Aksaray atmosferi eser element düzeylerinin ve kaynaklarının belirlenmesi

dBu çalışmada, Aksaray Üniversite kampüsünde kurulan bir istasyonda 2019 yılı Temmuz – Aralık ayları arasında boyut dağılımlı PM2,5 ve PM2,5-10 madde örnekleri günlük olarak toplanmıştır. İnce ve kaba fraksiyonda toplanan PM örnekleri eser element kompozisyonu (Na, Mg, Al, Si, S, K, Ca, Ti, V, Cr, Mn, Ni, Cu, Zn, As, Rb, Sb, Ba, Pb) için EDXRF ile analiz edilmiştir. Kaba fraksiyonda ölçülen elementlerin konsantrasyonları Ca için 10651,385 ng m-3 ve Rb için 0,0008 ng/m3 aralığında değiştiği gözlenmiştir. İnce fraksiyonda ise ölçülen elementlerin konsantrasyonları Ca için 9235,568 ng m-3 ve Rb için 0,002 ng m-3 aralığında değiştiği gözlenmiştir. PMF analizinde Aksaray atmosferinde 5 farklı kaynağın etkili olduğu görülmüştür. Bu kaynakların; araç aşınmaları bağlı emisyonlar, odun yanması emisyonları, kontamine toprak parçacıkları, yanma kaynaklı emisyonlar ve yol tozu parçacıkları olduğu belirlenmiştir. Yol tozu parçacıkları %46 ile toplam PM2,5 kütlesine en fazla katkıda bulunan kaynak olarak belirlenmiştir. Bu kaynağı toplam PM2,5 kütlesine katkıda sırasıyla; ısınma amaçlı odun kullanımı (%23), yanma emisyonları (%16), araçlardaki aşınmalardan kaynaklanan emisyonlar (%13) ve son olarak kontamine toprak parçacıkları (%2) izlemiştir.