Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 9 - 21 yaş grubu çocuk sahibi ebeveynlerin HPV enfeksiyonu ve hpv aşısı hakkındaki bilgilerinin ve kız ve erkek çocuklarına aşı yaptırmaya ilişkin tutum ve düşüncelerinin incelenmesi

Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 9 - 21 yaş grubu çocuk sahibi ebeveynlerin HPV enfeksiyonu ve HPV aşısı hakkındaki bilgilerinin ve kız ve erkek çocuklarına aşı yaptırmaya ilişkin tutum ve düşüncelerinin incelenmesi Amaç: Araştırmamızın temel amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinden yararlanan ve 9-21 yaş arası kız ve/veya erkek çocuğu bulunan ebeveynlerin, HPV aşısına yönelik düşünce, tutum ve inançlarını analiz etmek; kız ve erkek çocuklar için HPV bilgisi ve HPV aşılama tutumuna yönelik farklılıkları saptamak, HPV aşılama konusunda engelleri saptayarak bu konularda ebeveynleri bilgilendirmek ve HPV ve HPV aşısına dair bilinç düzeylerini yükseltmektir. Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel nitelikte olan bu araştırmanın verileri birinci basamağa başvuran 9-21 yaş grubu çocuk sahibi ebeveynlerin HPV ve HPV aşısı hakkındaki bilgi, tutum, davranış ve düşüncelerinin incelenmesi için 390 ebeveyne anket çalışması uygulanmıştır. Verilerin analizi konusunda; Tanımlayıcı istatistikler ortalama, standart sapma değerleri ile sunulmuştur. HPV ölçeğine ait güvenilirlik ve geçerlilik analizlerinde Coranch Alpha analizi ve Faktör analizi uygulanması yapılmıştır. Ölçek puanlarının düzeylerinin normal dağılım analizleri Kolmogrov-Smirnov (K-S) testi ile incelenmiştir. Çalışmada HPV ölçeği alt boyut puan düzeylerinin katılımcıların özelliklerine göre incelenmesinde bağımsız örneklem t testi ve Varyans analizi (ANOVA) testi yapılmıştır. Ayrıca HPV boyutlarının katılımcıların ölçümleri ve birbirleriyle olan ilişkilerin incelenmesi için Pearson Korelasyon analizi uygulanmıştır. Analizler SPSS 25.0 ile analiz edilmiştir. Çalışmada kullanılan anket 2 bölümden oluşmakta olup ilk kısımda katılımcıların demografik verileri, kendileri ve çocuklarına ait sağlık verilerinden oluşmaktadır. İkincisi ise genel HPV bilgi ölçeğinden oluşmaktadır. Ankette her doğru soru için 1(bir) puan alınmaktadır ve alınacak maximum puan 25 olup puan arttıkça HPV bilgi düzeyinin yükseldiğini göstermektedir. Bulgular: Çalışmada 390 ebeveyne ulaşılmış olup bunların 210'u kadındır. Kendisine HPV aşısı yaptıranların oranı %3,8, kız çocuğuna HPV aşısı yaptıranların oranı %15, erkek çocuğuna HPV aşısı yaptıranların oranı %5'tir. Kadın katılımcıların erkeklere göre genel HPV bilgi ve farkındalık, aşı farkındalık düzeyleri daha yüksektir. Daha önce cinsel yolla bulaşan hastalık geçirme öyküsü olan katılımcıların genel HPV bilgi ve farkındalık düzeyi, HPV aşılama tutumu, HPV aşı farkındalık düzeyi ve HPV bilgisi düzeyleri anlamlı şekilde yüksektir. Genel HPV bilgi ve farkındalık düzeyi ortalama olarak 11,52±3,64 ile orta düzeydedir. İlk ve ikinci çocuğun cinsiyetinin kız çocuğu olan katılımcıların genel HPV bilgi ve farkındalık, aşı farkındalık düzeylerinin ve HPV aşılama tutumu düzeyleri anlamlı şekilde yüksektir. Ebeveynlerin %14'ü HPV aşısının sadece kız çocukları için; %28'i her iki cinsiyete de yapılabileceğini belirtmiştir. Ebeveynlerin %41'i aşının riskli cinsel davranışları artırabileceğini düşünmekte ve aşı yaptırmama nedenleri arasında en fazla gösterilen tutumun 'Kız-Oğlumun cinsel ilişkiye erken başlamasını teşvik edeceğinden korkuyorum' ifadesine yönelik gösterildiği dikkat çekmektedir. Aşı ücretsiz sağlanırsa ya da hekim önerirse, ebeveynlerin %65'i kız çocuğuna %55'i oğluna HPV aşısı yaptırmayı düşünmektedir. Genel HPV bilgi ve farkındalık düzeyi, HPV aşılama tutumu ve HPV aşı farkındalığı ile HPV bilgi düzeyi arasında pozitif ve güçlü düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. Sonuç: HPV enfeksiyonu, dünya genelinde yaygın bir sağlık sorunu haline gelmiştir. HPV'ye karşı en etkili birincil korunma yöntemi ise aşılamadır. Çalışmada HPV aşısı ile bağışıklanma oranlarının oldukça düşük olduğu saptanmıştır. Bu oranın; hedefe yönelik bilgilendirme faaliyetleri, erişilebilir ve sistematik aşılama programları, mali desteklerin sağlanması ve toplumsal farkındalığın artırılması gibi stratejilerle anlamlı düzeyde artırılabileceği düşünülmektedir. Böylece, HPV enfeksiyonuna ve neden olduğu hastalıklara karşı etkili ve ekonomik bir korunma sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: HPV aşısı, kız çocuk, erkek çocuk, ebeveyn, penis kanseri