Antalya ili Muratpaşa ilçesi ilk ve ortaöğretim çağındaki çocuklarda ortostatik proteinüri sıklığının araştırılması

Ortostatik proteinürinin (OP) çocuklarda, özellikle adölesanlarda en sık görülen proteinüri nedeni olduğu bildirilmekle birlikte hastalığın benign karakteri nedeni ile sıklığı hakkında yeterli çalışma bulunmamaktadır; ülkemizde ise, bildiğimiz kadarı ile, çocuklarda ortostatik proteinüri (OP) sıklığı hakkında yapılmış bir çalışma yoktur. Bu çalışmada, Antalya il merkezindeki ilk ve ortaöğretim çağındaki (6-15 yaş arası) sağlıklı çocuklarda ortostatik proteinüri prevalansının saptanması (hangi yaş ve cinsiyette daha sık olduğunun belirlenmesi); vücut kitle indeksi ile ilişkisinin değerlendirilmesi, ayrıca ortostatik proteinüri'li çocuklarda idrarla en fazla ne kadar oranda protein atıldığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Antalya ili Muratpaşa ilçesindeki 124 ilk ve ortaöğretim okulundaki, yaşları 6-15 arasında değişen, toplam 61 bin 92 öğrenci çalışmamızın evrenini oluşturmaktadır. Bu örneklemden, küme örnekleme yöntemi kullanılarak her sınıftan eşit sayıda olacak şekilde, 58 okuldaki 64 sınıf seçilmiştir. Bu sınıflarda bulunan yaklaşık 1500-2500 öğrenci çalışma grubunu oluşturmuştur. Ebeveynlerinden izin alınmayan, kronik hastalığı olan, sürekli ilaç kullanımı olan veya idrar örneği vermek istemeyen olgular çalışmaya alınmadı. Olgulardan, boy ve vücut ağırlığı ölçümleri yapıldı ve takiben idrar örneği alındı. Boy (cm) ve VA (kg) kullanılarak vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplandı; VKİ <5p zayıf, 5-85p normal tartı, 85-95p fazla tartı, >95p ise obez olarak sınıflandırıldı. İlk idrar örneğinde 1+ ve üzeri proteinüri saptanan olgulardan, geçici proteinüriyi dışlamak için, en az 2'şer hafta ara ile, ikinci ve üçüncü kez idrar örneği (günün herhangi bir saatinde) toplandı. Bu örneklerden strip testi ile birlikte idrarda protein ve kreatinin çalışılarak protein/kreatinin (UPr/UCr) oranına bakıldı; proteinüri saptanmayan olgular geçici proteinüri olarak değerlendirildi; proteinüri devam eden olgulardan ise sabah ilk idrar örnekleri toplandı. Sabah ilk idrar örneğinde testinde proteinüri saptanmayan olgulara ortostatik proteinüri tanısı konuldu. Toplam 1701 çocuk çalışmaya alındı; 881'i (%51,8) erkek, ortalama yaşları ise 10,5±0,06 idi. İlk incelemede 64 olguda (%3,7) proteinüri saptandı. Ortostatik proteinüri sıklığı %0,64 olarak bulundu. Ortostatik proteinürisi olan 11 olgunun 8'i (%72,7) kız idi. OP'nin, 11-15 yaş grubundaki çocuklarda, 6-10 yaş grubuna göre daha sık olduğu görülmüştür (%0,63 ve %0,36), ancak istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. OP sıklığının en fazla zayıf grupta olduğu (%1,3), zayıftan obeze doğru gittikçe OP sıklığının giderek azaldığı dikkati çekmekte idi; ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. OP'li çocuklarda ortalama UPr/UCr oranı 0,30±0,23 mg/mg (0,21- 1,30) olarak bulundu. Sonuç olarak, çalışmamızda OP sıklığı nisbeten düşük bulunmuştur. Ancak, yine de asemptomatik izole proteinürisi olan çocuklarda, geçici nedenler dışlandığında, en sık nedendir. Özellikle, 10 yaş üzerinde ve zayıf çocuklarda daha sık olarak görülmektedir. Proteinüri miktarı değişken olup hafif-orta şiddette olduğu gözlenmiştir; masif proteinürili olgular dışında, protein atılımının şiddetine bakarak OP ve persistan proteinüriyi ayırt etmek pek mümkün görünmemektedir