8. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımda atasözü ve deyimleri kullanma becerileri üzerine bir inceleme

Ana dili eğitimi, bireylerin etkili iletişim kurma becerilerini geliştirmeleri için temel bir araçtır ve bu eğitim, özellikle yazma becerilerinin kazanılmasında kritik bir öneme sahiptir. Yazma eğitimi, bireylerin düşüncelerini açık ve etkili bir şekilde ifade edebilmeleri için gerekli araçları sağlar ve bu süreç, yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesini içerir. Söz varlığı, dilin temel yapı taşlarından biridir ve bireylerin ifade gücünü doğrudan etkiler. Söz varlığını oluşturan ögeler arasında temel söz varlığı, terimler, deyimler, atasözleri, ilişki sözleri (kalıp sözler), kalıplaşmış sözler (vecize), ikilemeler, argo ve jargon bulunur. Yazılı anlatımda, bu ögelerin kullanımı, metnin zenginliğini ve ifade edilen düşüncelerin derinliğini artırır. Deyimler ve atasözleri, dilin renkliliğini ve kültürel derinliğini yansıtan özel bir yer tutar. Bu ögeler, dilin sadece anlam düzeyinde değil, aynı zamanda kültürel ve sosyal bağlamda da zenginleştirilmesine olanak sağlar. Bu noktadan hareketle bu araştırmanın amacı 8. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarında kullandıkları atasözleri ve deyimlerin kullanım sıklıklarını ve anlamlarına uygun olarak kullanıp kullanmadıklarını tespit etmek olarak belirlenmiştir. Bu amaçla hazırlanan çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizine yer verilmiştir. Doküman analizinden önce detaylı bir literatür taraması yapılmıştır. Çalışma grubu olarak Afyonkarahisar Erenler Şehit Ömer Sayar Ortaokulunda 2023-2024 eğitim ve öğretim yılında 8. sınıfta öğrenim gören öğrenciler seçilmiştir. Bu çalışma grubu olay ulaşabilir olması sebebiyle seçilmiştir. 43 öğrenci araştırmanın çalışma grubunda yer almaktadır. Bu öğrenciler 8/A Şubesinde yer alan 11 erkek ve 12 kız öğrenci, 8/B şubesinde yer alan 9 erkek ve 11 kız öğrencidir. Araştırmanın verilerini Erenler köyündeki 8/A ve 8/B sınıfı öğrencilerinin yazdığı metinler oluşturmaktadır Bu metinler, atasözü ve deyimler açısından incelenmiştir. Araştırma toplamda 8 ay boyunca sürmüştür. Çalışma grubundan her ay bir metin yazmaları istenmiştir. Metinlerin konuları araştırmacı tarafından sunulmuş ve katılımcılardan bu konularda ürünler oluşturmaları beklenmiştir. Öğrencilerin çevre şartları, sosyo-ekonomik durumları, içinde bulundukları kuşağın özellikleri düşünülerek tarım, ticaret, aile, hayvancılık, eğitim- öğretim, eğlence, kültür ve teknoloji konularında metinler yazmaları istenmiştir. Bu araştırmada veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. 8. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarında kullandıkları atasözleri ve deyimlerin kullanım sıklıklarını ve anlamlarına uygun olarak kullanıp kullanmadıklarını belirlemek amacıyla hazırlanan öğrencilerin yazma çalışmalarında toplam 19 adet atasözü kullandıkları tespit edilmiştir Bu atasözlerinden 11'i anlamına uygun kullanılırken 9'u anlamına uygun olarak kullanılmadığı görülmüştür. Metinlerde kullanılan deyimlere bakıldığında ise araştırmaya katılan öğrencilerin yazdıkları 8 metinde 276 kez deyim kullandıkları görülmektedir. Öğrencilerin deyim varlıklarının ve bu varlıkları kullanım becerilerinin atasözlerine nazaran daha iyi olduğu rahatlıkla söylenebilir. Bu çalışma, 8. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımda deyim ve atasözü kullanım becerilerinin önemini ve bu ögelerin dil eğitimi içerisindeki yerini vurgulamaktadır. Dil, bireylerin düşüncelerini, duygularını ve deneyimlerini ifade etme yeteneklerinin temelidir ve bu çalışma, yazılı anlatımda söz varlığının zenginleştirilmesinin, özellikle de deyim ve atasözleri kullanımının, öğrencilerin ifade biçimlerini nasıl geliştirebileceğine dair değerli içgörüler sunar. Bu bağlamda, dil eğitimi programlarının, öğrencilere bu önemli dil ögelerini etkili bir şekilde kullanma becerilerini kazandırmak için tasarlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.