2023 sosyal bilgiler öğretim programında yer alan kök değerlerin sosyal bilgiler ders kitaplarındaki resimlere ve metinlere yansıma durumlarının incelenmesi

Bu yüksek lisans tezi, Sosyal Bilgiler eğitimindeki kök değerlerin analizini gerçekleştirmek amacıyla doküman analizi yöntemini benimseyen bir araştırmayı temsil etmektedir. Araştırmanın ana hedefi, Türkiye'de devlet okullarında okutulan Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki yazılı ve görsel dokümanları, özellikle sabır, saygı, sorumluluk, özdenetim, adalet, dostluk, vatanseverlik, yardımseverlik, sevgi ve dürüstlük gibi kök değerlere ne ölçüde yansıttığını kapsamlı bir şekilde incelemektir. Araştırma süreci, doküman analizi yönteminin detaylı bir uygulanması üzerine odaklanmaktadır. Bu çerçevede, Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki metinler ve görsel unsurlar, doküman analizi ile değerlendirilmiş ve belirlenen kök değerlerin bu dokümanlar üzerinden nasıl temsil edildiği sistemli bir biçimde ortaya konulmuştur. Yapılan doküman analizi sonucunda, Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kök değerlerin %70 oranında yer aldığı görülmüştür. Vatanseverlik, sorumluluk ve saygı kök değerleri, tüm değerlerin %63,3'ünü; adalet, özdenetim ve yardımseverlik kök değerleri, tüm değerlerin %25,5'ini; ve sevgi, dürüstlük, dostluk ve sabır kök değerleri ise tüm değerlerin %11,2'sini oluşturmuştur. Dolayısıyla Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kök değerlerin yoğun bir şekilde işlendiği, ancak bazı değerlere diğerlerine göre daha fazla yer verildiği saptanmıştır. Sosyal Bilgiler ders kitaplarında en çok işlenen kök değerin vatanseverlik (%25,2) olduğu, en az işlenen kök değerin ise sabır (%1,2) olduğu ortaya çıkmıştır.