113
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Geleneksel mimari dil için geliştirilen tasarım grameri: Mardin
Dünyada çok sayına geleneksel mimari örnekleri bulunmaktadır. Bu örnekler derinlemesine incelendiğinde, geleneksek yaşamın kimliğini oluşturan birçok bileşen ve kuralın var olduğundan bahsedebiliriz. Mardin geleneksel dokusu da zaman içinde bu doğrultuda gelişmiş ve günümüzde de bu kimliğini korumaya çalışan tarihi bir mirastır. Ancak bölgede yapılan yanlış ve bilinçsiz müdahaleler, hatalı restorasyonlar ve bölgenin özelliklerini taşımayan yeni yapılaşmalar, bölgede var olan geleneksel dokunun ciddi şekilde zarar görmesine sebebiyet vermektedir. Eski şehirde var olan konutların, bakım zorluğu, çağdaş yaşama koşullarına cevap veremiyor olmaları, bölge halkını gelişmekte olan Yenişehir'e yönlendirmektedir. Ancak bu bölgede bölge halkına sunulan apartman bloklarının, Mardin'in ihtiyaç ve koşulları düşünülmeden, geleneksel dokudan tamamen kopuk gelişmesi, günümüze kadar gelen mimari dilin yok olması tehlikesini doğurmaktadır.Bu tez çalışması kapsamında amaçlanan, kural tabanlı tasarım olan biçim gramerleri formalizminden yararlanılarak, bir tasarım grameri oluşturmaktır. İki aşamalı geliştirilen bu çalışmada, ilk bölüm Mardin geleneksel dokusunu belirleyen, yapıların biçimlenmesinde etkin olan bileşenlerin çözümlenmesinde yararlanılan kavramsal ve biçimsel analiz, ikinci yani sentez bölümünde ise bu bileşenleri kullanarak, oluşturulan tasarım grameri ile bölgeye, yeni, çağdaş bir yerleşim önerisi sunmaktır. Bu amaçla, analiz bölümünde Mardin mimarisinin biçimlenmesinde etkin olan kavramlar irdelenecek ve mekanların bir araya gelişlerindeki mevcut kurallar irdelenerek, informal biçim analizi yapılacaktır. Sentez bölümünde ise, analiz sonucu ortaya çıkan kurallar yeniden yorumlanarak, bölge için sınırsız sayıda konut tipi üretebilecek bir tasarım grameri oluşturulacaktır.Sonuç olarak, geliştirilen ve Mardin geleneksel dokusundan türetilen yeni konut tipolojileri ile, Yenişehir için, bölgede hızla gelişmekte olan apartman bloklarına alternatif, geleneksel dokudan türetilen yeni bir doku önerisi geliştirilecektir.
Geleneksel ticaret dokusu içinde "Kayseri Hançerli Sultan Vakfı Bedesteni"nin koruma sorunları ve değerlendirilmesi
M.Ö. 3500'e dayanan ve M.S. 2000' lere kadar uzanan bir geçmişi olan Anadolu'nun en eski ve en önemli şehirlerinden Kayseri, her dönem önemli tarihi ve ticari gelişimlere sahne olmuştur. Tarihi çağlardan beri uluslararası boyutlara ulaşarak zamanla gelişen ticaretiyle köklü bir ticari yapı geleneğine sahiptir.Selçukluların en önemli ticaret merkezlerin biri olan Kayseri'de çarşılar, şehrin etrafında, sur dışında yer alırken, Osmanlılar döneminde, ticari yapıların hepsi şehir merkezinde, sur içinde yapılmaya başlanarak, Geleneksel Ticaret Dokusu oluşmaya başlamış ve zamanla büyümüştür. 