Allium cepa L. (Amaryllidaceae)'da potasyum bromatın potansiyel toksik etkilerinin araştırılması

Çeşitli endüstrilerde farklı amaçlarla kullanılan katkı maddeleri pek çok sağlık ve çevre sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Bu sorunların çözümü oldukça zaman alıcı ve maliyetlidir. Bununla birlikte ikincil sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle katkı maddelerini kullanmadan önce yapılacak toksisite testleri ön plana çıkmakta ve bu testlerle oluşabilecek sorunlar ön görülebilmektedir. Bu noktadan hareketle, bu çalışmada gıda sektöründe özellikle ekmek üretiminde kullanılan ve insanlara beslenme yoluyla kontamine olan Potasyum bromat'ın (KBrO3) toksik etkileri Allium cepa L. model sistemi üzerine test edilmiştir. Doza bağlı toksik etkiyi araştırabilmek için 25, 50 ve 100 mg/L dozlarında KBrO3 kullanılmıştır. Toksik etki fizyolojik, sitogenetik, biyokimyasal ve anatomik parametreler kullanılarak değerlendirilmiş ve doza bağlı olarak ciddi hasarlar tespit edilmiştir. Sitogenetik parametre olarak test edilen mikronukleus (MN) ve kromozomal anormallik sıklığının 100 mg/L KBrO3 uygulanan grupta kontrol grubuna kıyasla oldukça yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu grupta mitotik indeks (MI) yüzdesinin oldukça azaldığı da tespit edilmiştir. KBrO3 uygulama gruplarında fragment ve yapışkan kromozom oluşumları en sık rastlanan kromozomal anormallik türleridir. Lipid peroksidasyonu göstergesi olan malondialdehit (MDA) düzeyeninin KBrO3 uygulama dozu arttıkça arttığı ve 10 µmol/g FW oranı ile maksimum düzeye ulaştığı tespit edilmiştir. KBrO3 tarafından indüklenen lipid peroksidasyonuna karşı antioksidan enzimlerden katalaz (KAT) ve süperoksit dismutaz (SOD) aktivitelerinin de değiştiği saptanmıştır. Fizyolojik, sitogenetik ve biyokimyasal değişimlerle birlikte A. cepa kök hücrelerinde anatomik değişimlerde saptanmıştır. KBrO3 uygulamasına karşı özellikle nekroz, hücre deformasyonu, yassılaşmış hücre çekirdeği, korteks hücrelerinde madde birikimi ve hücre duvarı kalınlaşması gibi anatomik değişimler saptanmıştır ve bu değişimlerin 100 mg/L KBrO3 dozunda maksimum düzeye ulaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, KBrO3 uygulamasının ökaryotik model bir canlı olan A. cepa hücrelerinde çeşitli toksik etkilere ve anatomik değişimlere neden olduğu ve bu etkilerin doza bağımlı olarak değiştiği tespit edilmiştir.