Bazı ilaç etken maddelerinin lipaz enzimi üzerine inhibisyon etkisinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, lipaz enzimi aktivitesine bazı ilaç etken maddelerinin inhibitör ve aktivatör etkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Lipazlar (Triaçilgliserol açilhidrolaz; EC 3.1.1.3), triaçilgliserollerin hidrolizini katalizleyerek di- ve monoaçilgliserollere ve gliserole dönüştürme, lipid-su ara yüzeyinde triaçilgliserolleri hidrolizleme, susuz ortamda ise ester bağlarını sentezleme yeteneğine sahiptirler. Lipaz enziminin lipolitik aktivitesinin enzim lipid ara yüzeyinde gerçekleştiği bilinmektedir. Son yıllarda dünya genelinde ve ülkemizde ciddi bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkan obezite hipertansiyon, şeker hastalığı (Tip II -diabetes mellitus), safra kesesi taşları, solunum fonksiyon bozuklukları ve kanser gibi birçok hastalığın oluşumuna öncü olduğu bilinmektedir. Obezite, beslenme şekli ve egzersize bağlı klasik yöntemlerle tedavi edilmeye çalışılmaktadır. Fakat kaybedilen kilolar bir süre sonra tekrar geri alınmaktadır. Bundan dolayı diyet, hayat tarzı değişiklikleri ile verilen kiloların uzun sürede korunmasına yönelik farmakolojik tedaviler önerilmektedir. Bu sebeple kullanılan orlistat, gastrointestinal lipazları inhibe eder ve yağ asitlerinin ince bağırsaktaki emilimini azaltarak kalın bağırsak yolu ile vücuttan atılımını sağlamaktadır. Bu mekanizma ile beraber pankreatik lipaz inhibitörleri vücutta yağların depolanmasını engelleyerek ve kilo kaybını gerçekleştirmektedir. En önemli lipaz inhibitörleri orlistat ve onun hidrojenlenmiş türevi olan lipstatindir. Yapılan bazı çalışmalarda flavonoid, hesperedin, stilben, kateşin ve terpenoid türevleri gibi doğal kaynaklı bileşenlerin de lipaz inhibitörü olarak kullanılabileceği görülmüştür. Bunun yanında, doğal kaynaklı lipaz inhibitörlerinin hızlıca taranması amacıyla kromatografik tekniklerle birleştirilmiş biyootografik yöntemler, çok sayıda bileşenden oluşmuş doğal kaynaklı ekstrelerin her bir bileşeni için pankreatik lipaz aktivitesini kalitatif olarak gösterebilmektedir.