Arapça'da isnadlı yapılar - İsra Sûresi'nin i'râb uygulamaları örnekliğinde

Bu tez, Arap dilindeki isnâdî mürekkebleri, tanımlayıcı ve analitik olarak ele alan bir çalışmayı ve onların Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılmasındaki önemini içermektedir. Bunu da İsrâ Sûresi özelinde, isnâdî mürekkebin kısımlarını, maksatlarını, i'rablarını açık ve faydalı bir şekilde açıklayarak ele almaktadır. Bu çalışma, içinde genel olarak mürekkebleri ve kısımlarını açıklayan bir girişle başlamıştır. Sonra Arapça'daki cümleyi, rükünlerini ve çeşitlerini açıklayan bir tahlille devam edip, ismî isnâdî mürekkeb ile fiilî isnâdî mürekkeb şeklinde ikiye ayrılan isnâdî mürekkebin tarifiyle bitirilmiştir. Birinci bölümde mübtedâ ve haberden oluşan ismî isnâdî mürekkeb ele alınmıştır. Orada mübtedânın durumu, çeşitleri, i'râbı aynı şekilde haber, haberin mübtedâ ile uyumlu olduğu durumlar, haberin teaddüdü, mübtedâ ile haberin cümledeki yerlerinin belirlenmesi, takdîm ile tehir ve hazfedildikleri durumlar açıklanmıştır. Ardından bu mürekkebin, nâsih filler ile nâsih harfler dahil olduktan sonraki durumu ve bu fiillerle harflerin ondaki etkileri incelenmiştir. İkinci bölümde fiil ile fâilden ya da nâib-i fâilden oluşan fiilî isnâdî mürekkeb ele alınmıştır. Orada fiilin tanımı, kısımları, mâzi, muzâri ve emirdeki durumları, bütün fillerin binâ-i'râb, malûm-meçhûl, luzûm-teaddî açısından halleri, bir, iki veya daha fazla mefûle mütaddî olan fiillerin çeşitleri, nasb ve cezm eden harflerin ve şart edatlarının ya da şart edatları dahil olunca onun yerine geçenin muzâri fiile dahil olması ve bu edatların cevaplarının başına "fâ" harfi gelmesi incelenmiştir. Üçüncü bölümde İsrâ Sûresi tanıtılmış, uygunluğu, nuzûl sebebi, adlandırılması, fazileti, maksat ile hedefleri ve konuyla ilgili içerdiği yerler açıklanmıştır. Dördüncü ve son bölümde İsrâ Sûresi'ndeki fiilî isnâdî ve ismî isnâdî şeklindeki iki mürekkeb, uygulamalı ve i'râba dayalı olarak çalışılmıştır. Çalışma en önemli neticeler ve önerilerin olduğu sonuçla bitirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Mürekkebler, Arapça cümle, Fiilî isnâd, İsmî isnâd, İ'râb, İsrâ Sûresi.