Ankilozan spondilit hastalarında solunum fonksiyon testleri, hastalık aktivite indeksleri, göğüs ekspansiyon çapı ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Ankilozan spondilit (AS) etiyolojisi kesin olarak bilinmeyen, özellikle sakroiliak eklemler, aksiyel iskelet ve periferik eklemlerde tutulumla seyreden, kronik, inflamatuvar, romatizmal bir hastalıktır. AS'de intervertebral, kostovertebral, kostosternal, sternoklavikular, kostotransversal ve manubriosternal eklemlerin tutulumu, bu eklemlere yakın entezis noktalarında oluşan entezit ve bu eklemlerin ileri dönemlerde ankilozu nedeniyle göğüs kafesi rijit hale gelmektedir. Bu nedenlerden dolayı göğüs ekspansiyonunun azalması sonucu solunum fonksiyon testleri (SFT) incelemelerinde restriktif tipte solunum fonksiyon bozukluğu meydana gelmektedir. Bu çalışmada ankilozan spondilit hastalarında solunum fonksiyonlarının, hastalık aktivite indeksleri, göğüs ekspansiyon çapı ve yaşam kalitesi ile arasındaki ilişkiyi değerlendirilmeyi amaçladık. Çalışmaya Modifiye New York tanı kriterlerine göre Ankilozan Spondilit tanısını alan hastalardan ASAS kriterlerine göre Spondiloartropati kriterlerini karşılayan 19 kadın (%31.1) ve 42 erkek (%68.9) olmak üzere toplam 61 hasta kabul edildi. Çalışmaya kabul edilen 61 hastanın 40'ına (%65.6) SFT yapıldı. Hastaların demografik özellikleri (vücut kütle indeksi, cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, medeni durum, meslek), sigara ve alkol kullanım öyküleri, hastalık süreleri, sistemik hastalık varlığı, ilaç kullanım öyküleri (NSAİİ, DMARD ve anti-TNF-α kullanımı), CRP ve ESH düzeyi, HLA-B27 sonuçları kaydedildi. Hastaların hastalık aktivitesinin belirlenmesi için Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAI) ve Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru (ASDAS), fiziksel fonksiyonlarının değerlendirilmesi için Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI), aksiyal mobilitenin değerlendirilmesi için Bath Ankilozan Spondilit Mobilite İndeksi (BASMI) ve göğüs ekspansiyonu değerleri, yaşam kalitesini değerlendirmek için Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi Anketi (ASQoL), solunum fonksiyonlarını değerlendirmek için ndd Medical Tecnologies marka Easy on-PC Spirometer (Zurich,Switzerland) cihazı kullanılarak ölçülen dinamik solunum fonksiyon testi (SFT) değerleri kullanıldı. Çalışmada hastaların %32.8'inde göğüs ekpansiyonu kısıtlanmış olarak saptandı ve göğüs ekspansiyonu kısıtlanmış olarak saptananların %10.0'u kadın, %90'ı erkek hastalardan oluşmaktaydı. SFT incelemelerinde hastaların %27.5'inde restriktif tipte solunum fonksiyon bozukluğu saptandı ve restriktif tipte bozukluk saptananların %45.4'ü kadın, %54.6'ı erkek hastalardan oluşmaktaydı. Göğüs ekspansiyonu kısıtlanmış hastalarda %50 oranında restriktif tipte solunum fonksiyon bozukluğu saptanır iken, göğüs ekspansiyonu normal olan hastalarda %17.9 oranında restriktif tipte solunum fonksiyon bozukluğu saptandı. Restriktif tip solunum fonksiyon bozukluğu olanlarda %54.5 oranında göğüs ekspansiyonu kısıtlanır iken, normal solunum fonksiyonu olanlarda %20.7 oranında göğüs ekspansiyonu kısıtlılığı saptandı. Hem restriktif tip solunum fonksiyon bozukluğu olanlarda olmayanlara göre hem de göğüs ekspansiyonu kısıtlanmış olanlarda normal olanlara göre BASDAİ skorunun anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü. Ayrıca hem restriktif tip solunum fonksiyon bozukluğu olanlarda hem de göğüs ekspansiyonu kısıtlanmış olanlarda yaşam kalitesinde daha çok bozulma olduğu görüldü. Sonuç olarak; ankilozan spondilit hastalığında göğüs ekspansiyonunun azalması sonucu solunum fonksiyon testlerinde restriktif tipte solunum fonksiyon bozukluğu meydana gelebilmektedir. Hastalarda solunum fonksiyonları değerlendirilirken fizik muayene, hastalık aktivite indeksleri ve solunum fonksiyon test ölçümleri birlikte değerlendirilmeli ve hastanın yaşam kalitesi de göz önünde bulundurularak tedavi stratejileri belirlenip, takipleri yapılmalı.