Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları ışığında müsadere ve mülkiyet hakkı

Devletlerin kamu yararı amacıyla uygulamış olduğu kamulaştırma, devletleştirme, müsadere, elkoyma, vergilendirme gibi işlemler mülkiyet hakkına yönelik yapılan işlemlerdir. Bu işlemlerin uygulanması sebebiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvurular yapılmaktadır. Çalışmamızda mülkiyet hakkına yönelik yapılan müdahaleler sebebiyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvurular neticesinde Mahkemelerin vermiş oldukları karar örneklerini ele aldık. Mahkemelerin bu başvuruları incelerken izlemiş oldukları metoda ve müdahalelerin hangi ilkeler açısından değerlendirildiğine yer verdik. Böylelikle bir ceza hukuku yaptırımı olan müsadere yaptırımının insanoğlunun yaşamının temelinde yer alan mülkiyet hakkına etkisini incelemeye çalıştık. Mahkemelerin yapmış olduğu değerlendirmeler ele alınarak hangi hallerde müsadere veya elkoyma yaptırımlarının ölçüsüz olduğu ile hangi hallerde bu yaptırımların kamu menfaatine yönelik, ölçülü ve uygulanabilir olduğunu tespit etmeye çalıştık. Çalışmamızın amacı doğrultusunda öncelikle birinci bölümde mülkiyet hakkına yer vererek eski tarihlerden günümüze kadar hukuksal metinlerde mülkiyet hakkının nasıl düzenlendiğine ve koruma altına alındığına, sahibine en geniş yetkileri tanıyan bu hakkın kullanılmasının sınırsız ve keyfi olamayacağına, gerektiğinde devletler tarafından kanunlarda belirtilen şartların sağlanması koşuluyla sınırlanabileceğine değinmeye çalıştık. İkinci bölümde Türk Ceza Kanunu'nda bir güvenlik tedbiri olarak düzenlenen müsadere yaptırımını ele alarak bu yaptırımın amacının ne olduğuna, müsadere çeşitleri olan eşya ve kazanç müsaderesine, bu yaptırımın uygulanma şartlarına, karar mercilerine, müsadere muhakemesine ve bu kurumun benzer kurumlarla karşılaştırmasına yer verdik. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkı ihlaline ilişkin yapılan bireysel başvuruları incelerken izlemiş oldukları yöntem ile müdahalelerin hukukilik, meşru amaç ve ölçülülük ilkeleri yönünden değerlendirmelerine ve nihayetinde uygulanan yaptırım nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yapılan başvurularda mahkemelerin vermiş olduğu karar örneklerine yer verdik.