik ederek bireyin ölümün hakiki manasını keşfetmesinde ona eşlik etmektedir.
Özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin maneviyat ve psikolojik sağlamlık ilişkisi üzerine bir araştırma
Araştırmanın temel amacı özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin maneviyat ile psikolojik sağlamlığı arasındaki ilişkinin ortaya konulmasıdır. Ayrıca özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, anne-babanın mesleği, ailenin gelir durumu, çocuğun özel gereksinim türü, özel gereksinimli çocuğun yaşı gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını inceleyerek, sonuçlara uygun çözüm önerileri sunmaktır. Araştırma örneklemini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Kütahya ilinde özel eğitim okulları ve kaynaştırma programında bulunan öğrencilerin basit random örnekleme yoluyla seçilen gönüllü 360 anne babası oluşturmaktadır. Araştırma nicel yaklaşıma dayalı ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılan anne babalardan veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Maneviyat Ölçeği" ve "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" (KPSÖ) uygulanarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 İstatistik Paket Programı yardımı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik sağlamlık ile maneviyat ilişkisi arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde (r=,214) anlamlı (p<,05) bir ilişki olduğu görülmüştür. Araştırmaya sosyoekonomik değişkenlere göre bakıldığında psikolojik sağlamlık ve maneviyat düzeylerinde farklılaşma ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir.
Hâris el-Muhâsibî'nin Risâletü'l-Müsterşidîn'i bağlamında manevi danışmanlık ve rehberliğe dair temel kavram ve metotları
Bu tez çalışması, İslam düşünce geleneğinin önemli isimlerinden Hâris el-Muhâsibî'nin Risâletü'l-Müsterşidîn isimli eserinin, manevi danışmanlık ve rehberlik bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda hem klasik tasavvufi literatür hem de modern psikoloji yaklaşımları ışığında bireyin nefsî, ruhî ve psikolojik gelişimi karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Eserde yer alan nefis terbiyesi, sabır, şükür, tefekkür gibi başlıklar konu ve bağlamlarına göre üç ana düzlemde toparlanmıştır. Yapılan sınıflandırmalarda yer alan kavramlar hem klasik tasavvufi anlamlarıyla hem de modern psikolojiyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Araştırmada, bireyin psikolojik gelişimi, içsel olgunlaşması ve kendini gerçekleştirme süreci hem İslam düşüncesi hem de çağdaş psikolojik yaklaşımlar temelinde analiz edilmiştir. Özellikle Hümanist Psikoloji, Pozitif Psikoloji ve Bilişsel-Davranışçı Terapi yaklaşımları, Muhâsibî'nin kavramlarıyla mukayese edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, İslamî ilimlerle psikolojik danışmanlık alanı arasında bir köprü kurarak, manevi rehberlik hizmetlerine özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. İnsan ruhunun derinliklerine dair yapılan bu yolculuğun hem akademik hem de pratik alanda özelde manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerine genelde ise psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinde teorik ve pratik katkı sunması amaçlanmıştır.
Z kuşağının maneviyat düzeylerininçeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Kuşak, belirli tarihler arasında doğmuş, bu tarihlerde yaşanan kültürel, toplumsal, ekonomik ve politik olgulardan etkilenmiş birey gruplarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Yalnızca dünyaya gelinen tarihler çerçevesinde kuşağı tanımlamak mümkün değildir, bu süreçte edinilen ortak toplumsal bilinç de kuşakların ayrılmasında önemli rol oynamaktadır. Bu araştırma ile Z kuşağındaki gençlerin maneviyat düzeylerine etki eden değişkenler analiz edilmeye çalışılmıştır. Günümüzde Z kuşağına denk gelen lise ve üniversite eğitimi, bu süreç içinde geçen zaman, gençler için toplumsal bilincin edinilmesinde oldukça önemlidir. Araştırmamız da betimsel bir tasarıma sahip nicel araştırma olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, genel bir tarama modeli kullanılmıştır. Teknik olarak anket tekniği kullanılmış, farklı ekonomik, sosyal ve kültürel sınıflardan gelen 14- 18 yaş aralığında 515 gençle anketler yapılmıştır. Araştırmaya katılanların dinle ilgili tutum ve davranışları, inanç-ibadet-sosyal hayat alanlarında sorgulanmış ve bunlar cinsiyet, yaş, okul ortamları, sosyal medya, aile gibi bağımsız değişkenlerle ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Örneklemimiz sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik çeşitliliği sağlamak amacıyla belirlenmiştir. Okul ortamlarının çeşitliliğine önem verilmiş, Anadolu Lisesi, Özel Anadolu Lisesi, İmam Hatip Lisesi ve Meslek liseleri gibi farklı alanlardan görüşmeciler seçilmiştir. Araştırmamızın sonucunda öğrencilerin maneviyat algılarının genel olarak yüksek bir düzeyde olduğunu göstermektedir. Maneviyatın, öğrencilerin yaşamlarındaki zorluklarla başa çıkmada önemli bir rol oynadığı ve çoğunluğunun yaşamlarında aşkın bir varlığa veya ilaha inandığı belirlenmiştir. Ayrıca, öğrencilerin manevi uygulamalara orta düzeyde katılım gösterdikleri ve hayatın anlamını arama konusunda yüksek bir duyarlılığa sahip oldukları tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, maneviyatın öğrencilerin yaşamlarında önemli bir yer tuttuğunu ve bu konuda çeşitli manevi uygulamalara katılım gösterdiklerini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Aile, Arkadaş, Gençlik, Maneviyat, Okul, Z kuşağı
Mahkûmların maneviyat düzeylerinin incelenmesi (Kütahya denetimli serbestlik örneği)
Suç davranışının kökenleri bireysel, toplumsal ve psikolojik birçok etmene dayanmaktadır ve bu alan, adli psikoloji disiplini içinde önemli bir araştırma konusunu oluşturmaktadır. Modern ceza sistemlerinde hapis cezası, sadece cezalandırmak amacıyla değil, aynı zamanda mahkûmların yeniden suç işlemesini engellemek, toplumu suçlardan korumak, mahkûmların yeniden toplumla bütünleşmelerini sağlamak ve toplumsal normlara saygı duyan bir sorumluluk duygusu geliştirmelerine yardımcı olmak gibi genel ve özel önleyici amaçları da gütmektedir. Bu hedefler, ceza infaz kurumları ve denetimli serbestlik müdürlükleri aracılığıyla eğitim ve iyileştirme faaliyetleriyle gerçekleştirilmektedir. Bu çalışma, mahkûmlar için manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetinin önemini ve sosyal fonksiyonunu belirleyerek doğru ve etkili bir yaklaşımın benimsenmesine ve bu alandaki ihtiyaçların ve beklentilerin karşılanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Kütahya Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde bulunan 311 sanık, şüpheli ve hükümlü üzerinde Mayıs-Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu araştırma, mahkûmların maneviyat düzeylerinin incelenmesini hedeflemektedir. Araştırmada, nicel araştırma desenlerinden biri olan genel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde Şirin (2018) tarafından geliştirilen "Maneviyat Ölçeği" kullanılmış ve elde edilen veriler bilgisayar paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçları, mahkûmların maneviyat algılarının ölçek bağlamında yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, mahkûmlar için manevi destek hizmetlerinin önemini vurgulamakta ve bu alandaki uygulamaların geliştirilmesine katkıda bulunmaktadır.