1926-1930 Ağrı isyanları

Dış destekli ve bir teşkilat tarafından yönlendirilen Cumhuriyet tarihinin önemliisyanlarından bir tanesi Ağrı ve yakın çevresinde ortaya çıkmıştır. Ağrı isyanlarının temelindesiyasi Kürtçülük hareketi ve ngiliz kışkırtması yatmaktadır. syanı yönlendiren ise Kürt-Ermeni dayanışmasını temsil eden Hoybun Cemiyetidir. Ağrı isyanı ile ngiltere, Türkiye'yiburalarda uğraştırarak, Ortadoğu'daki hâkimiyetini sürdürmek amacını gütmüştür.ngilizler yeni Türk Devletini zor durumda bırakmak maksadıyla, Ortadoğubölgesindeki çıkarlarına hizmet edecek Hoybun Cemiyeti'nin kurulmasına ön ayakolmuşlardır. Bazı aşiret reisleri ile yapamadıkları yıkıcı ve bölücü faaliyetlerini Doğu veGüneydoğu Anadolu bölgesinde ?Ermenistan ve Kürdistan? hayalini gerçekleştirmek için bubölücü hareket Ermeniler ile beraber yürütülmüştür.Şeyh Sait isyanın ardından birçok Kürtçü lider, kadro ve aşiret reisi Irak, ran veSuriye'ye kaçmışlardır. Bu kişiler legal ve illegal yollarla yürüttükleri faaliyetlerini buülkelere taşımışlar, Kürt Teali Cemiyeti, Kürt Teşkilatı çtimaiye Cemiyeti, Kürt UlusalBirliği ve Kürt Millet Fırkası gibi çeşitli yapılanmalar içerisine girmişlerdir. Bu teşkilatlarınmensupları ngiltere'nin organizatörlüğünde, Ermeni Taşnak Komitesi mensuplarıkullanılmak sureti ile Xwebun-Hoybun teşkilatları bir araya getirilmişlerdir. Ağrı isyanı ilengiltere, Türkiye'yi buralarda uğraştırarak, Ortadoğu'daki varlığını sürdürmek gayretiiçerisindeydi.Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Ağrı'da başlatılan hareketi bastırmak için, 4 yıl askeriharekâtlar yapmış ve 1930 Haziran ayında, Zeylan olayları ile başlayan süreç sonunda isyan14 Eylül 1930 tarihinde sona erdirilmiş ve bölge isyancılardan temizlenmiştir.