1497'de Kayseri Sancak Beyi Mustafa Bin Abdulhay tarafından ?Kayseri Hançerli Sultan Vakfı Bedesteni? ve etrafındaki 38 dükkan, kapalı çarşının ilk yapısı olarak yaptırılarak ticari dokunun oluşumunu başlatmıştır.Bedestenin önceki vaziyetlerini bildiren birçok vesika, tarihi kayıt vardır. En son 1975'te basit onarımı yapılan yapı hiç ciddi bir onarım görmemiştir.Bedesten ticari doku bütününde çevresiyle ve yapı bazında farklı dönemlerde hem işlevsel, hem fiziksel bakımdan, ihtiyaçlar, istekler ve değişen koşullar neticesinde, değişimler ve onarımlar geçirerek bozulmuştur. Zamanla özellikle işlevsel bakımdan oluşan bu değişimler yapı ve çevresini bakımsız, gidilmeyen bir bölge yaparak bozulmasını hızlandırmıştır. Bu tezde, tüm bunlar, ilk defa detaylıca hazırlanan ?Rölöve çizimlerinde? belirtilmiştir. Bugüne kadar var olan haritaların hiçbirisinde sınırları bile tam belli olmayan bedesten, ilk defa hazırlanan vaziyet planında, çevresindeki ticaret dokusuyla birlikte detaylıca gösterilmiştir.İncelenen belgelerle, yerinde yapılan tespitlerle, ilgili kurumlarla ve çevrenin eski halini bilen kişilerle görüşülüp eksik kalan bilgiler, diğer Osmanlı dönemi bedestenleri incelenip kıyaslanarak yapının farklı dönem restitüsyonları yine bu tez de hazırlanmıştır. Bunlar yapılırken bedestenin günümüzde yok olmuş, vakfiyede geçen çeşme üzerindeki mescidinin kaynaklarda geçen yerinin asıl yeri olmadığı fark edilerek, onunda gerçek yeri kesin ve doğru olarak tespit edilerek, yapının ilk defa hazırlanan restitüsyonunda çizime yansıtılmıştır. Ayrıca bedestenin kuzey bölümünün üzerindeki kubbenin ?dua kubbesi? olduğu ve Kuzey taraftaki asıl orta bölüme açılan kapının üzerindeki kitabenin yerine tam yerleştirilmediği yine ilk defa bu tezde vurgulanarak sebepleri belirtilmiştir.Yine ilk defa detaylıca bu tez çalışmasında hazırlanan restorasyon projesinde, en az müdahaleyle en iyi koruma yapılarak bedestenin gelecek nesillere doğru bir şekilde ulaşması için plan şemasına uygun, orijinal halini bozmadan, canlı tutularak kullanılabileceği içinde birçok birimin bulunduğu bir ?Kültür Merkezi? işlevi verilmesi önerilmiştir. Ayrıca, çevresiyle birlikte düşünülerek etrafı meydan olarak düzenlenerek, restorasyon önerisi çizime yansıtılan bedestenin etrafındaki yapıların işlevi içinde fikirler önerilerek, hem işlevsel hem de fiziki olarak bu bölgenin bütünüyle iyileştirip, canlandırılıp, herkesin gelebileceği bir yer yapılması amaçlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Geleneksel ticaret dokusu, ticaret yapıları, bedesten, Kayseri Hançerli Sultan Vakfı Bedesteni, rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri.
Kentsel açık mekânların kalite açısından değerlendirilmesine yönelik bir yaklaşım: İstanbul meydanlarının incelenmesi
Özellikle son on yılda dünyadaki teknolojik, bilimsel gelişmeler paralelinde kentleşme kavramının yeniden sorgulamasıyla birlikte; kentlerdeki yaşanabilirlik, insanların yaşam kalitesi ve bunun paralelinde kentsel mekân kalitesinin geliştirilmesine yönelik, bu konu üzerinde ciddi araştırmalar yapılmakta, bunların sonuçları araştırma raporları olarak sunulmaktadır. Hatta bazı ülkeler bunu devlet araştırmaları olarak desteklemekte ve programlı bir şekilde bu konunun iyice araştırılması için, konu üzerinde ciddiyetle durmaktadırlar.Bu çalışmada da dünyadaki gelişmeler paralelinde, ülkemizdeki kentsel mekânların, mekân kalitesi bağlamında, gerek tasarımı yeni yapılacak gerekse yeniden düzenlemesi yapılacak kentsel mekânlar (meydanlar ve sokaklar) için, ülkemiz genelinde bu mekânların yenilenmesi ve yeni tasarımlarının uygulanmasında, bu mekânlara yönelik kullanılabilecek, bir öneri model ve mekânsal kalite parametrelerinin belirlenilmesine çalışılmıştır.Bu konu kapsamında birinci bölümde konu ile ilgili hipotezler, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi ortaya konmuştur. 