166 ve 68 numaralı tahrir defterlerine göre XVI. yüzyılda Beypazarı kazası

Ankara'nın 99 km batısında bulunan Beypazarı; Doğusunda Ayaş ve Güdül, kuzey doğusunda Kızılcahamam, kuzeyinde Kıbrısçık ve Seben, batısında Nallıhan, güneyinde Polatlı ve Mihalıççık ilçeleriyle çevrili vaziyettedirYapılan araştırmalara göre, Beypazarı çevresinde sıra ile Hititler, Frigler, Galatlar, Romalılar (Bizanslılar), Selçuklular ve Osmanlılar hâkim olmuşturTürklerin Sultan Alparslan komutasında Anadolu'ya girmesinden kısa bir süre sonra Marmara'ya ulaşmaları ile Beypazarı ilk Türk akıncıları ile karşılaşmıştır. Selçuklu yönetimindeki Beypazarı konum itibarı ile sık sık göç eden Türkmen boylarına yurtluk yapmıştır.Mevcut kaynaklara göre, Beypazarı'na ilk Türk yerleşimi Germiyan oğlu Yakup Şah'ın veziri Dinar Hezar'ın burayı Rumlardan alarak yerleşmesi ile gerçekleşmiştir1530 sayımlarına göre kazada 10 mahalle ve 3 cemaat görünmektedir. Gülhanı, Yakacık, Düz, Yaz, Karacakaya, Beğdepesi, Yenice, Kadı, Ermeniler, Ömerönü diye adlandırılmış olan bu mahallelerden Ömerönü'ne bağlı İnözü, Virancık ve Derbendcik olmak üzere üç cemaat bulunmaktadır.Mahallelerin ve cemaatlerin nüfusunun toplamı 2116 dır.1574 sayımlarına göre kazada bulunan mahalle sayısı 22'ye yükselmiştir. Cemaatlerin sayısı değişmemişken cemaatlerde bulunan kişi sayısında önemli artış meydana gelmiştir.1574 yıllarında Beypazarı'na ait mahallelerde toplam 10934 kişi yaşamaktadır.Yapılan tahrirlerden görünen o ki Beypazarı kazası dini ve sosyal müesseseler açısından azımsanmayacak derecede zengin görünmektedir. 1530 tarihli deftere göre kazada 3 imaret, 2 cami, 4 mescit, 6 imaret, 1 medrese, 2 hamam bulunmaktadır. 1574 yıllarında ise kazada 4 cami ve 15 medrese bulunmaktadır.1530 dan 1574 e kadar bölgenin genel yapısında önemli değişiklikler görülmüştür. Bu süre içersinde kazada bulunan köy sayısı 156 dan 78 e düşmüştür. Fakat köylerde bulunan kişi sayısı 14919 dan 35854 e yükselmiştir. 1574 yıllarında köylerin bazıları kendisine yakın konumda bulunan diğer köylerle birleşmir.