MENA bölgesi için iklim modeli performans değerlendirmesi

Bu çalışma, CMIP5 kapsamında geliştirilen küresel iklim modellerinin MENA (Middle East and North Africa) bölgesi özelinde sıcaklık simülasyonlarındaki doğruluğunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. ERA5 yeniden analiz verisi referans alınarak 2006–2024 dönemi için toplam 32 modelin performansı; korelasyon katsayısı, normalized RMSE, normalized standart sapma, bias ve standart sapma oranı (SDE) gibi çeşitli istatistiksel metrikler üzerinden analiz edilmiştir. Tüm modeller öncelikle 1° çözünürlüğe indirgenmiş, ardından ERA5'in 0.25° gridine interpolasyon uygulanarak karşılaştırmalar yapılmıştır. Türkiye, İran ve Suudi Arabistan olmak üzere üç alt bölge belirlenerek hem geniş MENA ölçeğinde hem de bölgesel düzeyde detaylı karşılaştırmalar gerçekleştirilmiş, bias haritaları ve Taylor diyagramları ile görsel analizler desteklenmiştir. Tez kapsamında ayrıca, çoklu metrikleri birleştirerek tekil bir değerlendirme ölçütü sunan Ranking Metric (RM Score) kullanışmış ve her model, performansına göre bu birleşik skor üzerinden sıralanmıştır. Bu yöntem, korelasyonun yüksek, hata ölçütlerinin düşük ve standart sapmanın normalize edilmiş düzeyde olduğu modelleri öne çıkarmaktadır. Elde edilen sonuçlara göre CESM1-BGC, CCSM4 ve CESM1-CAM5 modelleri pek çok bölgede en yüksek RM skoruna ulaşarak en iyi performans gösteren modeller olarak öne çıkarken; inmcm4, IPSL-CM5B-LR, BNU-ESM ve GISS-E2-R gibi modeller düşük skorlarla en zayıf performansa sahip olmuştur. Ayrıca bölgesel farklılıklar dikkat çekicidir: Sonuçlar, CMIP5 modellerinin geniş ölçekte iklim eğilimlerini yakalamada genel olarak başarılı olduğunu, ancak yerel düzeydeki uygulamalar için bölgesel performansa dayalı model seçiminin kritik bir gereklilik olduğunu ortaya koymaktadır.