2.bölümde ise mekân kalitesinin tanımı doğrultusunda, mekânın deneyimlenmesi ve algılanması gerekli koşul olduğundan mekân ve algılanması ile ilgili bilgiler verilmiştir.3.bölümde kentsel mekân ve öğeleri tanımlanmış, literatürdeki geçmiş ve günümüz araştırmaları paralelinde detaylı bir şekilde irdelenmiştir. 4. bölümde genel anlamda kalite mekân kalitesi ve kentsel mekân kalitesi nedir araştırılmıştır.5. bölümde bu araştırmalar paralelinde kentsel mekânlar için öneri mekânsal kalite prensipleri, parametreleri ve model sunulmuştur.6. bölümde mekân kalitesinin ölçülmesine yönelik yaklaşım, yöntem ve teknikler üzerinde durulmuş ve bu çalışmada kullanılabilecek yöntem ve teknik belirlenmiştir.7. bölümde çalışma alanlarının seçimi nedenleri ve ölçütleri belirlenmiş, çalışmanın süreci tariflenmiş ve alan çalışmasının sonucunda verilerden elde edilen bulguların sonuçları ve yorumları verilmiştir.8. bölümde ise ulaşılan sonuçların tartışılması ve ileriye dönük bu mekânlara ait yapılacak çalışmalar için önerilerin oluşturulmasına çalışılmaktadır.
Konut ön tasarım sürecinde kural tabanlı bir yazılım modeli: Mardin örneği
Mimari tasarım sürecinde kural tabanlı tasarımın kullanılması, bilgisayar teknolojilerindekigelismeler sayesinde hız kazanmıstır. Tasarımcının bu gelismelerden en iyi sekildeyararlanması için tasarıma oldugu kadar bilgisayar koduna da hakim olması veya bu konudadestek alması yararlı olacaktır. Kural tabanlı tasarımda belli kurallar veya kural setleriyleistenilen kriterlere uygun ürünler elde etmek amaçlanmaktadır. Dolayısıyla ürünler ortaközellikleri olan farklı ürünler olacaktır. Bu yöntemi kullanarak tasarım yapmak için uygunolan yerlerden biri de Mardin'dir. Mardin'in mimari bir dili vardır ve bu dilin kurallarınınbelirlenmesi mümkündür. Bir programcıyla ortak bir çalısma sonucunda kural tabanlı tasarımbazlı bir program gelistirilmistir. Bu program erken tasarım sürecinde tasarımcıya yönelikMardin'e özgü soyut konut plan alternatifleri vermektedir.
İstanbul'daki iki restoranın aydınlatma açısından incelenmesi
Yeme-İçme Mekânları, yemek ve/veya içmek eyleminin gerçekleştirilmesi yanında insanların sosyal etkileşimde de bulundukları mekânlardır. Bu tezin amacı, Yeme-İçme Mekânlarındaki gerek yeme/içme eyleminin gerekse sosyal etkileşimin daha olumlu bir atmosferde gerçekleşmesi için bu tür mekânların yapay aydınlatma tasarımında göz önüne alınması gereken ilkeleri vermek ve İstanbul'da yer alan iki restoranın yapay aydınlatma düzenini incelemek ve öneriler yapmaktır.Bu çalışma, 5 ana bölümden oluşmaktadır.Bölüm 1'de, konuya giriş yapılarak çalışmanın amacı belirtilmiştir.Bölüm 2'de, Yeme-İçme Mekânları ile ilgili tarihçe ve genel özelliklere değinilmiştir.Bölüm 3'te, aydınlatma kriterleri ve Yeme-İçme Mekânlarında göz önüne alınması gereken yönleri ele alınmıştır.Bölüm 4'te, günümüzde sıklıkla kullanılan ışık kaynakları ve Yeme-İçme Mekânları içinde nasıl değerlendirilebilecekleri ele alınmıştır.Bölüm 5'te, Gümüşsuyu/İstanbul'da bulunan ?Pucci Plus Restoran&Cafe-Bar? ve Bostancı/İstanbul'da bulunan ?Günaydın Restoran?, Bölüm 3'te ele alınan kriterler bağlamında incelenmiş ve her iki restoran için, aydınlatmayı iyileştirme amaçlı, Aydınlatma Tasarımı hazırlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Yeme-İçme Mekânları, Restoran, Kafe, Yapay Aydınlatma
