Bankacılıkta vade riski ile karlılık ilişkisi analizi: Türk bankacılık sektöründe bir uygulama

Bankaların karşı karşıya olduğu risklerden biri olan likidite riski, bankaların aktifinde yer alan varlıklar ile pasifte yer alan yabancı kaynakların vadelerinin farklı olmasından kaynaklanmaktadır. Bankaların yükümlülükleri olan mevduatlar ile varlıkları olan krediler arasında vade uyuşmazlığı vardır. Çalışmanın amacı; krediler ile mevduatların vade uyuşmazlığından kaynaklanan likidite riskinin bankaların karlılıklarını nasıl etkilediğini araştırmaktır. Araştırma özellikle, vade uyuşmazlığının en iyi göstergesi olan "3 aya kadar net likidite açığı" değişkeninin banka karlılığı üzerindeki etkisine odaklanmaktadır. Türkiye'de faaliyet gösteren 19 ticari bankanın 2003-2023 yılları verilerinin kullanıldığı çalışma, iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada, üçer aylık bankacılık sektör verileri kullanılarak basit doğrusal regresyon analizi yapılmış ve kısa süreli likidite açığının net faiz gelirleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. İkinci aşamada ise; sermaye yeterliliği, bilanço yapısı, aktif kalitesi ve likidite değişkenlerinin karlılık üzerindeki etkileri panel veri analizi ile incelenmiştir. Araştırmanın en önemli bulgusu, kısa süreli likidite açığı ile karlılık arasında güçlü bir pozitif ilişki olmasıdır. Bankaların likidite riski arttıkça yani daha yüksek likidite açığı oluştukça karlılıklarının da arttığı görülmüştür. Ayrıca bankaların güçlü sermaye tabanına sahip olmalarının da karlılığı artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın diğer bir sonucu ise donuk alacakların artmasının karlılığı olumsuz etkilediği yönündeki bulgudur.