Artvin'in Hopa deresi havzasında ICONA modeli yardımıyla güncel erozyon risk durumunun belirlenmesi ve bunun havzanın genel morfolojik özellikleriyle ilişkilendirilmesi

Bu tez çalışmasında; Artvin ili Hopa ilçesinde yer alan Hopa Deresi Havzası'nın (HDH) hidromorfolojik özellikleri Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla belirlenmiş ve ICONA modeli kullanılarak havzanın güncel erozyon risk durumu değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, morfolojik yapı ile erozyon riski arasındaki neden-sonuç ilişkisini ortaya koymak ve bu kapsamda havzanın fiziksel özellikleriyle erozyona hassas alanlarını haritalamaktır. Havzanın morfolojik analizleri için Sayısal Yükseklik Modeli (SYM), Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na (USGS) ait EarthExplorer platformu üzerinden temin edilmiştir. Bu modelden faydalanılarak havzanın sınırları, su akış yönü ve akış birikimi, bakı (yöney), eğim sınıfları ve drenaj ağı gibi temel morfolojik öznitelikler CBS ortamında analiz edilmiş ve ilgili tematik haritalar üretilmiştir. Erozyon risk analizi kapsamında; eğim, jeolojik yapı, toprak koruma durumu, arazi örtüsü ve arazi kullanımı gibi parametreler ICONA modeline entegre edilmiştir. Arazi örtüsü verileri Artvin Orman Bölge Müdürlüğü'ne ait meşcere haritalarından, arazi kullanımı ise CORINE 2018 verilerinden elde edilmiştir. Söz konusu katmanların çakıştırılması ile HDH için potansiyel toprak erozyonu riski haritası oluşturulmuştur. Analiz sonuçlarına göre; havzanın deniz seviyesinden yaklaşık 1868 metre yüksekliğe kadar ulaştığı, hâkim bakının kuzey yönünde olduğu (%35), %20 eğimin üzerindeki alanların havza genelinin %87,5'ini oluşturduğu ve ana drenaj kolu olan Hopa Deresi'nin doğu-batı doğrultusunda aktığı belirlenmiştir. ICONA modelinden elde edilen erozyon risk haritası, HDH'nin ağırlıklı olarak "orta" ve "yüksek" erozyon risk sınıflarında yer aldığını göstermektedir. Elde edilen erozyon risk haritası ile arazi kullanım verilerinin çakıştırılması sonucunda, yüksek erozyon potansiyeli taşıyan alanların çoğunlukla yüksek eğimli ve yüksek rakımlı yamaçlarda yer aldığı ve bu alanların orman örtüsünden çay tarımına dönüştürüldüğü bölgelerle çakıştığı tespit edilmiştir.