Historiyografik bir sorunsal olarak: "Türk evi" (1928-1995)
Tez kapsamında, Türkiye'deki en erken vernaküler konut metni örneklerinden başlayarak 1928-1995 tarih aralığında yazılmış bir grup metnin yapısı analiz edilmiştir. Seçilen metinlerde öncelikle, ?Türk evi? adı verilen, bilindik mimarlık söyleminin arka planında yatan nedenler irdelenmeye çalışılmıştır. Türkiye'nin arka planında, Tanzimat döneminden başlayarak 1950'lere dek geçen süreçte Türk mimarlığı, ülkede hakim olan siyasi atmosfer ve ideolojilerle paralel olarak üretim yapmıştır. ?Türk Evi? metinlerinin yazılmaya başlandığı 1928-1950 tarih aralığında, Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi'nden başlayan bir süreçte, ?Türk evi? adı altında ?milli? bir kategori yaratılmıştır. 1960'lı yıllardan sonra yazılmış metinlerde ise artık ?Türk Evi? kavramının inşaatı tamamlanmış; ?Türk evi?nin varlığından kimsenin kuşkusu kalmamıştır.Tez araştırması süresince, ?Batılılaşma/modernleşme? kavramlarıyla özetlenen ?değişim/dönüşüm? taleplerinin mimarlıkta bir ?kimlik ikilemi?ne yol açtığı görülmüştür. Bu çalışma ise bunun nasıl bir tarihyazım sorunsalı olduğuna ilişkin ipuçları barındırmaktadır.Erken Cumhuriyet dönemi aydınının milliyetçiliği nerede aradığı ya da ?vernaküler? mimarlığın Cumhuriyet'in içinde nasıl konumlandırıldığı gibi sorunsallara farklı açılımlar getirebilmek amaçlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Sedad Hakkı Eldem, milli mimari semineri, milliyetçilik, Türk tarih tezi, Türk sanatı, Türkiye'de mimarlığı tarihselleştirmek, ulusallık/ulusalcılık, yerellik, vernaküler, halk mimarlığı, geleneksel yapım yöntemi, Türk evi plan tipleri, Türk odası, sofa/hayat.
"Kentsel dönüşüm" projelerinde kullanıcı katılımının önemi-Pangaltı örneği
Geçmişte meydana gelmiş politik, sosyal ve ekonomik değişimler insanlar kadar kentleri de etkilemiş, 20.yy. kentleri, kentin ve kentlinin gereksinimlerini karşılayamaz duruma gelmiştir. Nüfusun hızla artması ile kentin mevcut donatıları yetersiz kalmış ve bu donatıların yetersizliği kent sakinlerinin kent merkezlerini boşaltmasına neden olmuştur. Boşalan alanlar el değiştirerek, çöküntü alanlarına dönüşmüş, bu alanların çoğalması ile birlikte kentlerin imajları değişmiştir.1980'lerden günümüze, kentlerin değişen imajlarının yenilenmesi, fiziksel, sosyal ve ekonomik sorunlarının giderilmesi için ?Kentsel Dönüşüm Projeleri? üretilmeye başlanmıştır. Bu çalışma ile söz konusu dönüşüm kavramını açıklamak, Kurtuluş-Pangaltı örneği ile de ülkemizde gerçekleşecek projelerde yerel halk katılımının nasıl sağlanacağını araştırmak amaçlanmıştır.Birinci bölümde, araştırmanın amacı, kapsamı ve araştırmada kullanılan yöntemler anlatılarak konuya giriş yapılmıştır. İkinci bölümde, kentsel dönüşüm kavramı ile ilgili genel bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, Avrupa'da ve ülkemizde gerçekleştirilmiş olan kentsel dönüşüm