Bulanık zaman serisi yöntemleri ile Giresun ili maksimum sıcaklık öngörüsü

Zaman serisi öngörüsü, birçok alanda karar vericiler için hayati önem taşıyan bir problemdir. Bu bakımdan, finans, çevre, doğa bilimleri, sağlık, mühendislik gibi birçok alanda yaygın bir biçimde çalışılmaktadır. Özellikle son birkaç on yılda gelişen bilgisayar teknolojisinin de desteği ile olasılıksal öngörü modeller olarak da anılan, klasik zaman serisi öngörü modellerinin yerini olasılıksal olmayan ve bulanık mantık ve hesaplama tabanlı modern zaman serisi öngörü modelleri almıştır. Bu modern zaman serisi öngörü modelleri içerisinde bulanık mantık tabanlı bulanık zaman serisi öngörü modelleri önemli bir yere sahiptir. Zaman serisi öngörü problemlerinde literatürde ortaya konan bulanık zaman serisi öngörü modelleri bir bütün halinde ele alındığında; bu çalışmalardan bazılarının bulanıklaştırma aşamasına, bazılarının bulanık ilişkilerin belirlenmesi ve bazılarının da durulaştırma aşamasına katkıda bulunmak ve öngörü performansını ileri taşımak amacıyla ortaya atıldığı görülür. Ayrıca farklı bir bakış açısı ile; bazı modeller birinci dereceden bir öngörü modeli kullanırken, bazıları ise yüksek dereceli öngörü modelleri ile performansı geliştirmeyi amaçlamışlardır. Bu tez çalışmasında, 2006-2017 yıllarına ait günlük olarak kaydedilen Giresun ili maksimum hava sıcaklık verilerinin farklı bulanık zaman serisi öngörü modelleri ile öngörülerek sonuçların karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Yukarıda bahsedilen iki bakış açısını da değerlendirmeye dahil edebilmek adına, çözümlemelerde, bulanık ilişkilerin belirlenmesi aşamasında matris operatörlerini, bulanık mantık ilişki ve grup ilişki tablolarını ve ayrıca yapay sinir ağlarını kullanan yaklaşımlar kullanılarak bunların performansları ele alınmıştır. Bu yaklaşımların bazılarının birinci bazıları ise yüksek dereceden öngörü modellerini kullanması model derecesinin performans üzerindeki etkisinin de incelenmesine olanak sağlamıştır.Anahtar kelimeler: Bulanık zaman serileri, maksimum hava sıcaklığı, öngörü, bulanık ilişkiler, model derecesi