5018 sayılı Kanun ve 2021 tarihli değişiklikler ile hedeflenenler çerçevesinde Türk bütçe uygulamasının değerlendirilmesi

En basit haliyle bütçeler, devletin gelecek belirli bir dönemdeki gelir gider tahminlerini gösteren belge olarak tanımlanabilir. Bu tanım merkezinde devlet bütçesi, devletin giderleri ile gelirlerinin denkleştirildiği, giderlerin finanse edildiği bir belge olarak değerlendirilebilir. Ancak bütçe hakkı kavramının gelişmesi, sosyal devlet anlayışının yaygınlık kazanması ve kamu ekonomisinin giderek genişlemesi devlet bütçesini sadece bir denkleştirme aracı olmaktan çıkartmıştır. Bütçelerin kazandıkları işlevleri yerine getirebilmesi için bir süreç içinde farklı bütçe sistemleri geliştirilmiştir. Geliştirilen bütçe sistemleri içerisinde en modern olanı ise performans esaslı bütçe sistemidir. Türkiye'de ve birçok ülkede bu sistem uygulanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de uygulanmakta olan bütçe sistemi ile nelerin hedeflendiğini ve mevcut yapının ne ölçüde bu hedeflere hizmet edecek bir biçimde dizayn edildiğini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında, öncelikle bütçe sistemlerinden ve sistemlerin gelişiminden bahsedilmiştir. Yabancı ve yerli kaynaklar incelenmiş ve OECD, IBP gibi kurumların raporları temel alınarak sistemin işleyişinde etkili olan bazı unsurlar tespit edilmiştir. Devamında Türk bütçe sisteminin temel yapısına yer verilmiş ve öncesinde tespit edilmiş unsurların Türk bütçe sistemi içerisindeki yerinden bahsedilmiştir. Çalışmanın son bölümünde 2021 senesinde, yapılan değişiklik ile "program bazlı performans bütçe" veya "performans esaslı program bütçe" isimleriyle uygulamaya konulan bütçe sistemi ile nelerin hedeflendiğine yer verilmiş ve söz konusu unsurların bu hedeflere ne ölçüde hitap ettiği değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucu sistemin, hedeflerin bir bölümüne ulaşmada uygun bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. Ancak 2021 senesinde yapılan değişikliğin hedeflere tam manasıyla ulaşmada yeterli olmadığı ve bazı ek düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır. Bu eksiklikleri gidermeye yönelik bazı önerilere yer verilmiştir.