projeleri, projede rol oynayan aktörler ve uygulamalar başlıkları altında incelenmiştir. Bunun sonucunda; Avrupa ve ülkemizdeki projeler karşılaştırılarak bize ileride yol gösterecek çıkarımlarda bulunulmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, olası bir kentsel dönüşüm projesinin gerçekleştirileceği düşünülen Kurtuluş ? Pangaltı semtinin önemine ve tarihsel gelişimine haritalar üzerinden dikkat çekilmiştir. Son bölümde ise Pangaltı'nın merkezi konumu, ulaşım kolaylığına sahip oluşu ve çevresinde gerçekleştirilecek diğer projelerden etkileneceği için büyük bir dönüşüm potansiyeline sahip olduğu belirtilmiş ve saha analizine yer verilmiştir.Sonuç olarak; bu semtte toplum tabanlı ve bölgenin tarihi konut dokusuna uyum sağlayan bir dönüşümün gerçekleşmesi gerektiğine ve bunun gibi diğer projelerde de yerel halkın katılımına ve halkın sorunlarına önem verilmesi gerektiği vurgulanmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kentsel dönüşüm projeleri, kentsel yenileme, ortaklıklar, yerel halkın katılımı, urban I-II
Mimarlık-moda ilişkisi bağlamında lüks marka mağazaların tasarım ilkelerinin incelenmesi
Yedi bölümden oluşan bu araştırmanın amacı, lüks marka mağaza tasarımında mimariyle moda arasındaki ilişkiyi irdelemektir.Giriş bölümünde araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmektedir.Mağazanın tarihsel gelişiminin tanımlandığı ikinci bölümde, her kronolojik çağın kendi formülünü oluşturduğu pazarlama sürecinin günümüze dek aldığı değişik biçimler tartışılmaktadır.Üçüncü bölümde mağazalar genel sınıflandırmayla ele alınmakta, alışveriş mekânının tesisi ve genel moda perakendeciliği üzerinde durulmaktadır. Mağaza fiziksel alanının özellikleri, müşterilere verilen hizmetler, işletim sistemlerinin tanımlanması, satılan ürünlerin fiyat ve kalitelerinin ele alınması ve yüksek standart mağazaların nitelikleri bu bölümde incelenmektedir.Moda perakendeciliği tanımı, marka genel nitelikleri ve onun hedefleri, insan psikolojisi açısından alışveriş deneyimi, mağaza ortamının insanın alışveriş davranışı üzerindeki etkileri, tüketici davranışı, markaların müşterilerine sunduğu `yaşam biçimi' mesajı, ikon mimarlık, sanatın gelişmesine koşut mağaza mimarisinin etkilenmesi ve işletim sistemleri dördüncü bölümün araştırma konusudur.Beşinci bölümde lüks marka mağazaların kent dokusu içindeki yerini belirleyen ölçütler ve yer seçimi ölçütlerinin ve yakın çevrenin yüksek standartlı mağazaların tasarımına yansıma biçimleri örnekleriyle incelenmektedir.Altıncı bölümde lüks marka giyim mağazaları mimari tasarım ilkeleri açısından incelenmektedir. Mağaza cephesi tasarımı, nitelikleri ve stratejileri, iç tasarım eğilimleri, mekânın fonksiyonel organizasyonu, satış alanlarının nitelikleri ve mekana yansımaları, özel müşteri hizmet alanları, eğlence ve çalışma bölümlerinin tasarımı, mağaza ulaşım düzeni, ürün sergileme yöntemleri, iç grafik / iletişim düzenlemeleri ve aydınlatma bu bölümün alt başlıklarını oluşturmaktadır.Yedinci ve son bölümde lüks marka mağaza tasarımının önceki bölümlerde araştırılan konuları ışığında örnekler incelenerek sonuçları sunulmaktadır.Anahtar kelimeler: Mağaza, lüks mağaza, marka, moda, mağaza cepheleri, vitrin, hizmet, ürün sergileme, mağaza ortamı.
