Basel III likidite karşılama oranı (LCR) ve sermaye yeterliliği (CAR) oranlarının seçilmiş gıda perkendeciliği sektörü firmalarına uygulanabilirliği ve geleneksel finansal rasyo analiz yöntemi ile kıyaslanması üzerine bir deneme

Bankalar, para ve sermaye piyasasında, fon ihtiyacı olanlar ile fon fazlası olanlar arasında aracı görevi yapmaktadırlar. Fon fazlası bulunan kişi, kurum ve kuruluşlardan toplanan fonlar, fon ihtiyacı bulunan kişi kurum ve kuruluşlara aktarılmaktadır. Bu noktada, fon fazlası olanlara, talep ettikleri anda, paralarını ödemek zorunda olan Bankalar, fon ihtiyacı olan kuruluşlardan ise parayı, aktarıldığın anda kararlaştırılan tarihte geri alacaklardır. Her ne kadar kredinin geri çağırılması, hukuken ve sözleşme bazında mümkün olsa bile, itibari açıdan ilgili banka için büyük sakıncası olduğundan, bu işleme başvurulmamaya çalışılmaktadır. Dolayısı ile bu noktada iki büyük problem baş göstermektedir. Birincisi, vade uyumsuzluğu, ikincisi ise kredi güvenliğidir. Vade uyumsuzluğu, fon arz edenlerin, yatırdıkları fonların vadelerinin, fon talep edenlerin talep ettikleri vadeden kısa olması problemidir. İkincisi ise; verilen kredinin, vadesi geldiğinde ödemesinin yapılamaması veya belirtilen vadeden daha geç bir tarihte yapılması durumudur. Bu iki problem, aslında tek bir noktan, likiditeden, hareket etmektedir. Birinci nokta, bankanın, ikinci nokta ise fon talep eden kişi, kurum veya kuruluşun likiditesini, yani ödeme yükümlülüğünü yerine getirilebilme gücünü ön plana çıkarmaktadır. Finansal krizlerin yayılması, bir veya birden fazla borçlunun borç yükümlülüğünü ifa edememesi sonrasında, finansal kuruluşun likidite yükümlülüğü açısından aciz duruma düşmesi, dolayısı ile kendi borcunu ifa edemez noktaya gelmesiyle, diğer alacaklı finansal kuruluşların da zincirleme olarak batması sonucunda ortaya çıkmaktadır. Finansal krizler, hükümetleri bile zor durumda bırakan noktalara ulaşabildiğinden, finansal kuruluşların ve bunların borç verdiklerinin likit olması durumu son derece önemlidir. Bu önem ülkeler içinde ve ülkeler arasında platformda değerlendirilmektedir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), Basel komitesi, finansal krizlerin çıkmasını ve yayılmasını önlemek amacıyla Basel komitesi adında bir komite toplamıştır. Bu komite bazı kararlar alarak, finansal kuruluşların mali güvenliklerini sağlamayı amaçlamıştır. Mali kriterler, bazı değişikliklerden geçerek günümüzdeki halini almıştır. Bu noktada vurgulanması gereken husus, bu kriterlerin yalnızca finansal kuruluşları bağlamasıdır. Borçluya, finansal kuruluş olmadıkça, herhangi bir zorunluluk vs. getirmemektedir. Finansal kuruluş, fon aktarımı yapacağı kişi, kurum veya kuruluşu seçerken bir takım değerlendirme ölçütleri kullanmaktadır. Mali analiz, kuruluşun, mali durumunu ortaya koymaya çalışan yöntemlerden biri ve büyük firmaların değerlendirmelerinde kullanılan değerlendirme araçlarından en önemlisidir. Bu değerlendirme sonucunda ortaya çıkan, ölçüte göre kredi verilmesi veya verilmemesi kararı alınmaktadır. Bu tezde, finansal kuruluşlara uygulanan, mali güvenlik kriterlerinden, likidite ve sermaye yeterliliği kriterlerinin, firmalara uyarlanması durumunda ortaya çıkacak tabloyu gözler önüne serilmesi amaçlanmıştır. Bu uygulamayı yaparken karşımıza, finansal kuruluş mali tablolarıyla, reel sektör firmalarının tablolarının uyuşmaması problemi çıktı. Bu problemi aşmak için, dönüştürme işlemleri uyguladık. Ayrıca ölçek farkından dolayı, ilgili güvenlik kriterlerinde komite veya ulusal denetim kurullarının, finansal kuruluşlara uyguladığı bazı katsayı ve oranları yumuşatarak kullandık. Bu uygulamayı, reel sektör firmaları arasından finansal kuruluşlara en çok benzediğini düşündüğümüz sektör olan perakende sektörünün, BİST'te yer alan firmalarına uygulayarak, üç firmanın analizi gerçekleştirildi. Mali analiz tekniklerinden oran analizi ile uyguladığımız yöntem karşılaştırıldı.