Betonarme binaların yapısal davranışına çarpışma etkisinin incelenmesi: 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri üzerine bir inceleme

Deprem sırasında, bitişik nizam binaların farklı dinamik özellikleri nedeniyle faz farkıyla titreşmesi ve aralarında yeterli mesafenin olmaması sonucu, binalar arasında çarpışma meydana gelir. Geçmiş depremlerde, bu tür çarpışmalar birçok binada önemli yapısal hasarlar meydan getirmiş hatta bu hasarlar toptan göçmelere dahi neden olmuştur. Dolayısıyla komşu binaların tasarım ve analizlerinde bu çarpışma etkilerinin yapısal davranışa etkisinin dikkate alınması büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında, 2023 Kahramanmaraş depremlerinde çarpışma etkileri nedeniyle ağır hasar görmüş bir betonarme binanın sismik davranışı ve hasar mekanizmaları zaman tanım alanında doğrusal olmayan hesap yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Ele alınan bina ile çevre duvarı arasında 2023 Kahramanmaraş depremleri sırasında çarpışma meydana gelmiş olup, çarpışan kolonda önemli hasarlar gözlemlenmiştir. Bununla birlikte çalışmada hem kolonda hem de döşeme seviyesinde çarpışmayı temsil eden dört farklı etkileşim senaryosu tanımlanmıştır. İncelenen binanın sonlu eleman modeli SAP2000 programı kullanılarak oluşturulmuştur. Gerçekleştirilen analizlerde, 2023 Kahramanmaraş depremlerinde kaydedilmiş gerçek ivme kayıtları kullanılmıştır. Analizler çarpışma etkilerinin dikkate alındığı ve alınmadığı durumlar olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Analizlerde, göreli ötelemeler, kat ivmeleri, etkileşimin meydana geldiği kolonlardaki kesme kuvvetleri vb. karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler çarpışma etkilerinin yapısal tepkileri önemli ölçüde etkilediğini ve farklı çarpışma konfigürasyonlarının yapısal tepki üzerinde farklı etkiler yarattığını ortaya koymuştur.