Taraklı'nın fiziksel ve tarihsel dokusu, sivil ve anıtsal mimarlık örnekleri, Hacı Rıfatlar konağı restorasyonu
Taraklı, geçmişi çok daha gerilere gitse de günümüzde korunması gerekli dokusu dikkate alındığında 19.yy. Osmanlı sivil mimarlık örneklerinin yoğunlukta olduğu bir Osmanlı yerleşimidir.Yerleşim, gerek günümüzde işlek bir ticaret yolu üzerinde bulunmaması, gerek gelişim hızının ve nüfus artışının az olması gibi nedenlerle karakteristik özelliklerini büyük oranda koruyarak günümüze değin varlığını sürdürmüştür.Daha önce de çeşitli araştırma ve bilimsel çalışmalara konu olan Taraklı, özellikle son dönemlerde (tez çalışmasının da başlamasına paralel olarak) koruma ve restorasyon çalışmaları açısından büyük mesafe kaydetmiştir.Çalışmada; Taraklı `nın coğrafi özellikleri, jeolojik yapısı, iklimi, tarihsel gelişimi, sosyal, ekonomik, demografik ve fiziksel yapısı, ulaşım durumu incelenmiş, tarihi dokunun fiziksel özellikleri, anıtsal ve sivil mimari örnekleri saptanmış ve Taraklı yerleşiminin merkezinde yer alan üç mahallede envanter çalışması yapılmıştır.Tüm incelemeler sonucunda, çalışma, nitelikli bir geleneksel doku oluşturan Rüştiye Meydanı yakın çevresi ve Hacı Rıfatlar Konağı'nda yoğunlaşmıştır. Bu doğrultuda söz konusu alanda Hacı Rıfatlar Konağı'nın rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Ayrıca projesi hazırlanmış olan Hacı Rıfatlar Konağı'nın restorasyon aşamaları çalışmanın son bölümünde detaylı olarak incelenmiştir.Tüm tespit ve analiz çalışmalarının ardından temel koruma sorunlarının yoğunlaştığı bir noktada tanımlanmasına olanak sağlayan bir örnek olarak Hacı Rıfatlar Konağı'na ilişkin rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır.Tezin süreci içinde hazırlanan restorasyon projesinin uygulanmış olması, tek yapı bazında restorasyon sürecinin detaylı olarak irdelenmesine olanak sağlamıştır.Anahtar Kelimeler: Taraklı, Koruma, Rölöve, Restorasyon.
Raimondo D'Aronco: İstanbul' daki yapılarında cephe biçimlenişi ve detayları
Tez çalışmasının I. bölümü Giriş kısmından oluşmaktadır. Bu bölümde genel olarak tez çalışmasının seçiliş amacı, çalışma konuları ve çalışmada izlenen yöntem ve metodlar hakkında bilgi verilmiştir.II. bölümde, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Batılılaşma dönemi hakkında genel bilgiler verilmiş; batılılaşma dönemi mimarisi ve mimar sorunu üzerinde durulmuştur.III. bölümde, Raimondo D'Aronco'nun yaşamı ve İtalya'daki mimari etkinlikleri ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir. İstanbul'da gerçekleştirdiği tüm tasarımlar ele alınarak, günümüze ulaşan yapılarından cephe nitelikleri bakımından ele alınan tasarımlarla ilgili bir katalog çalışması yapılmıştır. Çalışmanın bu bölümünde araştırma konusu yapılarla ilgili gerekli ölçümler yapılarak fotoğraflar çekilmiştir. Bunlar ışığında rölöveler hazırlanarak katalog çalışmaları yapılmıştır.IV. bölümde, çalışmanın değerlendirme kısmı bulunup kataloglardaki örnekler yardımıyla cephe biçimlenişleri hazırlanan tablolar ve fotoğraflarla açıklanarak benzer ve farklı özellikler tespit edilmeye çalışılmıştır.V. bölümde, yapılan incelemeler ve değerlendirmeler neticesinde D'Aronco'nun İstanbul'da bulunduğu dönemde yaptığı tasarımlar ve mimari tasarım metodolijisi hakkında varılan sonuçlar ortaya konmuştur.Anahtar Kelimeler: Batılılaşma, II. Osmanlı Tarım ve Sanayi Ürünleri Ulusal Sergisi, D'Aronco, Art Nouveau