Bariatrik cerrahi sonrası bireylerin iştah kontrolü, hedonik açlık durumu ve diyet kalitesinin değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, bariatrik cerrahi operasyonu geçirmiş bireylerin iştah kontrolü, hedonik açlık durumu ve diyet kalitesini değerlendirmektir. Çalışmaya, Gaziantep Anıl Özmutlu Özel Genel Cerrahi Muayenehanesi'nden bariatrik cerrahi operasyonu sonrası en az 6 ay en fazla 4 yıl süreyle izlenen 18-64 yaş arası 50 hasta (42 kadın, 8 erkek) dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, bariatrik cerrahi türleri ve sağlık durumları bir soru kâğıdı ile sorgulanmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından alınmış, ameliyat öncesi vücut ağırlıkları ise hasta izlem dosyasından kaydedilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin fiziksel aktivite durumlarını belirlemek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kısa formu uygulanmıştır. Bireylerden geriye dönük ard arda alınan 3 gün 24 saatlik besin tüketim kayıtları ile beslenme durumları değerlendirilmiş ve Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI-2015) puanları hesaplanmıştır. Ayrıca bireylerin hedonik açlık durumları ve iştah kontrollerini belirlemek için Duygusal İştah Anketi (DİA) ve Besin Gücü Ölçeği (BGÖ) uygulanmıştır. Bireylerin vücut ağırlığı ve BKİ değerlerinin cerrahi öncesi ve şu anki ortalamaları karşılaştırıldığında cerrahi sonrasında her iki değerde anlamlı bir şekilde azalma tespit edilmiştir (p<0.05). BKİ sınıflamasının her grubunda olumsuz DİA puanları olumlu DİA puanlarından daha yüksek bulunmuştur (p>0.05). Erkeklerin BGÖ puanı kadınlara göre belirgin düzeyde daha fazla bulunmuştur (p˂0.05). Enerji ve besin ögesi alımları incelendiğinde enerjinin karbonhidrat, protein ve yağdan gelen yüzdeleri erkeklerde kadınlara göre daha fazla bulunmuştur (p>0.05). Mikro besin ögesi alımları incelendiğinde E vitamini (mg), tiamin (mg), riboflavin (mg), demir (mg), çinko (mg), kalsiyum (mg), fosfor (mg), sodyum (g) ve magnezyum (mg) alımlarında anlamlı bir farklılık saptanmış olup erkeklerin alımları daha fazla bulunmuştur (p<0.05). Toplam Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI-2015) puanları değerlendirildiğinde kadınların puanlarının erkeklerden daha yüksek olduğu ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür (p>0.05). Bariatrik cerrahi sonrası hastaların ileriki dönemlerde geri vücut ağırlığı kazanımının engellenmesi için ameliyat sonrası iştah kontrolünün sağlanması, sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandırılması ve beslenme kalitelerinin iyileştirilmesi bu hasta grubunda oldukça önemlidir. Bu nedenle multidisipliner bir yaklaşımla; cerrahi öncesi ve sonrası hastalara eğitimler verip bilgilendirerek cerrahi sonrası bireylerin yaşam tarzında değişiklik sağlamasına yardımcı olunmalıdır.