12 Eylül sonrasında Özal'ın söylemleri doğrultusunda Türkiye'de neoliberalizm

1980'li yıllar, dünya genelinde hem siyasal hem de ekonomik bakımdan önemli değişimlere sahne olmuştur. Türkiye de bu dönüşümden payını almıştır. Askeri darbe ile yönetimin el değiştirmesi, TBMM'nin kapatılıp Anayasa'nın askıya alınması ile kuvvet komutanlarından oluşan Milli Güvenlik Konseyi'nin yasama yetkisini üstlenmesi neticesinde toplumun kendi iç dinamikleri ile gerçekleştirmesi mümkün olmayan bir dönüşüm başlatılmıştır. Sistemin kalıcı olabilmesi için yeni anlayışa uygun kurumlar içeren bir Anayasa hazırlanmıştır. Yeni düzenin yerleşmesinde en önemli unsur ise, neoliberal ekonomi anlayışının kabulü ve kapitalist batının taleplerine uygun tedbirlerin hızla alınması olmuştur. Bu çerçevede 24 Ocak 1980 tarihli kararların uygulanmaya devam etmesini sağlamak için, dönemin başbakanlık müsteşarı Turgut Özal göreve çağrılmış ve ekonomiden sorumlu başbakan yardımcısı olarak atanmıştır. Bu şekilde siyaset sahnesine çıkan Özal, 1983 seçimlerine kurduğu Anavatan Partisi ile katılmış ve TBMM'de çoğunluk elde ederek hükümet kurmayı başarmıştır. Muhafazakâr kimliği ve ABD'de aldığı ekonomi eğitiminin de etkisiyle neoliberal dönüşüm için biçilmiş kaftan olmuştur. Dünya görüşü ve ekonomik düşüncesiyle örtüşen neoliberalizm, Özal iktidarında ülkeye hızla yerleşmiştir. Özal'ın diğer teknokratlardan, siyasetçilerden farkı, sadece karar alan ve uygulayan bir figür olmakla kalmayıp, karizmatik kişiliğinin ve halkla ilişkiler konusunda aldığı profesyonel desteğin de etkisiyle, toplumda o zamana kadar oluşan kalıpların yıkılmasında ve yeni düzene ilişkin kodların yerleşmesinde önemli bir rol üstlenmesi olmuştur. Basınla olan ilişkileri, siyasi çalışmalar dışında da halkla buluşmalarında ortaya koyduğu tavırlar, sözleri ve davranışlarıyla Özal, neoliberalizmin Türkiye'deki kurucusu, temel uygulayıcısı ve adeta reklam yüzü olarak tarihte yerini almıştır.