Basınçlı kaplarda oluşan risklerin Bow-tie modeli ile analiz edilmesi

Teknolojinin çalışma hayatında getirdiği büyük devrimler, dünyadaki toplumsal refahı ve gelişimi için katkı sağlarken bir yandan insanoğlunun yaşamına ve bulunduğu iş ortamına yönelik oluşturduğu tehditleri beraberinde getirmiştir. 18. Yüzyılda enerji kaynaklarının makinelerle birleşmesiyle başlayan makineleşme çağı, o zamandan bu yana çeşitli etkenlere ve dış faktörlere bağlı birçok ''İş Kazasına'' sebebiyet vermişlerdir. Yaşanan kazaların artması küresel sorunlar olarak nitelendirilmiş ve engelleyici tedbirlerin alınması gerekliliği zorunlu hale gelmiştir. İş kazalarının yaşanmasında yangın, patlama, sızdırma gibi risklerle karşılaşılan basınçlı kaplarda, günümüzde birçok iş güvenliği tedbirleri uygulanmaktadır. Alınan tedbirler çalışanı koruyup, çalışan ortamın güvenliğini sağlarken yaşanabilecek iş kazalarının önlenmesinde etkili olmuştur. Fiziki tedbirler ve eğitimlere ek olarak iş güvenliği sorumlularınca çalışma sahası özelinde yapılan risk analizleri de kazaların azalmasına, çalışan ve işvereni olası kaza senaryolarına karşı sürekli duyarlı kalmalarına katkı sağlamıştır. Yapılan bu çalışma; sosyal ve iş hayatımızın her noktasında yer alan ''Basınçlı Kapların'' üretiminden kullanım sahalarına kadarki olan süreci, kullanımında oluşabilecek tehditleri, olası sonuçları ve bunları engelleyici unsurları çalıştıran bir metot olan Bow-tie risk analiz modeli (Papyon modeli) üzerine literatür taramasını ele almaktadır. Bu risk modellemesinin ana tehlikesi olarak ''Sıcak Su Kazanın Patlaması'' olayı belirlenerek analiz çalışması yapılmıştır. Bow-tie risk modellemesinin kritik olayı ele alarak varacağı olası sonuçları ve özellikle hasarı/şiddeti azaltıcı engelleyici bariyerler içeren bir analiz olması, tez çalışmasının da ele aldığı basınçlı kaplar gibi risk içeren, bakım ve kontrollerinin sürekli düzenli olarak takip edilmesi gereken, insan ve makinelerin iç içe çalıştığı tüm sahalarda etkili bir analiz metodu olduğu anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: İş güvenliği ve sağlığı, basınçlı kaplar, bow-tie risk analizi, iş kazaları, kazan patlaması