Scheduling and routing of chronic dialysis patients in the aftermath of a disaster

Afetlerin, sağlıklarını korumak için düzenli tedavilere ihtiyaç duyan kronik hastalar üzerinde yıkıcı etkileri vardır. Bu çalışmada, bir afet sonrası diyaliz merkezine atanan kronik diyaliz hastalarının çizelgeleme ve rotalama kararlarını desteklemek için etkin, hızlı ve ortak çözüm metodolojileri geliştirilmektedir. Bu problem, bir hastaya servis yapılmasını veya diyaliz merkezinden transfer edilmesini belirlemeyi içerir. Planlama ufku süresince, hastaların ziyaret günleri, seansları ve tedavi yöntemi belirlenmelidir. Her seans için araç rotaları oluşturulmalıdır. Birincil amacın transfer edilen hasta sayısını en aza indirmek olduğu çok amaçlı bir matematiksel model formüle edilmiştir. Hiyerarşik sıralamalarına göre ikincil amaçlar, her gün gerekli araç sayısı toplamını, kısa ve normal tedavi sayısını ve toplam seyahat süresinin toplamını en aza indirmektir. İkincil amaçlar, çözümlerin etkinliğini arttırmaktadır. Kısa tedavi yöntemi transfer edilen hasta sayısını azaltmak için düşünülmektedir. Ayrıca hastaların ziyaret sıklığı uygulanan tedavi türlerine göre farklılık göstermektedir. Bu problemi çözmek için bir yapıcı sezgisel yöntem ve iki mat-sezgisel yöntem önerilmektedir. Sezgisel yöntemler içinde, çözümleri iyileştirmek için çeşitli stratejiler uygulanmaktadır. Mat-sezgisel yöntemlerle daha kısa sürede çözümler elde etmek için hızlı bir yaklaşım önerilmiştir. Sezgisel yöntemlerin performansını değerlendirmek için çeşitli performans göstergeleri sağlanmıştır ve farklı problem özelliklerine ilişkin içgörüler sunulmaktadır. Türkiye'deki bir diyaliz merkezinin gerçek verilerine dayalı sayısal bir çalışma yapılmıştır. Sonuçlarda, her iki mat-sezgisel yöntemde de birincil amaç için aynı değere ulaşılsa bile, çoğu durumda Mat-sezgisel MO yöntemi en iyi çözümleri vermiştir. Sezgisel yöntemlerimiz, afet sonrası ortamda uygulanabilecek etkili çözümler sunmaktadır.