6360 sayılı Kanun sonrası mahalleleşen kırsal alanlarda belediye hizmetlerinin afet dönemlerinde etkinliği

Türkiye'de yerelleşme politikalarının temel uygulama araçlarını belediyeler, il özel idareleri ve köy yönetimleri oluşturmaktadır. Zaman içerisinde çeşitli dönüşüm ve değişim süreçlerinden geçen belediye yönetimlerinin bir türü olan büyükşehir belediye yönetimleri, 6360 sayılı Kanun ile günümüzdeki yapısına kavuşmuştur. Bu düzenleme sonucunda Türkiye nüfusunun yaklaşık %93,4'ü kentsel alanlarda yaşamaya başlamıştır. Söz konusu kanun ile birlikte şehir toprağına dâhil edilerek mahalle statüsüne dönüştürülen köy birimlerinde yaşayan vatandaşlara sosyal, siyasal ve ekonomik açılardan yeni sorumluluklar yüklenmiştir. İlk olarak 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyesi hizmet alanına dâhil edilen yeni mahalle birimlerine atfedilen sorumluluklara karşılık hizmet sunumunda bir değişikliğin yaşanıp yaşanmadığı, bir değişiklik yaşanmış ise bunun pozitif ve negatif getirilerinin hangi hizmet alanlarında meydana geldiğinin ortaya koyulmasıdır. İkinci olarak, 6360 sayılı Kanun'unla birlikte büyükşehir belediyelerinin, 2023 yılında yaşanan 6 Şubat Kahramanmaraş Depremlerinin tecrübeleri göz önünde bulundurularak, afet yönetiminde üstlendiği rollere ve büyükşehir belediyelerinin afet yönetiminde nasıl bir sorumluluk alması gerektiğine odaklanılmasıdır. 6 Şubat Depremlerinin ana merkezi olan Kahramanmaraş ile Gaziantep örneklemi üzerinden literatür taramasının yanında alan araştırması kısmında nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak veriler elde edilmiştir. Bunun yanında 6360 sonrası büyükşehir belediyeleri (BŞB) için hizmet alanının il sınırlarına çekilmesi hizmette yetersiz sonuçlar doğurması ve afet dönemlerinde de bunun etkilerinin en uzak köy-mahallelere hizmet götürülememesi ile sonuçlandığı gözlemlenmiştir. Diğer taraftan mevzuatta BŞB'lere afet yönetimi konusunda yeterince yetki ve kaynak verilmemesi, sorunun önemli bir diğer boyutunu gözler önüne sermiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda afet yönetimi kapsamında büyükşehir belediyelerine verilmesi gereken yetkilerin, bütüncül hizmet sunumu anlayışıyla belediye yapısına entegre edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.