Aksaray ili içme suyu kaynaklarının hidrokimyasal özellikleri ve ağır metal kirliliği açısından değerlendirilmesi

Bu çalışma kapsamında, Aksaray ili içme suyu kaynakları hidrojeokimyasal özellikleri ve ağır metal kirliliği açısından değerlendirilmiştir. Aksaray ilinin su ihtiyacı 3 ana kaynaktan karşılanır. En önemli kaynak Karasu ve Melendiz nehirleri tarafından beslenen Mamasun barajı (% 60) diğer kaynaklar ise Bağlıköy yeraltı suları (% 28) ve Helvadere tatlı su kaynaklarıdır (%12). Bölgede akiferleri temsil eden birimler genel olarak temelde Paleozoyik yaşlı bol kırık ve çatlaklı mermerler, Tersiyer yaşlı genelde kumtaşı ve çakıltaşı ardalanmasından oluşan karasal kırıntılılar ve Kuvaterner yaşlı gevşek kum ve çakıl seviyeleri içeren alüvyondur. İnceleme alanının yıllık ortalama toplam yağış miktarı 342 mm'dir. 1970 - 1974, 1988 - 1993, 1998 - 2008 yılları arasında kalan dönemlerde bölgede yağışlar genel olarak azalmış diğer dönemlerde ise artmıştır. Örneklemeler 1 yıllık süre içerisinde mevsimsel değişimlere göre gerçekleştirilmiştir. Suların fiziksel ve kimyasal parametre değerleri; sıcaklık için 14.7 oC - 18.9 oC, pH için 6.7 - 8.1, elektriksel iletkenlik için 159 - 625 µS/cm, toplam çözünmüş katı madde değerleri için 135 - 602 mg/L arasında değişimmiştir. Sular, CaHCO3, MgHCO3 ve NaHCO3 fasiyes özelliğine sahiptir. Sularda egemen iyon bolluk dizilimleri Ca+2 > Mg+2 > (Na+ + K+) / HCO3- > SO4-2 > Cl- şeklindedir. Suların genel olarak mafik - ultramafik kayaçlarla veya bu kayaçların günlenme süreçleri sonucu oluşmuş sedimanter birimlerle teması sonucu çözebileceği elementlerce (Al, As, Ba, Fe, Mn, Li, Sr) zenginleştikleri belirlenmiştir. Sularda, Dünya Sağlık Örgütü (WHO, 2012) ve Avrupa Birliği (EU, 1998) standartlarının üzerinde As değerleri gözlenirken suların tamamında Al, Ba, Fe, Mn, Li ve Sr değerleri sınır değerlerin altında kalmıştır. Arsenik değerleri 10 örnekte 10 ve 50 mg/L arasında, 2 örnekte ise 50 mg/L nin üzerinde ölçülmüştür. Sular içme suyu olarak kullanıldığında potansiyel risk taşımaktadır. Sular hidrolojik dolaşımları esnasında arseniğin kükürtlü bileşikleri ile olan uzun süreli teması sonucu As'ce zenginleşmiş olabilir.