Development of models and solution methodologies for tree of hubs location and arc capacitated hub location problems

Bu tezde, ana dağıtım üsleri (hub) arasında bir ağaç topolojisi gerektiren Çok Atamalı Ağaç Yapılı Hub Yerleşim Problemi (AYHYP) ve ayrıtlar üzerinden geçen akışlara üst limitler getiren Çok Atamalı Ayrıt Kapasiteli Hub Yerleşim Problemi (AKHYP) çalışılmıştır. Her iki problemde de çoklu atama stratejisi kullanılmıştır ve p adet hub yerleştirilerek toplam akış maliyeti en aza indirilmeye çalışılmıştır. Problemler için formülasyon geliştirilmesinde maliyetleri üçgen eşitsizliğini sağlayan tam serimlerin kullanıldığı literatürdeki birçok çalışmanın aksine, her iki problem tam olmayan serimler üzerinde tanımlanmış ve özel bir maliyet ile serim yapısı gerektirmeyen bir modelleme yaklaşımı geliştirilmiştir. Önerilen yaklaşım, gerçek hayattaki hub serimlerinin çeşitli özelliklerini modellemede daha fazla esneklik sağlamaktadır. Önerilen modeller, CPLEX tabanlı dal ve sınır algoritması ve NoRel sezgiseli ile birlikte Gurobi tabanlı dal ve sınır algoritması kullanılarak çözülmüştür. AYHYP için Benders ayrıştırma tabanlı sezgisel algoritmalar ve AKHYP için benzetimli tavlama metoduna dayalı bir sezgisel algoritma geliştirilmiştir. AYHYP ve AKHYP için sırasıyla 500 ve 400 düğüme kadar tam olmayan serimlerde tanımlanan problem örnekleri kullanılarak testler gerçekleştirilmiştir. Test sonuçları, önerilen çözüm metodolojilerinin özellikle büyük örnekler için iyi çözümler bulmada etkili olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Ana dağıtım üssü yer seçimi problemi, ağaç yapılı ana dağıtım üssü yer seçimi problemi, ayrıt kapasiteli ana dağıtım üssü yer seçimi problem, Benders ayrıştırma tabanlı sezgiseller, benzetimli tavlama