1242/1826-1827 tarihli Anadolu ve Rumeli Hafaya Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

XIX. asrın başlarından itibaren Osmanlı Devleti'nin idari yapısında kayda değer değişiklikler yaşanmıştır. Bu değişiklikler yalnızca kurumların işleyişini değil, devlet içindeki bürokratik belgelerin düzenlenmesi biçimini de kapsamaktadır. Özellikle Sadaret'te kayıt altına alınan Ayniyat defterleri, bu dönemde merkezi idare ile taşra arasındaki yazışmaların düzenli biçimde belgelemesini sağlamıştır. Üzerinde çalıştığımız defter Osmanlı Arşivinde Bab-ı Ali Evrak odası Ayniyat defterleri (BEOAYN.d) içinde 326 numaraya kayıtlı olup tam adı Anadolu ve Rumeli Hafaya defteridir. Kapsadağı 1242/1826-1827 tarihleri arasında özellikle yeniçeriliğinin kaldırılması sonrasında Rumeli'de yaşanan gelişmeleri, Anadolu ve Suriye'deki isyan olaylarının ve Güney Kafkasya'daki bazı olayları ihtiva etmektedir. Defterini içerdiği belgeler merkezin taşradaki gelişmelere nasıl yaklaştığını, idari kararların iletim süreçlerini, görev atamalarını, halktan gelen talepleri ve devlet içindeki yaşanan sosyal problemlere dair gelişmeler bakımından önemlidir. Bu yönüyle defter, yanlızca devletin işleyiş mekanizmasını değil, taşrada yaşayan halkın ihityaclarını, şikayetlerini ve bunların merkeze nasıl yansıdığını bizlere göstermektedir. Çalışma çerçevesinde oldukça iyi Arapça ve Farsça bildikleri anlaşılan katipler tarafından yapılan yazışmaların transkripsyonu yapılmış ve içeriğin anlaşılması maksadıyla bazı olayların detayı ile tüm belgelerin özeti yapılmıştır.