Çocuk merkezli oyun terapisinin kanser tanısı almış 8-12 yaş grubundaki çocukların depresyon, anksiyete, öz şefkat ve yaşam kalitesi düzeylerine etkisinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı kanser tanısı konmuş 8-12 yaş grubundaki çocuklara yönelik uygulanan Çocuk Merkezli Oyun Terapisi (ÇMOT) yaklaşımının onların depresyon, anksiyete, öz şefkat ve yaşam kalitesi düzeylerine etkisinin incelenmesidir. Araştırma nicel araştırma tasarımlarından ön-test son-test kontrol ve deney gruplu deneysel desen ile yürütülmüştür. Deney ve kontrol gruplarına katılımcılar seçkisiz yöntemle atanmış olup toplamda kanser tanısı almış 8-12 yaş grubundaki 34 katılımcı ile araştırma yürütülmüştür. Deneysel araştırma 2024 yılında, İç Anadolu Bölgesinde bir Tıp Fakültesi Hastanesi'nde gerçekleştirilmiş ve deney grubuna 3 ay boyunca haftada bir kez ve toplamda 12 seans olarak planlanan çocuk merkezli oyunla terapi yöntemi uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise herhangi bir terapi uygulanmamıştır. Veri toplama aracı olarak Pediatrik Yaşam Kalitesi 4.0 Envanteri (PedsQL 4.0), Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y) ve Çocuklar İçin Öz Şefkat Ölçeği (ÇÖŞÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik olmayan testler Mann Whitney U Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, Araştırma bulguları, ÇMOT'un kanser tanısı almış 8-12 yaş grubundaki çocukların psikolojik sağlamlıklarını destekleyici ve iyileştirici etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar ÇMOT uygulanan deney grubundaki çocukların yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon düzeylerinde anlamlı düzeyde iyileşmeler meydana gelmiştir. Anksiyete düzeyleri açısından, ayrılık anksiyetesi, sosyal fobi, obsesif kompulsif bozukluk, panik bozukluk ve yaygın anksiyete bozukluğu alt boyutlarında deney grubunun son test puanlarında anlamlı düzeyde düşüşler tespit edilmiştir. Depresyon semptomları bakımından da benzer bir eğilim gözlemlenmiş; majör depresif bozukluk alt boyutunda deney grubundaki çocukların puanları anlamlı şekilde azalmış, buna karşılık kontrol grubunda herhangi bir anlamlı değişim saptanmamıştır. ÇMOT'un öz-şefkat düzeyine etkisi açısından deney grubundaki çocukların son test öz-şefkat puanları, hem kendi ön test puanlarına göre hem de kontrol grubunun son test puanlarına kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Çalışma bulgularına dayanarak, psikologların ÇMOT'u terapilere entegre etmeleri, ailelerin çocuklarının duygusal iyilik hâlleri için bu yöntemi desteklemeleri ve araştırmacıların ÇMOT'un farklı yaş grupları, psikolojik semptomlar ve hastalık türleri üzerindeki etkilerini daha geniş örneklemlerle incelemeleri önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çocuk merkezli oyun terapisi, kanser, depresyon, anksiyete, öz şefkat, yaşam kalitesi