Babürlü tıbbı: Hastalıklar, tedaviler ve hekimler

16. yüzyılda Hindistan bölgesinde kurulan Babürlü Devleti, tıp bilimine önemli katkılarda bulunmuş, yerel tıp anlayışlarını İslami tıbbî geleneklerle zaman içerisinde sentezleyerek geliştirmiştir. Bu doğrultuda, Babürlü Devleti'nin tıbbî gelişimi ve uygulamalarının yanı sıra hekimlik anlayışı ve hekimleri ele alınıp; konunun daha iyi anlaşılması açısından İslamiyet öncesi Türkistan tıbbı ve Babürlü öncesi Hindistan'daki tıbbın gelişimi kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Tarihsel bir bakış açısıyla kaleme alınan bu çalışma, Babürlü Devleti döneminde tıp anlayışını yalnızca dönemsel bir inceleme olarak değil, birbirinden farklı kültürlerin buluştuğu ve sentezlendiği bir tür tıp tarihi örneği olarak nitelendirilebilir. Bu doğrultuda çalışmanın ilk bölümünde İslamiyet öncesi Türkistan tıbbı incelenerek dönemin hastalıkları, tedavileri ve hekimlik anlayışı izah edilmiştir. Sonrasında ise Babürlü Devleti öncesi Hindistan'da tıbbî gelenekler incelenmiş, Āyurveda ve Unani Tıbbî gelenekleri hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Çalışmanın asıl konusunu teşkil eden üçüncü ve dördüncü bölümlerde ise Babürlü döneminde Unani tıbbının durumu, Babürlü hükümdarları dönemi meydana delen tüm tıbbî gelişmeler, yaygın görülen hastalıklar ve tedavilerin yanı sıra ünlü Babürlü hekimleri incelenerek izah edilmiştir. Bu bilgiler ışığında Babürlülerin hem Orta Asya'daki Türk tıp geleneklerinin hem de Hindistan'daki mevcut uygulamaların yanı sıra İslami tıp anlayışı olan Unani tıp geleneğinin bir araya geldiği özgün bir tıp anlayışı ortaya çıkardıkları anlaşılmaktadır. Türk, İran ve Hint kültürünün senteziyle oluşan Babürlü tıp geleneği devlet aristokrasisi içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, 1526 yılında kurulan ve 1858 İngiliz işgaline kadar varlığını sürdüren bir Türk Devleti olan Babürlü Devleti döneminde yaşanılan tıbbî gelişmeleri, hastalıklar ve bu hastalıkların tedavileri için geliştirilen yöntemleri ve hekimlik anlayışını izah etmektir. Çalışma Babürlü Devleti döneminde Hindistan coğrafyasında yaşanmış hastalıkları, tedavi yöntemlerini ve diğer tıbbî gelişmeleri tarihsel kaynaklar doğrultusunda inceleyip değerlendiren nitel bir araştırmadır.