Arazi ve arsa düzenlemeleri mevzuatında yapılan değişikliklerin uygulamalar ile irdelenmesi: Konya Meram ilçesi örneği

Yerleşimlerin ve yerleşime açılacak bölgelerin planlı, sağlıklı, sürdürülebilir gelişimini sağlamak amacıyla arazi kullanım ve yapılaşma kararları getiren imar planlarının bütüncül uygulama yöntemi olarak arsa ve arazi düzenlemeleri (AAD) gelmektedir. İmar planlarının araziyle ilişkisini sağlayan AAD, düzenli bir kentleşmenin gereksinimi olan arsaların üretilmesini ve planlamayla bölgenin ihtiyacı olan umumi ve kamu hizmet alanlarının, düzenlemeden kaynaklı meydana gelen değer artışları karşılığında alan eşitliği üzerinden düzenleme alanında bulunan arazi ve arsalardan % 45'e kadar kesinti yapılarak elde edilmesini sağlayan işlemler bütünüdür. Planlamaya ve imar planlarının uygulama yöntemlerine ilişkin mevzuat altyapısını oluşturan 09.05.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3194 sayılı İmar Kanununun, AAD'yi içeren 18. maddesinde 2019 yılında kapsamlı değişiklik yapılmıştır. Bu değişikliğe bağlı olarak AAD yönetmeliği de 2020 yılında "Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik" ile tamamen yenilenmiştir. AAD'de yapılan mevzuat değişikliğinin getirdiği etkilerini analiz edip değerlendirmek amacıyla Konya İli, Meram İlçesinde 3 farklı bölgede, bir adet eski mevzuat hükümlerine göre tescil edilen AAD sahası, yeni mevzuata uygulanmış, iki adet AAD sahası yürürlükteki yeni mevzuat hükümlerine göre tescil edilmiş olup eski mevzuata göre yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca koruma amaçlı imar planı bulunan bölgede bir adet AAD uygulaması üzerinde inceleme yapılmıştır. Çalışma kapsamında, uygulama alanı olarak seçilen AAD sahalarında, düzenleme sahalarının tespit esasları, düzenleme sınırının geçirilmesi, umumi hizmetlere ve kamu hizmetlerine ayrılan yerlerin oluşturulması, düzenleme ortaklık payı oranı esasları, düzenleme ortaklık payından karşılanacak alanların öncelik sıralaması, düzenleme ortaklık payının alınamadığı durumlar, ikinci kez DOP kesintisi yapılabilmesi, kamu tesis alanlarına yönelik kamu ortaklık payı olarak kesinti şeklinde hisselendirme uygulamasının kaldırılması vb. ana başlıklarda yapılan mevzuat değişikliklerinin olumlu ve olumsuz etkileri irdelenmiştir.