Baraj gölü kültür gökkuşağı alabalıklarında (O. mykiss, W.) patojen bakterilere probiyotiklerin antagonistik etkisi

Gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) yetiştiriciliği yurdumuzda ve dünyada karadaki akarsular üzerine kurulan balık çiftliklerinin yanı sıra baraj göllerinde ve denizdeki kafes ünitelerinde yoğun olarak gerçekleştirilmekte olan önemli bir faaliyet koludur. Ancak yoğun üretim, stres ve yetersiz ortam koşulları nedeniyle bu balıklarda görülen bakteriyel hastalıklar zaman zaman ciddi ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Patojen bakterilerin direnç kazanması nedeniyle bu hastalıkların kontrolünde ve tedavisinde antibiyotikler yerine probiotik kullanımı gittikçe önem kazanmaktadır. Bu yüksek lisans tez çalışmasında, Samsun ili Derbent Baraj Gölü'nde ağ kafeslerde yetiştiriciliği yapılan gökkuşağı alabalıklarında görülen patojen bakterilerin biyokimyasal özelliklerinin konvansiyonel bakteriyolojik yöntemlerle tespitinin yanısıra izole edilen bakterilerin DNA izolasyonu ve PZR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) tekniğiyle moleküler düzeyde teşhisinin yapılması amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışma kapsamında; probiyotik olarak kullanılan Bacilus subtilis ve Lactobacillus rhamnosus patojen bakterilere karşı in-vitro koşullardaki antagonistik etkisi de araştırılmıştır. 2017 yılı nisan-ekim ayları arasında gerçekleştirilen 5 adet saha örnekleme çalışmasında çeşitli hastalık belirtileri gösteren 25 adet gökkuşağı alabalığı incelenmiş olup, bu balıkların karaciğer, böbrek ve dalak gibi iç organlarından TSA besiyerine bakteriyolojik ekimler yapılmıştır. İzole edilen bakteriler rutin biyokimyasal testler, hızlı tanı kitleri, 16S RNA dizileme ve türe özgü PZR yöntemleri ile identifiye edilmiştir. Çalışma boyunca hasta balıkların iç organlarından, 47 adet Lactococcus garvieae izolatı, 10 adet Citrobacter freundii izolatı, 8 adet Hafnia alvei izolatı, 2 adet Bacillus gibsonii izolatı, 1 adet Frigoribacterium faeni izolatı ve 1 adet Sphingomonas echinoides izolatı izole ve identifiye edilmiştir. Çalışmada patojenlere karşı antagonistik etkisi incelenen bakterilerden B. subtilis'in saha örneklerinden izole edilen L. garvieae, F. faeni, B. gibsonii ve S. echinoides üzerinde etkili olduğu gözlenirken, C. freundii ve H. alvei üzerinde ise etkili olmadığı tespit edilmiştir. Buna karşın, diğer bir probiyotik bakteri olan L. rhamnosus suşunun ise hasta balıklardan izole edilen patojen bakterilerden hiçbirine karşı antagonistik etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak; bu çalışma ile ülkemizdeki gökkuşağı alabalıklarından izole edilen patojen bakterilerin tanısında moleküler yöntemlerin rutin biyokimyasal yöntemlere kıyasla daha duyarlı oldukları bir kez daha ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen veriler sonucunda, B. subtilis gibi probiyotik bakterilerin alabalıklardaki patojen bakterilere karşı etkisi ortaya konmuş olup, uygun probiyotik kullanımının hastalıkların önlenmesi ve mücadelede etkili olduğu bir kez daha gösterilmiştir. Bu tip uygulamaların artması ile yetiştiricilik sektöründeki bilinçsiz antibiyotik kullanımının azaltılmasına bağlı olarak da balık, insan ve çevre sağlığına olumlu katkıda bulunulacağını öngörmekteyiz.