Bilgi ekonomisi göstergeleri açısından ülke performanslarının değerlendirilmesi

Bilgi ekonomisi, günümüz küresel rekabet ortamında ülkelerin ekonomik kalkınma ve sürdürülebilir büyüme hedeflerine ulaşmalarında kritik bir rol oynamaktadır. Bilginin üretimi, edinimi, dağıtımı ve kullanımı süreçlerinin etkinliği, ülkelerin rekabet gücünü ve ekonomik performansını doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda ülkelerin bilgi ekonomisi göstergelerindeki performanslarının değerlendirilmesi hem ekonomik stratejilerin belirlenmesinde hem de politikaların şekillendirilmesinde önem arz etmektedir. Bu çalışma bilgi ekonomisi göstergeleri kapsamında ülkelerin performanslarının değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırmada 45 ülkenin 2007-2020 yılları arasındaki verileri analiz edilmiştir. Çalışmada bilgi edinimi, bilgi üretimi, bilgi dağıtımı ve bilgi kullanımı boyutları ele alınarak Veri Zarflama Analizi (VZA), Entropi Ağırlık Yöntemi, Gri İlişkisel Analiz (GİA) ve makine öğrenimi algoritmaları bütünleşik bir yaklaşımla kullanılmıştır. VZA sonuçlarına göre ülkelerin bilgi ekonomisi performansları hem ülkeler hem de yıllar için değerlendirilmiştir. Entropi yöntemiyle belirlenen alt kategori ağırlıkları incelendiğinde bilgi ekonomisinin en önemli alt boyutunun bilgi üretimi olduğu tespit edilmiştir. GİA sonuçlarına göre genel bilgi ekonomisi göstergeleri açısından en yüksek performansa sahip ülkenin Belçika, en düşük performansa sahip ülkenin ise Kırgızistan olduğu belirlenmiştir. Yıllara göre yapılan değerlendirmede ülkelerin ortalama olarak en yüksek performans gösterdikleri yılın 2014; en düşük performans gösterdikleri yılın ise 2007 olduğu saptanmıştır. Bunlara ilaveten diğer yöntemlerle bir mukayese yapabilmek amacıyla alternatif bir yöntem olarak makine öğrenimi algoritmaları kullanılmıştır. Yıllara göre yapılan analizde destek vektör makineleri en iyi performansı göstermiştir. Ülkelere göre yapılan analizde ise en iyi performans gösteren algoritma ekstra ağaçlar algoritması olsa da elde edilen tahminlerin doğruluk derecesi kabul edilebilir düzeyde olmamıştır. Çalışmanın sonuçları bilgi ekonomisinin dört ayrı boyutunda ülkelerin performanslarını değerlendirerek özellikle Türkiye'nin bilgi ekonomisi performansına ilişkin önemli bulgular sunmuştur. Bu araştırmanın bilgi ekonomisi performansının ölçülmesi ve değerlendirilmesi için bütünleşik bir metodolojik yaklaşım sunarak literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.