Aksaray atmosferinde toplanan partikül madde örneklerinde organik karbon ve elementel karbon konsantrasyonlarının belirlenmesi

Atmosferik karbonlar partiküller için önemli bir bileşendir. Atmosferik parçacıklardaki karbon, iki ana kategoride sınıflandırılabilir: Elementel Karbon (EK) ve Organik Karbon (OK). EK ve OK konsantrasyonlarının belirlenmesi, aerosol kaynağı ve türlerinin belirlenmesinde önemli yöntemlerden biridir. EK siyah karbon olarak da bilinir ve bir yanma ürünü olarak atmosfere salınır. Yapısı siyah renkli grafittir. EK'daki karbon, yüksek sıcaklıklarda ortaya çıkan yanma reaksiyonlarından elde edilir ve inert yapısından dolayı pek değişmez. Bu nedenle, hemen hemen tüm EK'nin birincil yanma kaynaklarından atmosfere ulaştığı kabul edilebilir. OK parçası birincil kaynaklar sonucu orta çıkabildiği gibi, diğer yandan bir kısım OK da atmosferdeki fotokimyasal reaksiyonlardan dolayı atmosfere salınabilir ve yüzlerce organik bileşikten oluşur. Partikül OK, temel olarak hidrokarbonlar ve çeşitli oksidasyon ürünleri gibi organik bileşiklerini içerir. OK'nın EK'ya oranı hesaplanırsa, ikincil organik aerosol (IOA) basitçe göreceli olarak basit bir matematiksel yöntemle hesaplanabilir. Atmosferik aerosol, fosil yakıt yakma, biyokütle yakma, yüksek sıcaklıklarda yanma reaksiyonları ve düşük sıcaklıklarda bitki reaksiyonları ve fotokimyasal reaksiyonlar gibi farklı kaynaklara sahiptir. Dolayısıyla, EK birincil insan kaynaklarının bir izleyicisi olarak görünmektedir ve atmosferik reaksiyonlarda inert bir karaktere sahiptir. Öte yandan organik karbon (OK), hem birincil hem de ikincil orijinli çok sayıda bileşik içerir. Önerilen araştırma projesi kapsamında Aksaray İli atmosferinden toplanacak farklı boyuttaki partikül maddede elementel karbon ve organik karbon ölçümleri yapılacaktır. Söz konusu projede Aksaray Üniversitesi kampüsü içerisinde belirlenen bir noktada kaskat impaktör örnekleyicisi ile hem yaz hem de kış sezonu için örnekleme yapılacaktır. Önerilen bu çalışma ile EK izleyici metodu ile ikincil organik aerosol katkısının toplam partikül madde üzerindeki etkisi de ortaya konacaktır. Ayrıca, Aksaray'da ilk defa bir EK/OK veri seti oluşturulmuş olacaktır.