Biyoloji okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Lise öğrencileri üzerine bir çalışma

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin biyoloji okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı düzeylerinin belirlenmesi ve bu değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu bağlamda nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İlişkisel tarama modeli, iki veya daha çok sayıdaki değişken arasındaki değişimin varlığını ve derecesini belirlemeyi sağlayan bir yaklaşımdır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de öğrenim görmekte olan lise öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın örnekleminin belirlenmesinde ise tipik durum örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan bir ilin il milli eğitim müdürlüğüne bağlı ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 384 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 95'i 9. sınıf, 124'ü 10. sınıf, 110'u 11. sınıf ve 65'i 12. sınıf düzeyinde öğrenim görmektedir. Veri toplama aracı olarak beşli likert tipte, 24 maddeden ve "bilgi ve bilgiyi kullanabile", "bilim ve bilimin doğası" ve "ilgi" faktörlerinden oluşan "Biyoloji Okuryazarlık Ölçeği" ve yine beşli likert tipte, 21 maddeden ve "aşının faydası ve koruyucu değeri", "aşı karşıtlığı", "aşılamama için çözümler" ve "aşı tereddüdünün meşrulaştırılması" faktörlerinden oluşan "Aşı Karşıtlığı Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen bulguların analiz edilmesinde betimsel istatistikler, aritmetik ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda biyolojik okuryazarlık düzeylerinin "yüksek" düzeyde olduğu, aşı karşıtlığı düzeylerinin ise "orta" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin biyoloji okuryazarlığı düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla korelasyon analizi ve bu ilişkinin hangi değişkenler tarafından yordandığını ortaya çıkarmak amacıyla regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Regresyon analizleri stepwise yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Öğrencilerin biyoloji okuryazarlığı aşının yararı ve koruyucu değeri düzeylerinin, aşı karşıtlığı düzeylerinin ve aşı tereddüdünün meşrulaştırılması düzeylerinin yordayıcısı olduğu; öğrencilerin biyoloji okuryazarlığı aşı olmamak için çözümler düzeylerinin ise yordayıcısı olmadığı tespit edilmiştir.