Çağdaş Türk mimarlığı kimlik arayışı sürecinde eklektik eğilimler

ÖZET Çalışma giriş ' le birlikte dört bölümden oluşmaktadır. Bunlardan sonra, bölümlerin derlenip toparlandığı yorum ve çıkarımlardan oluşan sonuç bölümü yeralmaktadır. Giriş bölümünde, kimlik arayışı çabasının evrensel mi marlık boyutundaki önemine, genel mimarlık geçmişinden özet le örnekler alınarak, değinilmektedir. Türk mimarlığının da artan ilişkiler sonucu bu gelişmelerden uzak kalamayacağı vur gulanmakta, ayrıca ülkemizde oluşan toplumsal ortam ve fizik sel çevrenin de bu tür bir gelişmeyi davet eder nitelikte ol duğundan sözedilmektedir. Daha sonra çalışmada izlenen yol belirtilerek bölüm sonlanmaktadır. Birinci bölümde, öncelikle modern mimarlığın tutarsızlık ları, oluşturduğu karşı tepkiler ve alternatif akımlardan söz edilmektedir. Bu bağlamda tüm dünyada giderek tepki alan, mo dern mimarlık ve modern mimarlık kavramlarının, ülkemizde bilinçsizce ve fazla irdelenmeden kullanılmasıyla oluşturdu ğu genel görünüm ortaya konmaktadır. Tüm bunlara hızla deği şen dengesiz nüfus dağılımının fiziksel çevre açısından kent lere getirdiği olumsuz yüklerin eklenmesiyle ve ülkemizde de haklı olarak oluşan, özgün kimlik yaratma kaygılarından, bu kaygıların özgün kimlik yaratma süreci içerisinde somutlaş- tırdıkları eğilimlerinden sözedilmekte, Türk mimarlığının ge nel görünümüyle birlikte, o Süregiden Uluslararası Stil o Aynen taklit - Doğrudan Revival! zm - Neovernakular o Eklektisizm - Türk-Osmanlı Eklektisizmi-III- - Uluslararası Eklektislzm - Bölgesel Eklektislzm - Populist Eklektisizm - Metafor ve Metafizik Benzetmeler o Geç Modern şeklinde sınıflanmaktadır. îkinci bölümde, yakın dönem Türk mimarlığının geçirdiği, Ulusal dönemler olarak da adlandırılabilen, eklektik dönemler, oluşum koşulları ve biçimsel özellikleriyle birlikte irdelen mekte, özellikleri örneklerle belirtilmektedir. Yine bu bölüm de Türk mimarlığının geçirdiği eklektik-Ulusal-dönemlerin top lumsal olaylarla ilişkisi ortaya konmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde evrensel mimarlık geçmişi, eklektik dönemlerinden örnekler verilerek, eklektik dönemle rin oluşumundaki toplum etkeni ortaya konmakta, bu ilişki sonucu zaman zaman eklektik dönemlerin evrensel mimarlık dü zeyinde de, toplumsal değişim ve çalkantılara bağlı olarak, gündeme geldiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, modern mimar lığa tepki olarak oluşan Post modern mimarlık akımına örnek leriyle değinilmektedir. Bölümün sonlarına doğru, oluşan uy gun ortamın da yardımıyla, bu akımın ülkemizdeki yansımaları na yer verilmekte, değişik kaynak ve kişilerin görüşleri su nulmakta, ve bunlar bir saptama çalışmasıyla desteklenmekte dir. Sonuç olarak, Eklektik eğilimlerin toplumsal siyasi, eko nomik çalkantıların yoğun olduğu tarihlerde ortaya çıktığı, Türk mimarlığında gerçekten bir kimlik bunalımı yaşandığı ve bunun uygulamalara yansıyarak çıkış yolları arandığı belir tilmektedir. Dağınık ve kuralsız bir biçimde üretilen uygula malar çalışma süreci içerisinde sınıflanarak özgün Türk mi marlığı oluşma süreci için anahtar seçenekler şeklinde ortaya konmakta, bundan sonraki araştırmacılar ve mimarlar tarafın dan görsel kullanıcı olan halk' la birlikte somut bir alan ça lışmasıyla sorgulanarak değerlendirilmesi önerilmektedir.