2010-2021 yılları arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi çocuk nefroloji bölümünde vezikoüreteral reflü nedeniğle takip edilen 0-18 yaş arasında hastaların değerlendirilmesi

Amaç: Vezikoüretral reflü (VUR) idrarın mesaneden üst üriner sisteme geri kaçışıdır. Altta yatan nedene göre birincil ve ikincil olmak üzere iki gruba ayrılır. VUR'un klinik önemi, VUR'lu hastada enfekte idrarın bakterileri mesaneden böbreğe taşıyarak hastaları akut piyelonefrite yatkın hale getirdiği, bunun da böbrek skarlaşması, hipertansiyon ve kronik böbrek hastalığına yol açabileceği varsayımına dayanmaktadır. Ancak, VUR tanılı hastalarda böbrekte skarlaşmaya etki eden faktörler giderek daha fazla sorgulanmaktadır. Sonuç olarak, VUR'un klinik etkisi ve tedavisi tartışmalıdır. Bu çalışmadaki amacımız 01.01.2010 – 31.12.2021 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs üniversitesi Çocuk Nefroloji bölümünde primer VUR tanısı ile izlenmiş hastaların klinik, laboratuvar, görüntüleme bulguları ile, takip ve tedavi sonuçlarının ortaya konması ve prognoza etki eden faktörlerin saptanmasıdır. Materyal ve Metod: Çalışmada 01.01.2010 – 31.12.2021 tarihleri arasında VUR tanısı ile izlenen 263 hastanın dosyaları geriye dönük olarak incelendi. Çalışmaya 0-18 yaş arası çocuk nefroloji kliniğine başvuran, üriner sistem ultrasonografisi, işeme sistoüretrografisi (VCUG) ve renal kortikal böbrek sintigrafisi (Tc-99m DMSA) yapılmış olan, VCUG'da VUR saptanan primer VUR tanılı hastalar alındı. Bulgular: Çalışmada incelenen 263 hastadan %40,7'si erkek, %59,3'ü kız idi. Hastaların başvuru yaşı ortalaması 3,80 ± 3,80 yıl (ortanca 3,08 yıl), ortalama izlem süresi 3,99 ± 3,23 yıl (ortanca 3,12 yıl) saptandı. Hasta grubumuzda yüksek dereceli reflü tanısı olanlar (150 hasta, %57,03) ağırlıkta idi. Kız hastalarda daha çok düşük-orta dereceli reflü saptanırken (86 hasta, %55,1), erkek hastalarda daha çok yüksek dereceli reflü (80 hasta, %74,8) saptandı. Kliniğimize en sık başvuru nedeni %79,1 ile üriner sistem enfeksiyonu geçirilmesi, ikinci en sık başvuru nedeni ise %17,5 ile antenatal hidronefroz (HN) idi. VUR tanılı hastaların tanı anındaki üriner sistem ultrasonografileri tarandığında yaklaşık yarısında (125 hasta, % 47,5) HN saptandı. Düşük orta dereceli reflüsü olan hastaların %34,5'inde HN varken, yüksek dereceli reflü olan hastaların %57,3'ünde HN saptandı. Yüksek dereceli reflüsü olan hastalarda HN anlamlı derecede yüksekti (p<0,05). Böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesinde glomerüler filtrasyon hızı (GFH) kullanıldı. Erkek hastalarda ve renal skarı olan hastalarda GFH daha düşük saptandı (p<0.05). Renal skarı olan hastalar ile olmayan hastalar karşılaştırıldığında cinsiyet, reflü derecesi açısından istatiksel anlamlı fark tespit edilmedi. Fakat proflaktik antibiyotik kullanmayan hastalarda renal skarlaşma daha fazla idi (p<0.05). Kısaca çalışmamızda reflü derecesi artışı ile GFH azalması ve renal skarlaşma arasında fark tespit edilmedi. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu (TİYE) beklendiği şekilde kız çocuklarda erkeklerden anlamlı derecede fazlaydı (p<0.05). Renal skarı olan hastalarda proteinüri ve hipertansiyon vardı fakat skar olmayan hastalar ile karşılaştırıldığında istatiksel anlamlı fark tespit edilmedi. Tedavi açısından ise hastaların %42,6'sı konservatif izlenirken, %57,4'üne endoskopik ve/veya açık cerrahi uygulandığı, kız hastaların erkek hastalara göre (p=0.032), TİYE olanların olmayanlara göre (p<0.05), renal skarı olanların olmayanlara göre (p<0.05) daha fazla oranda opere edildiği saptandı. Sonuç: Primer VUR tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarına, renal parankimal skara, hipertansiyona, proteinüriye ve glomerüler filtrasyon hızında azalma ile birlikte kronik böbrek hastalığına sebep olur. Çalışmamıza göre GFH renal skarı olan çocuklarda anlamlı derecede düşüktür. Literatürden farklı olarak reflü derecesi artışı ile GFH azalması ve renal skarlaşma arasında ilişki saptanmamıştır. Son yıllarda çok tartışmalı bir konu olan proflaktik antibiyotik kullanımı da incelenmiş olup çalışmamızda renal skarı azalttığı gösterilmiştir. Çalışma grubumuzun daha çok yüksek dereceli reflü hastalarından oluştuğu düşünüldüğünde, özellikle yüksek dereceli reflü hastalarında proflaktik antibiyotik kullanımı uzun dönemde böbrek fonksiyonları için faydalı olabilir. Ayrıca çalışmamızdaki hastaların yaklaşık yarısında ultrasonografide HN saptanmamış olması nedeni ile, VUR tanılı hastalarda renal ultrasonografinin normal olabileceği akılda tutulmalıdır. Anahtar kelimeler: Vezikoüreteral reflü, Renal skar, İdrar yolu enfeksiyonu.