Bazı Trichoderma pers. türlerinin Antep fıstığında Rhizoctonia solani Kühn.'nin neden olduğu kök çürüklüğü ve bitki gelişimi üzerine etkinliğinin araştırılması

Tarımda kullanılan kimyasal pestisitlerin sebep olduğu çevre kirliliği, kalıntı sorunları ve toprak patojenlerinin kimyasal mücadelesinin zor olması gibi sebeplerden ötürü, bitki hastalıklarıyla mücadelede alternatif yöntemler araştırılmaktadır. Biyolojik mücadele kimyasal mücadeleye karşı alternatif olarak geliştirilmiş bir yöntemdir. Trichoderma türleri biyolojik mücadelede en fazla kullanılan antagonist olduğu bilinmektedir. Doğada hemen hemen tüm toprak ve doğal habitatlarda ve özellikle organik madde içeren alanlarda bulunmaktadır. Bitki patojenlerine karşı mikoparazitizm, antibiyotik üretimi, yer-besin için yarışma ve bitkide gelişimi teşvik etme şeklindeki mekanizmaları bulunmaktadır. Bu çalışma Siirt Üniversitesi Fitopatoloji Laboratuvarında 2022-2023 yıllarında yapılmıştır. Trichoderma türlerinin Rhizoctonia solani patojenine karşı etkinliğini belirlemek amacıyla laboratuvarda, uçucu metabolitler yoluyla ve ikili kültür yöntemiyle etkinliği belirlenmiştir. Yine patojenle yapay bulaştırılmış saksı toprağında antagonistlerin etkinliği araştırılmıştır. Ayrıca temiz toprak uygulamaların bazı gelişim parametreleri de araştırılmıştır. Bunun sonucunda uçucu metabolitler yoluyla Trichoderma sp.FT1 izolatının %33.88 oranıyla patojeni en fazla engellediği bunun yanı sıra ikili kültür yöntemiyle yapılan uygulamada ise Trichoderma harzianum TUZ16 izolatının patojeni %70,97 oranında engelleyerek güçlü hiperparazit özelliği gösterdiği tespit edilmiştir. Daha sonra saksı çalışmalarında bu antagonistlerin Rhizoctonia solani 'ye karşı etkinliği araştırılmıştır. Rhizoctonia solani patojeninin hastalık şiddeti %75,00 olarak belirlenmiş ve bu patojeni sırasıyla Trichoderma harzianum TUZ16 (%66,66), Trichoderma virens İB1 (%60,00), Trichoderma viride VG18 (%56,66) ve Trichoderma sp. FT1 (%43,33) oranıyla baskıladığı belirlenmiştir. Ayrıca bu türlerin fıstık bitkisinde, yaş, kuru ağırlık, boy gibi gelişim parametreleri üzerine etkileri de tespit edilmiştir. Bitki kök uzunlukları dikkate alındığında en iyi gelişim gösteren antagonistin T. harzianum TUZ16 olduğu, gövde uzunlukları dikkate alındığında ise en iyi gelişimin Trichoderma sp. FT1 izolatında olduğu tespit edilmiştir. Yaş ve kuru ağırlıklara bakıldığında ise T. harzianum TUZ16 en iyi gelişim gösteren izolat olduğu tespit edilmiştir. Böylece Antep fıstığında kök çürüklüğüne neden olan Rhizoctonia solani 'ye karşı biyolojik mücadele yapılmıştır.